Patlican.com.tr, Patlican.com’a karşı
Arda Kutsal tarafından 29 Haziran 2007 tarihinde yazılmıştır.
AVEA‘nın gençlik portalı Patlıcan ile ilgili hem özel beta zamanında, hem de yayına alınmasını takip eden dönemde inceleme yazıları yazmıştım. İlk yazımda servisin henüz dışarıya kapalı testleri gerçekleştiriliyor ve ismi GenCinSan olarak belirlenmişti. AVEA servisi yayına aldığında isminin Patlıcan olduğunu öğrendik.
AVEA‘nın isim seçimi ile ilgili kararı nasıl aldığını bilmiyorum. Mutlaka seçimin arkasında önemli kriteleri vardır. Ancak alan adı olarak patlican.com.tr‘yi seçmeleri ile ilgili destekleyici fikirleri ne olursa olsun stratejik bir hata olduğu tartışılmaz.
Konuyu çok fazla detaylandırmadan sadece bir örnekle düşüncemi desteklemek istiyorum.
Burada yazacaklarıma ilk dikkatimi çeken Nokta A.Ş. tarafından geçtiğimiz aylarda satın alınan Blogcu.com‘un ve Beril Teknoloji‘nin kurucusu Devrim Demirel‘in ilgili yazıma yazdığı yorum olmuştu.
Nokta A.Ş.‘ye ait olan patlican.com üzerinde herhangi bir servisin çalışmadığı park edilmiş bir alan adı ve bu söz konusu boş site AVEA‘nın yoğun reklam ile gerçekleştiği Patlıcan lansmanından patlican.com.tr‘den çok daha yüksek fayda sağlamış gibi duruyor.
Aşağıdaki Alexa günlük erişim grafiğinden söz konusu farklılığı kolaylıkla görebilirsiniz.
Buradan ne çıkartıyoruz?
AVEA‘nın Patlıcan için yaptığı büyük yatırım, lansman ve çalışmalar küçük gibi gözüken isim seçimi sebebiyle neredeyse yarı yarıya zarar görmüş. Patlıcan yayına alınmasını takip eden dönemde sahip olabileceği kullanıcı kitlesinin 2 katını alan adı sebebiyle patlican.com‘a yönlendirmiş.
Bir süre sonra alan adları arasındaki fark kapanmış gibi gözükse de halen patlican.com.tr‘ye giren kullanıcı sayısı kadar patlican.com‘a yanlışlıkla yönelen bir kitle söz konusu. Yani, hiçbişey yapmadan patlican.com, AVEA‘nın patlıcan.com.tr’si kadar trafik alıyor.
AVEA‘nın bu stratejik hatasını telafi edip etmeyeceğini, daha da önemlisi hatanın farkında olup olmadığını gerçekten merak ediyorum. Eğer firmadan bu konuda bir açıklama gelirse, ya da Nokta A.Ş. bizi AVEA‘nın kendilerinden patlican.com ile ilgili bir talebi olup olmadığı yönünde aydınlatırsa çok memnun olacağım.
Bu arada Turkcell‘in de Turkcell-im Benim girişimi ile ilgili yanlış isim seçimi yaptığını bu konuyla ilgili yazımda dile getirmiştim. Halen seçimin yanlış olduğunu düşünüyorum. Ancak Turkcell‘in Turkcell-im markası için TurkSelim.com‘u bile almış olmasını takdirle karşılıyorum.
GÜNCELLEME: Konuyla ilgili Nokta A.Ş. Genel Müdürü, Burçin Didinedin‘den açıklama geldi. Yorumlardaki açıklamayı buradan okuyabilirsiniz.
Dikkatimi çeken bir başka konu site adının yazıldıktan sonra http://patlican.ekolay.net/ olarak değişmesi
Avea yöneticilerinin bir bildikleri vardır elbet ama Aveanın gençlik portalı olarak lanse ettikleri bir sitede bu biraz tuhaf kaçıyor..
Sunset senin bahsettiğin zaten bir iş modeli. Bir sürü jenerik domain alıp park halinde reklam yayınlamak. Bunun nesi var. Nokta zaten bu şekilde Nokta olmuş. Ayrıca böyle bir sürü şirket var. Zamanında akıl edipte sen alabilseydin sanırım aynı durumda olacaktın. Alan adlarını açıklamana gerek yok zaten sorarsan onlar söyler sanırım. Ayrıca 5000 jenerik alan adını girişimcilere açacaklarını belirtmişlerdi. Bunda saklanacak birşey yok… Onurlu olan bu kısım değil. Bu alan adına sahip olup da ondan extra çıkar sağlamaya çalışmamak, gerek görmemek. Yoksa zaten 200 bin alan adını satarak başladı Nokta bu işe. eskici, yenici, yogurtcu, emlakci, arabaci, domates, biber, hiyar.com… Hepsinden bayağı kazanıyorlardır sanırım. Darısı bizim başımıza.
@Sunset
Marka diye bu adı geçen sözcüklerin domaini alınamaz mı? ( bahcivan, baskent, ceviz, dalga, duzen, elif, gozde, imge, kosk, kuzey, orkide, ornek, ozgu, menekse, prenses, rafineri, reyhan, maske, petunya, sogan, sebnem, salata, soyut, turnike, vizon vs.) Bu adı geçen sözcükler Nike,adidas, kappa, vs değil ki özel bir ad olsun. Bunlar marka oldukları gibi aynı zamanda genel bir ad. Ama bence markadan önce domainin değerliliği ön planda. Bir de böyle bakmak lazım.
Sunset domainlerin alınıp parke edilmesi seni neden etkiledi anlamadım, bende genelde kullanmadım domainleri park ediyorum cok doğal olarak.
Dünya üzerinde varolan bir iş modeli bu, Nokta’da elindeki yatırım yaptığı domainleri park ediyor anormal olan nedir anlamadım.
ama özellikle sana sormak istiyorum 100 bin üstü domainin olsaydı hepsini bos sayfamı yapardın yoksa parkmı ederdin ?
Şenel
@Umut, Serkan, Senel: Jenerik domainlerin alinip, jenerik anlamlari dahilinde kullanilmasinda hic bir sorun gormuyorum. Zamaninda buyuk bir ongoru gostermisler, risk almislar ve basarili olmuslar. Eger benim yazilarimdan once, Burcin’in yazisini satir satir okursaniz, demek istedigimi cok daha rahat anlarsiniz. Ben degil, Burcin kendi is modelini aciklamasiyla gayri mesrulastiriyor.
Simdiye kadar tum parayi bu yolla kazandilar ve su anki projelerini de bu yolla finanse ediyorlar. Iki yuzluluk surada ortaya cikiyor. Yukarida dedigim gibi hemen hem tum jenerik kelime icin bir marka bulunmakta. Nokta’ya ait olanlardan, kisa surede gozume carpanlari yukarida belirttim. Bunlarin hic biri etkisizlestirilmezken, gerek PR gerek onemli bir reklamverenle iyi iliskiler kurmak adina patlican.com’u etkisizlestiriyorlar. Oysa telefon, gsm ve arkadaslikla ilgili reklamlari engellemeleri yeterli olacakti.Etkisizlestirilmenin nedenini tekrar okuyalim;
“Şirket prensibi olarak markalarla ilgili alan adlarımızı farkettiğimiz zaman alan adı sayfasını boşa alırız. Çünkü bu tür bir durum diğer tarafın markasına zarar verir, ve biz de haksız kazanç elde etmiş oluruz.”
Ana gelir modeli domain parking olan sirket bu davranis ve aciklamayla ticari markalarin, jenerik domainlere tecavuzunu de mesrulastiriyor. Kavramlarin ve konumlarin bulaniklasmasini sagliyor. Aslinda hem kendi hem de jenerik domain sahiplerinin konumuna da zarar veriyor. Bilmiyorum ki, acaba resimle cizsem ortadaki celiski daha mi rahat anlasilir.
Bu arada ucretsiz yardim onerim hala gecerli, eger aciklamalarinda ciddilerse tum alan adlarini TPE ve USPTO da taratabilirim. Iflas ederler ama olsun, “haksiz kazanc elde etmelerine” gonlum razi olmaz.
Tumay’in adini anma sebebim, gecmiste yaptiklari hatalara gonderme yapmak degildi. Sadece kendisi olaya biraz daha hakim.
@sunset
senin bu mantığınla bütün domainlerini kapatmaları gerekiyor. Mutlaka her jenerik domain adında bir marka vardır. Ama söylediklerinin bir kısmına katılıyorum. Ancak atladığın bir nokta var: patlican.com ile ayakkabi.com şu an için aynı değerde değil. Bir gün bir şirket çıkar da ayakkabi diye bir servis açar da bir de reklamla çıkarsa o zaman ayakkabi.com değerlenir, marka ile özdeşleşir. Avea reklamlarından önce kaç kişi patlican.com diye bir adrese giderdi ki? Ya da şimdi patlican diye bir mağaza, Nokta’dan patlican.com’u alsa ve işletse haksız kazanca mı girecek bu? Benim demek istediğim bu Nokta’nın sorunu değil. Umurlarında bile olmayabilirdi. Açıklama politik olabilir, mümkündür. Belki açıklama yapmasalardı daha iyi olacaktı. Ama bu, marka sahibinin sorunudur.
Sunset, soylediklerinin tamamina katiliyorum. Bu konuda tamamen haklisin.
Değerli sunset,
Kendini belli konularda yetiştirdiğin belli. Hatta bazı konularda hepimizi alt edeceğini bize gösterdin. Hepimiz webrazzi de bir post eklendiği zaman acaba sen ne düşünürsün diye merak eder olduk.
Farklı bir tarzın ve bakış açınla kimi zaman bizleri sinir etsen de, webrazzi ye bir renk kattığın bir gerçek.
Durma öyle uzakta, gel, gir oyunun içine. Aç kimliğini, tanıt kendini. Yaptıklarını anlat. Bizlerin gözünde değerin daha da artsın. Oturalım konuşalım, kimi zaman sana akıl soralım.
Bizlere bu şekilde daha fazla katkın olacağını düşünüyorum.
Onun dışında belki tatmin oluyorsundur ama bizden katkını esirgiyorsun.
@Umut: Oncelikle, yazimdaki tirnak isaretleri alintiyi ifade ediyor. Nokta tutarli olsa veya aciklamasi sadece kendine zarar verse laf etmezdim, ama iki yuzlulukleri diger tum jenerik domain sahiplerine zarar veriyor. Yukaridaki aciklamanin bir gazetede yayinlandigini ve bundan insanlarin domainler konusunda algisinin nasil etkilenecegini dusun. Avea’nin patlicanligi konusunda ise hem fikirim.
Burcin, sanki iftira atiyormusum gibi yazmissin. Kim oldugum onemli degil, zaten tahmin de edebilirsin. Lutfen, yanlis oldugum noktalar varsa duzelt, ozur dileyim. Ama bence sinirlerin yatistiktan sonra cevap yazarsan daha iyi olur.
@Burçin Didinedin
yorumunuzun oldukça politik ve iğneleyici olduğunu düşünüyorum. Bükemediğin eli öpeceksin mantığında mı yaklaştınız yoksa sen ne yaptın ki konuşuyorsun tadında bir iğneleme midir belli değil. En azından anlayabilecek kadar sizleri tanımıyorum.
@Sunset
jenerik domain sahiplerinin (benim nazarımda) zarar gördüğünü düşünmüyorum. Tekrar tekrar söylüyorum, kimse Nokta gibi davranmak zorunda değil. Hatta bunun tam tersini beklemek daha akla yatkın maalesef. Ancak bir kısmının durumdan rahatsız olacağı da aşikar. Herkes böyle düşünmez çünkü. 3. şahıslar durumu, Nokta dürüst, diğerleri fırsatçı olarak değerlendirebilir. Sanırım asıl üzerinde duduğun da bu… Bundan dolayı çok da fazla endişelenmemek lazım kanımca. Tez varsa anti-tez de vardır. Bu tartışmada gördüğümüz üzre…
@Umut: Sert elestirilerimin nedeni etkisizlestirmeleri degil, etkisizlestirme nedeni ve bunun is modelleriyle olan tutarsizligi. Internet girisimcisi veya teknik birinde yaratacagi algi ile halkin 98%’inde yaratacagi algi arasinda elbette cok fark olacak. Burcin de bilir ki, Amerika’da son yillara kadar jenerik domain sahipleri icin bile cok guclu bir cybersquatter algisi vardi. Bu guclu algi halka acik bir sirket olan Marchex’in 160 milyon dolara bir portfoyu 2004 yilinda satin almasiyla ancak yikilmaya baslandi. Algi degisiyor olsa da, hala WSJ veya CNN’de jenerik domain sahipleriyle ilgili cybersquatter imali makale veya haberler ara ara cikiyor.
Tartışmalara şöyle bir göz attım da birkaç nokta gözüme çarptı.
Birincisi jenerik alan adlarının satın alınması ve bu yolla gelir elde edilmesi yüksek öngörü ve risk alabilme kapasitesi gerektiren bir yatırım ve bu gelir modelinde hiç kimsenin bir yanlışlık gördüğünü sanmıyorum.
İkincisi Burçin’in yaptığı açıklamanın Sunset’in ki kadar sert bir tepkiyi hakettiğini de düşünmüyorum. Nokta’nın gelir modeli her ne olursa olsun bazı markalara ait alan adlarını (bazı markalar kısmını vurgulamak istiyorum) gelir amaçlı kullanmak istememek bence son derece mantıklı. Ana gelir modeli olarak reklamı düşününen ve hatta bir reklam yayın platformu üzerinde çalışan bir firma, zaten marka sahibi tarafından pekte önemsenmediği (neden anlayabilmiş değilim) belli olan bir alan adından para kazanmak uğruna Türkiye’nin en büyük reklamverenlerinden biriyle ters düşmek istesin ki? Açıkçası ben Avea veya Nokta’dan herhangi birinin yerinde olsam domain adını reklam yayını alımı karşılığında bir jest olarak teklif etmeyi düşünürdüm böylece her iki tarafta karlı çıkarken duruşlarını bozmamış olacaktır.
Ayrıca Avea’yı da bu kadar anlamsız bir alan adı konusunda herkesi bu kadar konuşturabildiği için tebrik etmek isterim. Belki de bunu bir çeşit gerilla pazarlama aktivitesi olarak görüyor ve buraları okuyup kıs kıs gülüyorlardır (ben bile inanmadım bu teorime
)
Avea Genel Müdürü Cüneyt Türktan’a konuyu ilettiğimde, beni Patlıcan projesinden sorumlu kişi ile tanıştırdı. (Maalesef bu kişinin adını şu anda hatırlamıyorum) Sözkonusu kişi, patlican.com’un trafiğinin patlican.com.tr’yi geçmesinin “yersiz bir iddia” olduğunu öne sürdü. Genel Müdür’ün önünde bu kişiyi kötü duruma düşürmek istemediğim için bu durumun Alexa grafiği ile belgelendiğini söylemedim. Bu kişi aynı zamanda Nokta’nın patlican.com için çok yüksek bir bedel talep ettiğini de öne sürdü.
Ekim, paylastigin bilgi icin tesekkurler. Kuru bir kac yorum disinda, bu haber ve aciklamalardan pazarlama, halkla iliskiler ve pazarlik stratejileri ile ilgili bol bol ders malzemesi cikar.
Avea, buyuk bir hatayi kazasiz belasiz atlatti. Nokta ise, ders cikarmissa bile, bu tutum ve aciklamasinin uzun vadede olumsuz etkilerini yasanacak diger catisma konularinda gorecektir.
Bu genç kitleye hitap etmek için yaptıkları bir dil katli.sadece aveada değil daha birçok şirketin bu tarz reklamları mevcut.Bir türk genci olarak dilimize yapılan bu saygısızlıktan rahatsızlık duyuyorum.
şu yorumların vizyonu. konulara hakimiyet vay be dedirtiyor bana !
Hocam, millete ne yorumlar yapmış ya, tam bi beyin fırtınası olmuş