Açıklama: Ersan Özer itiraf.com, istanbul.net, uzmantv.com sitelerinin kurucusudur. Konuk yazar olarak bu yazısı Webrazzi’de yayınlanmıştır.

Bir projeniz var. Hayata geçirmek istiyorsunuz. Bir risk sermayesi şirketine gittiniz. Ne mutlu ki projenize para koymaya ikna oldular.

Bunun karşılığında sizden neler talep edileceğini biliyor musunuz?

1. Anonim şirket kurmanız istenir. Bunun 2 sebebi var:
   a) Limited şirketin hisse satışında tüm ortakların rızası gerekir. Anonim şirkette ise yazılı bir şey yoksa isteyen istediğine hisse satabilir.
   b) Şirketin kuruluşundan 2 yıl sonra hisse satışından vergi doğmaz. Yani exit yaptığınızda tüm parayı cebinize koyarsınız.
2. Paranın hangi sürede konulacağı, nasıl harcanacağı, şirket hisselerinin nasıl satılacağı gibi birçok detayın yer aldığı bir sözleşmeyi imzalamanız istenir. (Risk sermayedarınız şirkete para koydukça hisse sahibi olur. Örneğin, yüzde 10 ortaklıkla başlar. Yine örneğin, paranın tamamını koyduğunda yüzde 50 hissedarlığa ulaşır.)
3. Hayat sigortası yaptırmanız istenir. (Varisleriniz için hayırlı bir şey.)
4. Şirket yönetiminde önceliği yatırımcıya vermeniz istenir. (Yani yönetim kurulu üyelerinin çoğunluk olacak tarafını risk sermayedarı seçer.)
5. Düzenli olarak parayı nasıl harcadığınızın hesabını vermeniz istenir. (Ayrıca belli bir miktara kadar harcama yetkiniz vardır. Bunu aşan rakamlar için yönetim kurulu kararı gerekir.)
6. Åžirket hissesi satılırken önceliÄŸi yatırımcıya vermeniz istenir. (Misal, DoÄŸan geldi ve ÅŸirketin %50’sini almak istedi. EÄŸer sözleÅŸmeye madde koydurmadıysanız, “Ben DoÄŸan ile ortak olmak istemiyorum” diyemezsiniz. Risk sermayedarı öncelik sahibi olduÄŸu için hissesinin tamamını DoÄŸan’a satabilir.)
7. Hatta ÅŸu da istenir: DoÄŸan geldi ve ÅŸirketin tamamını almak istedi. “Bu site benim çocuÄŸum gibi. DoÄŸan bu iÅŸi öldürür. Hayatta satmam” diyemezsiniz. Çünkü sözleÅŸmede, “GiriÅŸimci, yatırımcının hisse satış koÅŸullarına uygun ÅŸekilde hisselerini satmak zorundadır” maddesi yer alır. Yani risk sermayedarı kendi hissesi için kaça anlaÅŸmışsa sizin hisseniz de aynı paraya satılır. Åžirket DoÄŸan’ın olur. (Bunun bir diÄŸer kötü versiyonu ise, sizin daha yüksek bir deÄŸer biçmeniz ama sermayedarın onun altında deÄŸeri kabul etmesi olabilir.)

Türk internetindeki olumsuzlukların girişimcilerin umudunu kıracağı yönünde yorumlar gelmeye başladı, son günlerdeki tatsız haberlerden sonra. Bir kaç ekleme, ardından da gerçek girişimciler için küçük bir tur hazırladım.

Öncelikle büyük yapıların kendi iç oluşumlarıyla, gerçek girişimlerin ve girişimcilerin aynı kefede değerlendirilmemesi gerekiyor. Gerek Teknoloji Holding gerekse Doğan Grubu bugüne kadar süpermarket yönetir gibi yolun başında geniş ekipler kurarak, büyük sermayelerle yola çıkarak yeni dünyanın şirketleri olmaya çalıştılar. Tabii ki çuvalladılar! Aynı mantıkla hareket eden her yapı için geçerli bu son!

Bugünden sonra bu tecrübeleriyle, kendi hedeflerini bir şekilde buluşturarak yollarına devam edeceklerdir. Bir şeyler kaybederek kazanılan gerçek tecrübeler en değerli kazançlardır; yani bugünden itibaren bu oluşumlardan çıkacak işler sektör için çok daha değerli olacaklardır. Bu hantal yapılar da, yönetimlerini tamamen gerçek bir web kültürüne ve girişim ruhuna sahip çekirdek ekiplere bırakarak aradan gönüllü olarak çekilecekler ve gerçek yatırımcı rollerine alışacaklardır.

Yeni dünya düzenine Google, Microsoft ya da büyük ve yenilikçi bildiğiniz en büyük isimler dahi aslında ayak uyduramıyor, onlar da büyük büyük hatalar yapıyorlar. Bu iyice akıllara kazınsın ki girişim ruhu parayla satın alınamıyor. Web 2.0 temelinde insan egosunu tamamen su yüzüne çıkardı, bir şekilde uzun soluklu projeler üretmek isteyenlerin girişimci ruha odaklanmaları, bu ruhu dizginlemeleri ve sonrasında da tatmin etmeleri gerekiyor.

Gerçeklerden kesitlere dönelim ve daha bugün gerçekleşen gelişmelerden oluşan bir tura çıkalım. Tur Google, satın alma ve girişimci ruh arasında.

Knol: Google yaklaşık 8 aydır gizli beta olarak sürdürdüğü farklılaÅŸtırılmış Wikipedia modellemesine sahip Knol‘u aktive etti. Bu sayede Google arama sonuçları kullanıcının desteÄŸiyle daha da akıllanmış hale gelecek ve ilerleyen süreçte kullanıcıya sundukları yenilikler sayesinde de çoÄŸu kelimenin arama sonucu Wikipedia kadar üstlerde yer alabilecek.

Knol‘un getirdiÄŸi pozitif farklılıklar arasında profil sayfası, mobil telefon ya da kredi kartıyla doÄŸrulanabilecek olan kullanıcı hesabı, AdSense ile birlikte kullanıcıya reklam gelirlerinin aktarılması bulunuyor. Bunların dışında da yazının orjinal yazarının onayı ile düzenlenecek olması ve her basamakta kullanıcı tarafından yorumlanabilir olması gibi yenilikleri var.

Digg: Uzun zamandır aldığı teklifler hakkında söylentiler olan Digg‘in Google ile bir anlaÅŸmanın eÅŸiÄŸinde olduÄŸu haberleri Silikon’da büyük yankılar yarattı. Fakat geriye dönüldüğünde Google’ın 100 milyon dolar olan Feedburner satın almasından sonra, ne Google hesabıyla giriÅŸe izin verdiÄŸini; ne de sistemin üstüne büyük bir yenilik katıldığını görüyoruz. Aynı ÅŸekilde satın alınan Jaiku da aynı burukluk hakim. Çekirdek kullanıcısı dışında Jaiku kullanan olmadığı için bir çok insan Twitter çökmeleri nedeniyle Identi.ca isimli taze Twitter alternatifine geçtiler.

Digg‘e ne katar Google dersek; bol bol Blogger içeriÄŸi yani bol bol kısmi-spam katar. Bunun dışında da markayı öldürerek yeni giriÅŸimcilerin yolunu açarlar. KonuÅŸulan rakam $200-350 milyon arası.

Xobni’den Gabor Cselle: Xobni CEO’su, Gabor Cselle‘in -kuruluÅŸtan aylar sonra, Microsoft’un teklifi olan $20 milyonu reddeden ÅŸirketin en önemli geliÅŸtiricisi - AÄŸustos sonunda ÅŸirketten ayrılacağını açıkladı. Daha önce bizim de incelediÄŸimiz bu baÅŸarılı projeden ayrılmasının nedeni belli büyüklüklerdeki projeler için çok önemli!

Olay olacak, yatırım alacak başarılı bir startup öyküsünün bu kadar kolay gerçekleşebileceğini öngöremediğini söyleyerek, kendi projesi için şirketle bağını koparacağını resmi olarak açıklamış.

Bu ruha, asıl değer olan insan sermayesine ulaşmak kolay mı?

DoÄŸan Grubu‘nun bilimum internet giriÅŸimlerinden çıkmaya baÅŸladığını biliyoruz. eKolay ve buna baÄŸlı web varlıklarının satışı ile ilgili haberi Webrazzi’de vermiÅŸtik, aynı ÅŸekilde OnPunto‘un kapatıldığını biliyoruz. HemAlHemSat.com‘un da kapatıldığını ve tüm ekibinin tasfiye edildiÄŸini duymuÅŸtuk. Ä°ÅŸte tam da bununla ilgili ÅŸaka gibi bir durumdan haberdar oldum.

Aldığım duyumlara göre ÅŸirket önce HemAlHemSat.com bünyesindeki tüm personeli tazminatlarını ödeyerek iÅŸten çıkartmış ve siteyi kapatma kararı almış. Ancak sonradan haberin piyasaya düşmesi ile ÅŸirkete “Neden kapatıyorsunuz biz HemAlHemSat.com’u satın alırdık” gibi bir talep gelmiÅŸ.

Bunun üzerine şirket yetkilileri işten çıkarttıkları personeli geri göreve çağırmış ve siteyi aktif olarak çalışır gibi devrede tutmuş.

Benim bugüne kadar OnPunto‘nun kapatılma ÅŸeklini de gölgede bırakacak en komik davranış olarak duyduÄŸum bu hareketi Webrazzi üzerinden tarihe geçiyorum. Yorumu ve eÄŸer iÅŸin içinde olan birileri varsa doÄŸrulamayı da sizlere bırakıyorum.

Teknoloji Holding‘in sahibi olduÄŸu Tio.com.tr ile ilgili gerçekten entresan bazı duyumlar alıyorum. Konuyu bazı kontaklarımla konuÅŸarak doÄŸruladım ve paylaÅŸmak istiyorum.

Tio.com.tr‘nin yayına baÅŸlamasının ardından büyük bir reklam kampanyasına gittiÄŸini biliyoruz. Bunun üzerine ayrıca tasarım deÄŸiÅŸiklikleri, yeni özellik eklemeleri gibi bilimum çalışmalar da bu süreçte gerçekleÅŸtirildi. Ancak görünen o ki Teknoloji Holding tarafı Tio‘nun gidiÅŸatından pek memnun deÄŸilmiÅŸ.

Aldığım duyum Teknoloji Holding Yönetim Kurulu BaÅŸkanı Emin Hitay‘ın Tio ile ilgili “1 ay içinde ya satın ya kapatın” ÅŸeklinde bir talimat verdiÄŸi yönündeydi. Konuyu araÅŸtırdığımda iÅŸin içinde kapatma olmasa bile bu iÅŸlerden çıkılma kararının alınmasından dolayı Tio‘nun satışının gündemde olduÄŸunu öğrendim.

DiÄŸer taraftan Teknoloji Holding Türkiye’de bu tür internet giriÅŸimlerinde de rol almama kararı vermiÅŸ. Türkiye yerine Avrupa pazarına giriÅŸ yapmak üzere harekete geçtiÄŸini duyduÄŸum ÅŸirketin, Tio‘nun yanında diÄŸer giriÅŸimlerinden SuperTeklif.com ile ilgili ise ne planladığını ÅŸu aÅŸamada bilmiyorum.

Tio‘nun satışı ile ilgili bazı görüşmeler sürmekteymiÅŸ ve hali hazırda €5-6 milyon seviyesinde gidiliyormuÅŸ. Ä°ÅŸe çomak sokmak gibi olmasın ama Tio‘dan €5-6 milyon karşılığı bir çıkış yakalanabilirse alan ÅŸirketi tebrik(!) etmek istiyorum.

Türkiye’de büyük grupların internet alanında girdiÄŸi iÅŸlerde malesef benzer sonlar görüyoruz. Mesela son günlerde konuÅŸulan HemAlHemSat.com‘un tasfiye edilmesi ve kapanması konusu. (Bununla ilgili bugün içinde ayrı bir yazı yazıyor olacağım.)

Şirketler genelde küçük ekipler ve maliyetlerle kurulması ve çalışması gereken bu tür girişimlere çok yüksek personel giderleri ve pazarlama bütçeleri ayırıyorlar. Piyasadan duyulan iştah kabartan rakamların da etkisiyle beklentilerini yüksek tutuyorlar. Sonuçta işler beklendiği gibi gitmiyor, ürünler kullanıcıyı cezbetmiyor ve maliyetler holding yönetimlerini rahatsız etmeye başlıyor. Sonra da dayanıp çalışmayı sürdürmek yerine kapatma kararları alınıyor.

Eğer Tio bugün 3 arkadaşın kurduğu bir girişim olsaydı, pazarlama bütçesi yerine kullanıcılara fayda sağlayarak, doğru kitleyi hedef alarak ve ağızdan ağıza yayılarak büyümeyi seçmiş olsaydı sanırım önümüzdeki 3 yıl içinde Türkiye pazarında değerli bir konuma gelmiş olacaktı.

Bunu söylememin ana sebebi son günlerdeki bu olumsuz gelişmelerin %100 Türkiye pazarı ile ilgili sorunlardan kaynaklanmıyor olduğunu vurgulamak istemem. Elbette pazarımızın ve kullanıcı eğilimlerimizin şirketlerin hızlı konumlanması ile ilgili problemler yarattığı doğru. Ancak bu başarısızlıklarda topu pazara atmak yerine şirketlerin yapılarını incelemekte fayda olacaktır.

Yahoo!, Türkiye operasyonunu Nisan ayında başlatmasının ardından bugün itibari ile Yahoo! Türkiye sayfalarını devreye aldı.

Şu anda tr.my.yahoo.com üzerinden yayın yapmakta olan Yahoo! Türkiye aldığım bilgilere göre yarından itibaren Yahoo.com.tr adresine taşınıyor olacakmış.

Yahoo! Türkiye ana sayfa içeriği için Hürriyet, Milliyet, NTVMSNBC ve Sabah gibi büyük medyalarla işbirliğine gitmiş. Bunun yanında Yahoo! servislerinden video ve fotoğraf içerikleri de ana sayfaya entegre edilmiş.

Yahoo! Türkiye ana sayfasında haber içeriÄŸi olarak bloglara da yer verilmiÅŸ. Åžu anda Webrazzi, SiberKültür, Marketallica haberlerinin yanında Blograzzi‘nin en iyi bloglarının listesi de yayınlanıyor. - Bu iÅŸte benim parmağım yok

Yahoo! Türkiye ana sayfasından direkt Facebook‘a giriÅŸ linki de saÄŸlanmış. Bunu yaparken ÅŸirketin Türkiye’de geniÅŸ bir kullanıcı kitlesinin açılış sayfası olma hedefi olduÄŸunu tahmin ediyorum. Ayrıca Yahoo!‘nun ilk defa Türkiye’de ana sayfasında My Yahoo! altyapısıyla yani kiÅŸiselleÅŸtirilmiÅŸ bir altyapıyla çıkış yaptığını da vurgulamakta fayda var.

Åžirket kullanıcı yorumlarına çok önem verdiÄŸini özellikle vurguluyor. Bu yüzden yorumlarınızın Yahoo! Türkiye‘nin daha deÄŸerli bir ana sayfa içeriÄŸi saÄŸlaması için takip edileceÄŸini bilmenizi isterim.

Son olarak Yahoo! yetkilileri bunların hakkında konuşmak istemesede birkaç duyum paylaşmazsam rahat edemeyeceğim.

Yahoo!‘nun Türkiye’de Yahoo! Groups, Yahoo! Messenger ve Yahoo! Developer Network ile aktif olacağını bunun yanında Flickr‘ın Türkçe yayın yapması ve Türkiye’deki Flickr gruplarının desteklenmesi için de çalışmaların olduÄŸunu duyuyorum. Flickr‘ın Türkçe olması entresan olabilir…