Yatırımcı var ama sektör yok!
Arda Kutsal tarafından 15 Kasım 2007 tarihinde yazılmıştır.
Geçtiğimiz 3 günde yaptığım 4 toplantıda da görüşme arasında ülkemizde web girişimlerine lokal yatırımcıların ilgisi gündeme geldi. Ancak cümlemi sakın şöyle almayın. “Yatırımcılar mevcut web girişimlerine inanılmaz ilgililer“… Hayır malesef böyle değil…!
Yatırımcılar web girişimlerinde bir fırsat olduğunu biliyorlar ancak şu günlerde sadece sektörü inceliyorlar. Çünkü hiç de haksız olmadıkları bir konu var ki henüz Türkiye’de değer sahibi bir web sektörü oluşmuş değil.
Web girişimi sayısı az, oyuncu sayısı az, odaklanılan alanlar hep aynı, girişimciler bilinçli değil, iş planları yeterli değil, bu alandaki yeni girişimlerde şirketleşme yok, girişimler hayata geçirilirken kısa vade hedefleniyor, fark yaratan modeller yok, gelir modelleri yok, reklam sektörü şeffaf değil gibi birçok sebep yatırım gerçekleştirmek isteyen ama beklemeyi tercih eden kişi ve kurumların öne sürdüğü gerçekler.
Yatırımcılar tarafından dile getirilen sorunları ben kendi bakış açımla biraz daha genelleyerek irdelemek istiyorum.
- Belli başlı düzgün web girişimleri var ama sayıları çok yetersiz.
Son zamanlarda adından çok söz ettiren yeni hangi girişimi gördünüz. Ya da Webrazzi’de tanıtımını yaptığım ve hepimizin ağzını açık bırakan 10 yeni girişim söyleyebilir misiniz? - Web girişimlerinin odaklandıkları konular çok kısıtlı hatta sadece popülist alanlara odaklanılıyor.
Video, arkadaşlık, oyun gibi konuların dışında bir de yeni trend blog servisi açmak. Wordpress MU sağolsun. - Web girişimleri iş planlarına göre modellenmiyor ve gelir modelleri olmuyor.
Hatta iş planı nedir denildiğini bile görüyorum. Son dönemlerde 1-2 yıla kadar GittiGidiyor.com ya da Yemeksepeti.com başarısını yakalar diyebileceğiniz girişim duydunuz mu? - Birçok girişim reklam gelirini hedefliyor ancak ülkemizdeki reklam sektörü zaten felaket.
Aynı siteler, aynı reklam modelleri, aynı markalar, aynı reklam ajansları olarak işleyen bir sektör. Yaratıcı pazarlama adı altında bir sürü garip uzun alan adlarına yüklenmiş video siteleri, bir sürü ödüllü markaya özel oyun siteleri, reklam ajansları için yüksek sayfa gösterimi eşittir yüksek gelir olduğu için reklamlara tıklama oranları ve hedef kitle gözetilmeden yayınlanan banner reklamlar. (Bu konu tamamen bir yazı olabilir.) - Web girişimlerinin büyük çoğunluğu bireysel çalışmalar ve şirketleşme yok.
Çünkü birincisi genç girişimcilerin birçoğu bu vizyonla yola çıkmış olmuyor, ikincisi zaten maddi imkansızlıkları şirketleşmeye imkan tanımıyor, üçüncüsü ise ülkemizde şirket kurmak zaten başlı başına bir dert. Şirketinizi kurduğunuzu varsayalım. Bugün bir online ödeme sistemine gereksinim duyan servis hayata geçirmek istediğinizde acaba başvuru yaptığınız bankalarda ne cevap alacaksınız? Ben size hemen yardımcı olayım. Şirketinizin en az 6 aylık işlemi olması gerekiyor. Diyelim ki çok yaratıcı bir e-ticaret modelini hayata geçirmeye hazırlanıyorsunuz, tüm yazılımınız ve iç süreçleriniz de hazır ama öyle hemen çalışmaya başlayamazsınız. Çünkü yeni kurulmuş bir şirket bankalardan online ödeme sistemini öyle hemen alamaz. (Bu da başka bir yazımın konusu olabilir.)
Bu liste böyle uzar gider ama çok daha detaya girmek istemiyorum. Ana fikir olarak şunu söyleyebilirim. Sektörün oluşması ve sürekli olması gerektiğini söylediğimiz yatırım desteğinin gelmesi için yeni, farklı, gelişmiş, bilinçli web girişimleri şart. Bunun yanında girişimcilerin de profesyonel bakış açısı ile yönlendirilmesi kesinlikle gerekiyor.
Aksi takdirde biz daha çok Alexa Türkiye sıralamasından şikayet eder, yazılımcı bulamıyoruz diye söylenir, internetteki kalitesiz Türkçe içerikten bahseder ve zenginin parası ile çenemizi yorarız.
@Sunset : katılmadığın startup meblağı konusunda kesinlikle haklısın yinede 10k gibi bir rakamdan asla çekinmedik o yanlış anlaşılmasın üstadım.
“ilk olmanın avantajı” konusunda da haklısın
internette “fma” olası sektorün dinamikleri sebebiyle örneğin 6 kişilik süper bir ekibin yapabilecekleri ile türkiyedeki first mover monopol büyük firmaların yenilmeziği pek de zor görünmüyor gibi gorunuyor bana.
sanki iradeli birileri çıkıp bunu altüst edecek türkiyede gibi geliyor ne dersin ? ve oyunlar değişecek gibi mi ? yoksa biraz komplo teorisi ama facebook microsoftun paravan uydurma şirketi mi veya youtube google’ın ? myspace zaten fox’un ?
bana neden 23 yaşında çok akıllı bir çocuğun zekice kotarılmış bir sosyal ağ projesinin bir anda diğer servislere bu kadar büyük bir tehdit oluşturabilecek logaritmik bir popülerite artışı ile büyümesinin altında başka şeyler var gibi geliyor ?
bu acaip medya desteği falan ?
kıskançlık mı dersiniz ?
yoksa bizi kandırıyorlar mı ?
Türkiye’de google çıkar mı ? Zor !!!Ama eğer görürlerse gençleri çok başarılı…
Yukarıda yazdığım yazıda aslında bazı noktaları belirtsemde ek olarak devletin ve şirketlerin ortam sağlama zorunluluğu olması lazım.
İNTERNET POLİTİKASI
Mesela Amerikanın sinema sektöründe hegamonyası, bir devlet politikasıdır. Desteklenir ve zaten desteklenmesi gerekir. Tüm dünyaya politikanızı, kültürünüzü empoze edebilirsiniz.
Amerikada internet desteklenir tabi tüm dünyayı hegamonyanız altına alırsınız. Aldılar bile. Açıkçası beni devletimden çok Amerikada ki şirketler daha iyi biliyor. Hangi eğilimlerim var ne ilgimi çekiyor, google, facebook, microsoft vs. Database kavramı nedir:)))
İnternet yüzyılın yeni büyük icadı ve bu açıdan database bilgileri çok önemli. İnternet dediğimiz şey sadece satıştan ibaret değil.
Türkiye’de ülkemizi dünyaya tanıtan binlerce web sitesi var ve kim destekliyor ? Amerika destekliyor:) Amerika ve google çekleri oda 3-5 kuruşa hosting masrafları.
Geçen günkü habere göre İngiltere’de bütün metro, otobüs, outdoor reklamları Türkiye reklamları ile kaplanmış milyonlarca dolar. Google için Turizm bakanlığı 2 milyon dolar ayırmış
Türkiye’yi dünyaya tanıtan onlarca site var, doğru düzgün kaç tane var ? Yok, çünkü içerik yok, destek yok…Sadece 2 milyon dolarla 500 tane doğru düzgün tanıtım sitesi yapılabilir.
Bir haber çıktı diyelim Türkiye’nin aleyhine, Türkiye’de ki siteler yurt dışında kaç kişiye ulaşıyor ve kaçında milyonlarca kişinin listesi ve kontak bilgileri var da cevap verilsin. Haber çıktığında nasıl gerçek bilgiyi milyonlara iletebileceğiz.
Biz de hala aleyhimize yayın yapan siteler çökertildi diye haber kanallarında gurur duyuyoruz. Ertesi gün siteler yayına çıkıyor ne anladım bu işten. Sen bu konuda ne diyorsun veya kaç kişiye ulaşıp işin gerçeği bu diyebilirsin hiç. Diyebileceğimiz şey Londra metrosunda güzel bir ilan vermek sadece.
İnternet sadece satış değildir arkadaşlık siteleri değildir, dünyaya açılan penceredir ve databasedir.
Kalkıp devlet bizi desteklesin demekte zor, ama ortam sağlanıp bu çalışmaları yapan kişileri bulmak, ödüllendirmek, çalışmalarına ortam sağlamaktır. Arkanda baban yoksa sana kredi veremem diyebilirsan, o çocuk ne yapsın.
Çok umutsuz değilim Allahtan google var da 3-5 kuruş destek veriyor gençlere…:)) Yarın öbür gün gelir satın almalar başlar.
Ama bu kadarla bile bir şeyler yapmaya çalışanlar var, ülkemizde gençler çalışıyor ve bence başarılıdırlar.
Aslında model geliştirilip bunu tekbaşına yapmaktansa bu modeli proje bazında iken daha firmalara pazarlama gibi bir taktik geliştirilebilir. Örneğin Fotoğraf sanatçısı ismi hatrımda olmayan bir arkadaşla tanışmıştık . Oldukça ünlü ve Afrikada yılın 8-9 ayı çekimler için bulunuyor. Gelirlerini ise her sene ziyaret ettiği sponsor firmalar oluşturmakta. Püf noktası ise , doğaya en çok zarar veren firmaların açık noktalarını keşfedip uygun kişiye projeyi doğru pazarlamakta olduğunu kendisinden öğrenmiştim.
@emre, Facebook’a verilen medya desteğinde şöyle bir düşünce var bence: “bu facebook çok hızlı yayılıyor, böyle giderse çok büyüyüp tüm sitelerimizden büyük olacak. bir kaç ay destek verelim, korkulacak kadar büyürse biz destek verdik yoksa bu kadar büyümezdi deriz”.
Sermaye guruplarının bu güne kadar plan aşamasındaki hangi projeye destek verdiğini söylermisiniz . şahsen adını vermeyeyim mobil iletişim firmasına başvuruyoruz şöyle bir projemiz var diye adamlar nerdeyse kapıdan kovuyorlar verin projenizi inceleyelim işimize gelirse sizinle irtibat kurarız diyorlar. daha önce arkadaşımında projesini incelediler fikir servis olarak ceplerde kullanılmaya başladı kain haber vermediler hala
türk sermayesinin ya gözünü boyayacaksın ya iyi bir muhitin olacak kapıları aralayacak birileri sen ondan sonra gireceksin içeri zaten her şeyin hazırlanmıştır. konu iyice üzücü be arda insan yaşamın gerçeklerini hatırladıkça üzülüyor.
demirhan,benim yorumumda ”çocukça” olan nedir? söylermisin.Yorumlarımdaki gerçekçiliğin,seni hayallerin toz pembe dünyasından gerçeklerin siyah beyaz dünyasına götürmesi mi :))))))
facebook dahil olmak üzere birçok sansasyonel wen girişimini yapanların önemli bir çoğunluğunun musevi cemaatinden olması da işin gizlide kalan ayrı bir yönü.
WOYWODİN
Şaka gibisin, hadi bu şakayı bitir artık
Bir kaç yıl sadece okumani tavsiye ediyorum.
Merhaba Arda,
Çok özür dileyerek araya girmek istiyorum arkadaşlar. Fikirlerinizi beğeniyle takip ediyordun ki araya demirhan arkadaşımızın anlamadığım sataşması girdi.
Arda, lütfen böyle güzel giden mesajlar arasına bu tarz mesajların girmesine izin vermesen!? Buradaki nezih tartışma ortamı yara almasa
Araya girdiğim için tekrar özür diliyorum arkadaşlar. Fikriniz ne olursa olsun onları okumak bana büyük keyif veriyor.
İyi günler,
Arkadaşlar, bu yatırımcılar kimler? çok merak ediyorum. Internet projelerini takip eden, uygun projeye yatırım yapan (ama genellikle beğenmeyen) 3-5 kişi yada 3-5 firmadan oluşan sabit bir topluluk varmış havası esiyor yazılarınızda.. Eğer gerçeken böyle ise bu kısa listeyi rica ediyorum
Anlatmak istediğim şey, yatırımcı dediğimiz kişinin D.holding yada X gazetesi olması gerekmiyor. Çevrenizdeki küçük esnafa bile gitseniz, emin olun reklam alırsınız. Oradan gelen parayıda kendi reklam bütçeniz olarak kullanabilirsiniz. Elinizde simit gibi, makine gibi, araba gibi bir ürün yokken, herşey sanal ortamda yapılıyorken, siz gidip adamın birinden çuvalla para isteyeceksiniz, o da size hemen verecek.. yok böyle bir GELİR MODELİ.. Bazı arkadaşlar tarafından bazı rakamlar yazılıp, o kadar para yeter-yetmez tartışması yapılmış. Bu rakamları hangi değerleme kriterlerine göre belirliyorsunuz? Neye istinaden bu paraları talep ediyorsunuz? Amaç ciddi ciddi bir iş yapmak mı, emin adımlarla yol almak mı, yoksa “bizim uygun gördüğümüz” yüksek miktarları çok parası olan kişiler bir kumar oynamalı ve bize vermeli” mantığı mı?
Ticaret ister sokakta olsun ister sanal ortamda yapılsın, yaptığınız işin potansiyelini ve değerinizi iyi bileceksiniz. Gerçekçi projelere gerçekçi değer biçeceksiniz. Herşey adım adım olur. Kendine ve projene güvenin varsa, 1 seferde 50.000 YTL talep ettiğin kişiden aylık 1000 YTL iste, hem gidelerini karşıla hem de projen kısa ve orta vadede taahhüt ettiğin yere gerçekten gelirse o zaman masaya daha güçlü otur. Kısa yoldan köşeyi dönme ülkesinde tabii ki kimse bunu tercih etmiyor. Sektör var/yok tartışması da bence gereksiz. internet gökdelenlerde yaşayan 3-5 kişinin finansmanına muhtaç bir sektör değildir. Kendi kendinizi kısır bir döngüye sokmayın ve birilerinin burnunu! kaldırmayın.
Ne sattığın önemli değil, neyi kime nasıl tanıttığın önemlidir. + her işte olduğu gibi; sabır.
yatırımcı var ama sektör yok.çünkü hala banka teminatı isteyen tipte yatırımcıla var ve üstelik sektörde parlak fikir sahibi olduğuna inanan kesiminde ”parlak fikirleri” genellikle daha önceden denenmiş iş modelleri.bu sebeple,parlak fikir sahiplerinin iyi bir araştırma ve fizibilite yapmaları gerekir.bundan sonraki adım ise ABD’ye gitmektir.
Arda Bey yazinizda bahsettiginiz konulara genel olarak katiliyorum.
Turkiye’de yaratici, farkli ve isim yapmis bir internet projesi denince aklima sadece itiraf.com geliyor. Diger bahsedilen orneklerin hepsi (yemeksepeti, gittigidiyor, vs) yurtdisinda basarili konseptlerin Turkce versiyonlari. Bunun elestiri anlaminda algilanmasini istemiyorum. Sonucta basarili konseptlerin Turkce versiyonlari da bence onemli bir girisimciliktir.
Turkiye’de internet sektorundeki arkadaslarimla gorustugum zaman cok buyuk bir potansiyel oldugunu dusunuyorum. Gerek nufusumuz, gerek hizla artan internet kullanimi, bence Turkiye’yi onemli bir pazar kiliyor.
ABD’de 2007 yili sadece tatil donemi eticaret rakamlarinin 33 milyar dolar olmasi bekleniyor (Kasim son haftasi ile aralik son haftasi arasi). Bu yapilan ongorude 2006 yilina gore 21% bir artis goze carpiyor. Bu rakamlar gosteriyor ki eticaret Amerika’da dahi doyum noktasina ulasmadi, hatta emekleme asamasinda bence. Turkiye’de ise henuz dogum asamasinda.
Amerika’daki venture capital firmalar ve angel investorlar her ne kadar web 2.0 ve social sektorlere yogunlasmis olsalar da portfoylerinde mutlaka daha az risk tasiyan ecommerce firmalari tasimak istiyorlar. Ancak Turkiye’de cok dogru olabilecek bir proje dahi bu yatirimcilarin eline ulasmiyor. Aslinda dogru satis teknikleri ve sunumlarla Turkiye internet sektorune getirilebilecek milyarlarca dolar var.
Bunun yani sira dogru niche sektorler secilerek yatirimcisiz ya da kisisel kucuk yatirimlarla cok basarili projeler yapilabilecegini dusunuyorum. Cunku Turkiye internet sektoru halen bircok konuda cok bakir bence.
Calismalarinizda basarilar
Türkiye’de yaratıcı bir iş modeli yoktur.Türkiye’de yurtdışında olan örneklerin başarılı taklidleri vardır sadece.Yaratıcı fikir,eşi benzeri olmayan bir iş modelini yada eşi benzeri olmayan yeniliği gerektirir.taklidi değil
Samimiyetle söyleyebilirim ki Türkiye interneti minimum 3 yıl geriden takip ediyor, 10 senedir internetin nasıl geliştiğine şahit oldum, 2-3 sene önce web sitesi ne bilmeyenler şimdi 5 sayfa temp sitesiyle övünüyor, bir aşama ileri gitmiş olanda yeni yeni seo ile v.s. tanışıyor. Durum aslında iyiye gidiyor ama bizde dürüst işini yapan kişi az. Bilmeyeni kazıklama mantığı yerine yaptığı işle işi iyi tanıtsa temp yapmaktansa bir içerik atıp adamın netten satış yapmasını sağlasa belki de bu işin önü bir anda açılacak, insanlar nete farklı gözle bakmaya başlayacak. Birde dışarıya bakıyorum alakamız yok. Bizde ki ekonomik şartlar bakış açısı en büyük etkenler. Verilen örneklere de baktım sadece taklit?
Museviliği filan geçin fakat bence kaliteli iş yapan,yeni bir oluşum oluşturup bunları uygulayabilecek olanak ve imkanlar türkiyede yok denecek kadar az.Örneğin yurt dışında evinizin yanındaki bir datacenterde durarken ve gunluk gidip işlemleri direk datacenterde halledip yedek alabilecekken,Türkiyede bırakın datacenteri adamgibi bir hat bile yok.Mecburen yurt dışı datacenterler kullanılıyor ve hep biryerlere gelme noktasında iken ya yedekler yanıyor yada yedekleyemeden hddler:D