Girişime sahip olabilirsin, ama ruhuna asla!
Erhan Erdoğan tarafından 24 Temmuz 2008 tarihinde yazılmıştır.
Türk internetindeki olumsuzlukların girişimcilerin umudunu kıracağı yönünde yorumlar gelmeye başladı, son günlerdeki tatsız haberlerden sonra. Bir kaç ekleme, ardından da gerçek girişimciler için küçük bir tur hazırladım.
Öncelikle büyük yapıların kendi iç oluşumlarıyla, gerçek girişimlerin ve girişimcilerin aynı kefede değerlendirilmemesi gerekiyor. Gerek Teknoloji Holding gerekse Doğan Grubu bugüne kadar süpermarket yönetir gibi yolun başında geniş ekipler kurarak, büyük sermayelerle yola çıkarak yeni dünyanın şirketleri olmaya çalıştılar. Tabii ki çuvalladılar! Aynı mantıkla hareket eden her yapı için geçerli bu son!
Bugünden sonra bu tecrübeleriyle, kendi hedeflerini bir şekilde buluşturarak yollarına devam edeceklerdir. Bir şeyler kaybederek kazanılan gerçek tecrübeler en değerli kazançlardır; yani bugünden itibaren bu oluşumlardan çıkacak işler sektör için çok daha değerli olacaklardır. Bu hantal yapılar da, yönetimlerini tamamen gerçek bir web kültürüne ve girişim ruhuna sahip çekirdek ekiplere bırakarak aradan gönüllü olarak çekilecekler ve gerçek yatırımcı rollerine alışacaklardır.
Yeni dünya düzenine Google, Microsoft ya da büyük ve yenilikçi bildiğiniz en büyük isimler dahi aslında ayak uyduramıyor, onlar da büyük büyük hatalar yapıyorlar. Bu iyice akıllara kazınsın ki girişim ruhu parayla satın alınamıyor. Web 2.0 temelinde insan egosunu tamamen su yüzüne çıkardı, bir şekilde uzun soluklu projeler üretmek isteyenlerin girişimci ruha odaklanmaları, bu ruhu dizginlemeleri ve sonrasında da tatmin etmeleri gerekiyor.
Gerçeklerden kesitlere dönelim ve daha bugün gerçekleşen gelişmelerden oluşan bir tura çıkalım. Tur Google, satın alma ve girişimci ruh arasında.
Knol: Google yaklaşık 8 aydır gizli beta olarak sürdürdüğü farklılaştırılmış Wikipedia modellemesine sahip Knol‘u aktive etti. Bu sayede Google arama sonuçları kullanıcının desteğiyle daha da akıllanmış hale gelecek ve ilerleyen süreçte kullanıcıya sundukları yenilikler sayesinde de çoğu kelimenin arama sonucu Wikipedia kadar üstlerde yer alabilecek.
Knol‘un getirdiği pozitif farklılıklar arasında profil sayfası, mobil telefon ya da kredi kartıyla doğrulanabilecek olan kullanıcı hesabı, AdSense ile birlikte kullanıcıya reklam gelirlerinin aktarılması bulunuyor. Bunların dışında da yazının orjinal yazarının onayı ile düzenlenecek olması ve her basamakta kullanıcı tarafından yorumlanabilir olması gibi yenilikleri var.
Digg: Uzun zamandır aldığı teklifler hakkında söylentiler olan Digg‘in Google ile bir anlaşmanın eşiğinde olduğu haberleri Silikon’da büyük yankılar yarattı. Fakat geriye dönüldüğünde Google’ın 100 milyon dolar olan Feedburner satın almasından sonra, ne Google hesabıyla girişe izin verdiğini; ne de sistemin üstüne büyük bir yenilik katıldığını görüyoruz. Aynı şekilde satın alınan Jaiku da aynı burukluk hakim. Çekirdek kullanıcısı dışında Jaiku kullanan olmadığı için bir çok insan Twitter çökmeleri nedeniyle Identi.ca isimli taze Twitter alternatifine geçtiler.
Digg‘e ne katar Google dersek; bol bol Blogger içeriği yani bol bol kısmi-spam katar. Bunun dışında da markayı öldürerek yeni girişimcilerin yolunu açarlar. Konuşulan rakam $200-350 milyon arası.
Xobni’den Gabor Cselle: Xobni CEO’su, Gabor Cselle‘in -kuruluştan aylar sonra, Microsoft’un teklifi olan $20 milyonu reddeden şirketin en önemli geliştiricisi - Ağustos sonunda şirketten ayrılacağını açıkladı. Daha önce bizim de incelediğimiz bu başarılı projeden ayrılmasının nedeni belli büyüklüklerdeki projeler için çok önemli!
Olay olacak, yatırım alacak başarılı bir startup öyküsünün bu kadar kolay gerçekleşebileceğini öngöremediğini söyleyerek, kendi projesi için şirketle bağını koparacağını resmi olarak açıklamış.
Bu ruha, asıl değer olan insan sermayesine ulaşmak kolay mı?
Yazıya ve yorumlara göz attıktan sonra bir noktayı açıklığa kavuşturmak istedim.
Amatör ruh, yapılacak bir girişim için gerçekten önemli bir başlangıç. Ancak gerçek şu ki, fikrin hayata geçmesi, hevesin başarıya dönüşmesi için kesinlikle yeterli değil. İşe gerçekten severek ve isteyerek başlamak, projenin temeli gibidir. Bu temelin üstüne, planı detaylı bir şekilde tasarlanmış binayı inşa etmek gerekiyor.
Bu amatör ruh, zaman zaman aceleciliğe yol açabiliyor. Kanımca gelecek vaad eden bir E-Ticaret sitesinin başarılı olabilmesi için bu heves kaybedilmeden, aylarca sürecek ön hazırlık döneminin iyi değerlendirilip, projenin tüm detaylarının belirlenmesi ve bu yönde aksiyonlar alınması gerekiyor. Ancak panik ve tez canlılık, plansızlığı doğurursa proje hiçbir işe yaramadan çöpe gidebilir.
ben almanyadan türkiyedeki gelismeleri izliyorum ve yazina 100 de 100 katiliyorum. maalesef ne VC alaninda ne sundugun ürünün pazarlamasinda türkiyede elverisli ortam bulanamiyor. neredeyse her asamada bir büyük gelip fikrini kendi bünyesi altinda gerceklisdirir diye bir paradox düsünce icinde türkiyedeki konusdugum bir cok meslekdasim.
en basit örnek olarak mobil operatörleri eklemek isterim. bu sektörde nerdeyse her cözüm operatörlerin sayesinde gerceklesdirilmis (örnek tonlakazan). dünyanin en önemli sektörlerinde IP (Intelectual Property) kuramiyoruz - tabiki ben java oyunlarini veya melodileri hesaba katmiyorum. ayni sey sabit hatlar icinde gecerli. baska ülekelerde 5 dk. icinde özel servis numaralari acdrip para karsiligi telekom. hizmetleri sunabiliyorsun. bizim ülkede bunun icin elinde yüklü para olmasi lazim.
Online girişim ve teşebbüs özellikle ekmeğini geleneksel ekonomiden kazanmış büyük iştirakler için çok zor bir oyun. Çoğu büyük kurum bu alana keyfe keder bir strateji ile girmekte sonra ipin ucunu kaçırmakta. Global oyuncular ise yaptıkları hatalara bir kazanım olarak bakıyorlar. Öyleki hata yapma sanatının inceliklerini icra ederken yeni strateji ve hamlelerini peşi sıra yapıyorlar. Elbette bunu söylerken bir doğrunun altını çizmekte fayda var. Web 2.0 girişimleri ve yada Online hizmetler anlamında her ne kadar Türk Internet kitlesi nicelik olarak önemli bir aşama kaydetmiş olsa da halen nicelik olarak emekleme evresini yaşıyor. Online son kullanıcıların nitelik olarak olgunluğa ulaşmaması Türk girişim sermayesinin ve yatırımların da önünü kestiği bir gerçek. Umuyoruz ki nicelikten ziyade niceliğe önem veren ve bir o kadar da üretken bir kitle gümbür gümbür gelsin.
Ben olaya biraz daha farklı yaklaşıyorum. Bir web sitesinin kurulmasının amacı herhangi başka bir girişimden ticari olarak bakıldığında farklı değil, yani para kazanmak. Web sitelerinin ek bir iş modeli yoksa da tek kazançları reklam almak üzerine kurulu. Türkiye’de online kişi başı harcanan reklam bütçesi tahminlere göre, SEM’i saymazsak 1-1,5 USD arası. Bu rakam İngiltere’de 214 USD, ABD’de 119 USD, Brezilya’da 21 USD, Hindistan’da bile 4 USD civarında. Yani reklamverenler Türkiye’de internete halen para harcamıyorlar. Bu sebeple bu alanda girişim yapan büyük şirketlerin sayısı çok az. Türkiye’de uzun vadeli planlama yapan VC’lerin de sayısı bir elin parmaklarını geçmez. Oysa internet sektörünün gelişmesi İnternet’in doğru bir mecra olarak reklamverenler tarafında algılanması ile doğru orantılı. Büyük oyuncular büyük paralar kazanmak isterler. Bu kadar sığ bir pazarda bu noktada vermeleri gereken karar da, ya 4-5 yıl sonra onlar için kabul edilebilir değerlere ulaşacak şirketlere (fikirlere) beklemeyi gözönüne alarak yatırım yapmaları, ya da pazar gerekli büyüklüğe ulaştığında daha yüksek meblağlar harcamayı şimdiden kabul ederek şu anda bu alana girmemeleri. Her halukarda pazar büyüyecek, yatırımcılara para kazandıracak, Google’ın, Yahoo’nun Türkiye’ye gelmeleri de bunu tetikleyecek ama halen yolun başındayız.
@Erkan Kayat katiliyorum.
Türkiyedeki kişi başına harcanan 1$ lık reklam fiyatı istesekte istemesekte yükseleceğine inanıyorum. Bunu görebilmek içinde 1,2 veya gerekirse 5 sene beklemeyi göz önüne almaları gerekir büyük şirketlerin. Rusyadan örnek verirsem 2005 yılında Finam ve Rambler’in 1-2 milyon $ satın aldığı reklam ağı Begun.ru yu, geçende google 140 milyon $ satın aldı. 2 yıllık yatırım 140 kat bir geri dönüş sağladı. Bunu normal örneğin araba sektöründe yapamazsın, sadece ve sadece internet sektöründe mümkün olan % bin ve 10 binlerde olan geri dönüşüm yapılabilir.
Peki google niye begun.ru yu satın aldı, piyasaya girebilmek için, kendi başına giremiyordu çünkü rusyadaki büyük şirketler başarılı projeleri ile ilgileniyrolar, tğrkiyedeki gibi ‘yok para kazanamıyorm’ diye kapatıp, piyasayı google ve yahoonun ellerine teslim etmiyorlar.
Türkiyedeki internet piyasası da yükselmekte olduğunu hepimiz biliyoruz. her 4 kişiden biri internete giriyor. reklamverenler de internet reklamcılığını ve yayın ağının ulaşabileceği yüksek potensiyeli er veya geç farkedecek.
Türkiye ve dünyada kullanıcıya hitap ederek ün kazanmış tek olma yolunda önde giden her site satıl alınım durumunda insanların gözün bir ukte olarak giderek zayıflayacaktır.
Kim olursa olsun satış sonrası siteyi yükseltmek için o anki durumundan çok farklı servisler bekler.
Çünkü el değiştirme durumunda kullanıcılar yenilik ister, yenilik bekler.
Heleki google ve diğer tüm Türkiye’deki satın alınan sitelerde yenileme ve gelişme yok ise gerileme başlamıştır.
İzlesene eğer tasarım değiştirmeseydi?
Nokta izlesene yi aldıktan sonra yeni girişimlerde bulunmasaydı sadece İzlesene.com ile yetinseydi?
Sonuç izlesene bir hüsran olarak kalırdı ve bitmeye yaklaşırdı.
webrazzideki son yazılara bakılırsa hep satış? satışl sonrası hüsran? neden satım? neden siteyi açtınız neden pes ediyorsunuz?
Hep aynı konular ama önceden böylemiydi?
Hayır yazılan başlıklar yeni girişimlerdi.
Türkiyedeki her geniş çaplı internete yeni giren kuruluşlar (doğan holdins v.b) gelir bekler gelir olmayınca pes eder.
Ama internetten çıkmış sitelerle kendini geliştirenlere bakın her zaman sabreder geliştirir gelir olmasada geliştirir. (Örn: nokta, pilli)
Türkiye de web için girişimci olanlar beyinlerini yenilemeli yoksa daha çok bekleriz yeni proje ve fırsatlar.