Her güzel şey alt sınıflara indikçe bayağılaşır. İnternet te. Bana kalırsa yukarıda adı geçen siteler bayalığa yenik düştüler. Artık gerek medyada gerekse de internette business yapılmak isteniyorsa mümkün olduğu kadar bayagılaşmak gerekmekte. İktidarı bayagı, muhalefeti bayağı, insanları bayağılaşan bir devlette para kazanmanın yolu budur… Maalesef.

2000′li yılların en başındaki EBİ’nin altın yılında internet daha zevkliydi sanki.

Henüz bu kadar yaygınlaşmamıştı, toplumun büyük bir kesimi için ütopyaydı ve bu da bir “internet sınıfı” oluşturuyordu.

Üyeleriyle ayakta duran sitelerde bu sınıfın özelliklerinden çok iyi yararlandılar.

Murat’ın dediği gibi gün; itiraf.com ve nescafe ile başlar, siberalem’le devam ederdi.MP3 henüz patlamamış, ideefixe’den kaset alırdık..

Belki çok nostaljik zamanlar değil ama ben nasıl hala Commodore – Amiga zamanımı özlüyorsam, Internet’in eski zamanını, EBİ sitelerini ve ICQ’yu özlüyorum…

İnternet (siteler) ise canınızın yanmadan aldığınız bir üründür. Sıkıldığınızda kolayca bırakabilirsiniz. Bir gün bir site çıkar trendy olur, 3-5 ay sonra başka bir site çıkar (facebook) komple cümbür cemaat oraya geçer. Facebook şimdi trendy seneye bu zamanlarda başka bir site üzerinde vay be demiş olacağız.

İtiraf.com, Ideefixe.com, Siberalem.com gibi sitelerin şansı rakipleri ve alternatifleri olmadığından öne çıkmalarıydı. Kabul etmemiz gerekir ki aynı zamanda başarılı projelerdi.

İtiraf çıktığında vay be neler varmış diyorduk, şimdi televizyonlar bile itiraflarla doldu. Tıpkı Levent Kırca gibi şimdi esamesi okunmuyor iski espirilerinin. Trt gibi tek kanal ve alternatif kalsaydı hala Levent Kırca izlerdik. Ben bile eskiden iyi tasarımcıydım, şimdi çoluk çocuk beni katlıyorlar.

İnternet markaları için doğarlar, hit olurlar sattınız sattınız yoksa ölürler. Bir yenisi kapıdadır. Bir şey yapmak önemli olsada orada kalmak çoook zordur

Kral öldü, yaşasın yeni kral…

O vakitler itiraf.com haber olmanın suyunu çıkarmıştı. Hiçkimse ve dahi hiçbir site itiraf.com kadar haber olmamıştır. İtiraf.com’un heryeri haberdi. Üstelik bir de çok acayip teferruatlar ben biliyorum basından gizlenen ki Ersan’da kimbilir daha neler vardır. İlişkiler konusunda da boşverin Ersan’ın ilişkilerini, Aydın Doğan bizzat uğraşsa bu kadar effektif itiraf.com PR’ı yapamazdı bence. Takma/yapay dururdu.

İtiraf.com çok fazla Ersan editoryalıyla özleşmişti. Bence EBİ yahut başka birisi itiraf.com’u geçen zamanda daha iyi yönetemezdi.

Ideefixe konusunda da ben bir en başında yönettim, sonra da birkaç kere zor zamanında başına geçtim. Asıl yükseliş döneminde başında Deniz vardı. Idee’nin kültür ürünleri satışında düşme olup olmadığını bilmiyorum ama varsa da bu bir bitiş filan değildir, toparlayacaktır.

Siberalem’in Ersan ve Arda’nın da dediği gibi ticari olarak geri gittiğini zannetmiyorum. Bu arada hala benim kurduğum ekip var başında ve taş gibiler maşşallah.

İdeefixe’in web 2.0 trendine katılamadığını izleyebildim. “Fikir kulübü” var ama bir türlü işletilemedi ve pek de üzerinde durulmadı gördüğüm kadarıyla.

Bence elektronik ve diğer şeyler satması da markayı zedeledi. İdeefixe “en büyük online kültür ürünleri mağazası” durumundan “bir online mağaza”ya döndü. Bunların elbette bu duruma etkisi olmuştur… Site sabitti ama hangi konuda sabit olduğu kayboldu. Kitaba dönüşü bence anlamlı ve olumlu bir harekettir. Ama burada da kalamaz, genişlemeli ama “kültür” üzerine düşünerek, kültürde durarak. Bence açılacağı mecralar hala var.

İde için kaçan trenler bence kültürel etkinliklerin bilet satışı ve ikinci el kültür ürünleri satışıdır. Bu iki konu ayrı kategoriler olarak başkalarınca kapatıldı.

Sorun bir boyutu da kitap işinin kendi içindedir bence. Bu durumun da diğer sitelerden ayrı incelenmesi gerekir. 90′lar kitabın hala önemli ve popüler olduğu bir dönemdi. Ayrıca müzik ve video şimdiki kadar fazla indirilmezdi… Bedeli ödenirdi.

Kitap piyasasında 2001′den sonra genel bir daralma, sığlaşma, tekelleşmeye bağlı olarak renksizleşme olduğunu da düşünüyorum. Bu dönemde birkaç büyük dağıtımcının çöktüğünü veya küçüldüğünü, toplam dağıtımcıların yayınevlerinden çektiği yeni kitabın 150 adetle sınırlandığını bizzat gördüm.

Ayrıca o zamandan bu yana CV’sine “kitap okumuyorum” yazabilecek tiplerin ortaya çıktığını, hatta çoğaldığını görüyor ve şaşıyorum. Okumamanın normalleşmesi, yayılması, okumamanın muteber hatta iktidar olması sözkonusu. Genel bir kültürel düşüşten bahsediyorum kısacası. Bunun İnternet’teki karşılığını gazetelerin galeriye dönmesi; tercihin yazıdan görüntüye kayması ile de karşılaştırabiliriz.

İdeefixe’in durumu bahsedilenlerin hepsiyle birlikte bu açılardan da değerlendirilmeli.

Her neyse,

İtiraf.com’dan bir ürün olarak bahsedilebilir ve yenilenmesinin zor olduğu söylenebilir.

Öte yandan aynı söylem siberalem ve ideefixe için geçerli olmaz. Bu markalar yenilendikçe ve doğru yönetildikçe ileriye güvenle bakabilirler. Bugün bile ideefixe ve siberalem halen internette markadırlar. Eğer doğru şekilde yönetilirlerse önlerinin açık olduğuna eminim.

itiraf.com hakikaten editöre bağlı bir site. Gelen itirafları 1000 ayrı kişi seçse ortaya 1000 ayrı site çıkar. Keza deneyimlerime dayanarak, Türkler’in dilbilgisi ve kendini yazılı ifade etme konusunda da pek parlak olmadıklarını söyleyebilirim. Hal böyle olunca, gelen itirafları seçme dışında ‘düzeltme’ de yine itiraf.com’u fazlasıyla editör odaklı bir site yapıyor.

Fakat ben yine de itiraf.com’un öldüğüne inanmıyorum. Saat şu an 03:30. Yeni itiraflar yayınlanalı 3,5 saat olmuş ve 144 alkış (bir nevi digg) alan itiraf var. Benim gibi web sitesi yapanlar, insanları üye yaptırıp siteye katmanın ne kadar zor olduğunu bilir. Bence bu kadar ‘alkış’ itiraf.com’un halen -en azından- yaşadığını gösteriyor.

Ancak Devrim’in dediği de doğru. Her canlının, cansızın bir ömrü var. Hele de pop ürünlerin daha da kısa bir ömrü olduğu düşünülerse itiraf.com’un halen yaşaması bile mucize sayılabilir.

Bu arada, bir düzeltme yapayım. ideefixe’in ideefixe olduğu günlerde benim siteye hiçbir katkım yoktu. Siberalem, itiraf.com, ideefixe apayrı operasyonlardı ve ayrı kişiler tarafından yönetiliyorlardı. Hatta aralarında bir rekabet vardı diyebilirim.

Arda’nın dediğine katılıyorum. Siberalem’in gelirlerinde ne kadar düşüş yaşadığı tartışılır. Alexa’ya bakarsanız istanbul.net’in eğrisi de olumsuz yönde ilerliyor. Fakat ben sitenin gerek gelir gerek yeni üye alma konusunda bir küçülme yaşadığını söyleyemem. Burada belki de ‘reach’ kavramını anlamak gerek. Bu aşağı giden eğriye bakarak, bu sitelerin Türk internetinin hızıyla büyümedikleri söylenebilir. Fakat bu, onların küçüldüklerini dair kesin bir gösterge değil. (En azından benim örneklerimde böyle.)

Bir cevapla bitireyim. Sunset rumuzlu arkadaş, benim kişisel ilişkilerim sebebi ile itiraf.com’un basında çok haber olduğunu söylemiş. O zamandan bu zamana 5 sene geçti. Ben asıl ondan sonra medyada yöneticilik yapacak deneyime, olgunluğa eriştim. Ve haliyle de şu an çok daha geniş bir çevrem var. Ki yaşımız ilerlediği için de çoğu yönetici konumunda. Sunset’in mantığı ile şu anda yaptığım sitelerin de basında çok haber olması lazım. istanbul.net ilk açıldığı dönemde Posta’ya haber olmuştu. Bir daha da basından kimse esamesini okumadı. Çok doğal, çünkü haber değeri yok. Uzmantv ise haber olmaya başladı. Daha da çok olacaktır muhtemelen. Çünkü haber değeri var. Aydın Doğan değilseniz, ne kadar ilişkiniz olursa olsun, haber değeri olmayan bir şeyi defalarca haber yaptırmanız mümkün olamıyor.

Bu ürünler Siberalem, Mynet evet eski ürünler, ancak kendilerini yenilememis ürünler olduğu icin basarı oranları düştü, Yahoo’da cok eski bir ürün ama dinamizmi her zaman korumus ve doğru zamanda doğru seyleri yaparak kullanıcılarını elinde tutmayı basarmıstır.

En basit örnek Mynet’in yıllardır sinema sayfası vardı ama hep basarisizdi, sonunda gitti Beyazperde’yi aldı demekki bazı seyleri yapmayı beceremiyor.

O yüzden bu firmaların yaptıkları iş modellerinin hala gecerli ve doğru olduğunu eskimeyeceğini düşünüyorum, ancak gelisen internete ayak uydurmayı basarabildikleri sürece.

Senel

Ancak bahsi geçen tüm ürünler “eski” ürünler.

Yaşamın doğası gereği organizmalar gibi web şirketleri de doğar, büyür, yaşlanır ve ölür. Bu eşyanin tabiatıdır.

Karlı olsunlar olmasınlar, veya bu düşüşün gerekçeleri ne olursa olsun; İtiraf, Ideefixe, Siberalem, hepsi yaşlı ürünler.

Web 1.0 günlerinin başarılı, ama bugün yaşlanmış ürünleri. Artık genç, alımlı, sağlıklı ve çok daha ciddi rakipleri var. İtiraf.com ülkedeki belki dünyadaki ilk kullanıcı katılımlı ürünlerinden biridir, ve zamanında tüm Türkiye onu konuşuyordu ama artık ölmek üzere olan bir dede İtiraf.com.

Bu ürünlerin trafik grafikleri incelendiğinde, BERİL Teknoloji’nin Yonlendir.com’u, 2000′li yılların Mynet.com’u ve diğer tüm yaşlı internet ürünleri ile aynı durumda oldukları gözlemlenecektir.

Açıkçası Mynet dahil ben tüm bu bahsettiğim ürünlerin toparlanabilip yukarıya doğru büyüyebileceğine inanmıyorum. Satılsalar ve çok ciddi yatırım alsalar dahi…

Zaten Mynet’in bir satış gerçekleştirebilmek için ciddi ataklar yapmasının sebebi de budur.. Eğer bunu başaramazlarsa tamamen yok olacaklar… Maalesef çok geç kaldılar.

(Şu anda sadece Blogcu’nun Mynet’in trafiğinin yarısına erişmiş olduğu az evvel Alexa’da farkettiğim ilginç bir istatistik).

Yeni ürünler iyidir.