Adhood

Türkiye’ye çok uygun bir risk sermayesi modeli

18 Ağustos 2008 | Konuk Yazar, Yatırım |
Yazar: Ersan Özer

Açıklama: Ersan Özer itiraf.com, istanbul.net, uzmantv.com sitelerinin kurucusudur. Konuk yazar olarak bu yazısı Webrazzi’de yayınlanmıştır.

Amerikan risk sermayesi dünyasını takip ediyorsanız Y Combinator‘ı duymuÅŸ olabilirsiniz. Ama Techcrunch‘ı takip ediyorsanız Y Combinator’ı kesin biliyorsunuzdur. Gün geçmiyor ki Y Combinator’ın sermaye verdiÄŸi bir web giriÅŸimine Techcrunch’da yer verilmesin. (Bu cümleyi yazdığım esnada da bunu yayınladılar.)

2005 yılında kurulan Y Combinator, web girişimlerine çok cüzi miktarda başlangıç sermayesi veriyor: 5 bin dolar artı kurucu başına 5 bin dolar. Bunun karşılığında da yüzde 2 ile 10 arası hisse alıyorlar. (Genelde yüzde 6.)

Y Combinator’ın sembolik denilecek miktarda sermaye vermesinin nedeni, giriÅŸimcilerin en son paraya ihtiyacı olduÄŸunu düşünmeleri. Projeye ortak olmaları karşılığında saÄŸladıkları asıl faydalar; yol gösterme, her yıl düzenledikleri giriÅŸimcilik okuluna katılım ve tabii Silikon Vadisi’ndeki iÅŸ baÄŸlantıları.

Firma son derece geniş bir portföye sahip. Bunlar arasında sonradan yüklü miktarda sermaye bulanlar (Loopt - 13 milyon dolar, Scribd - 3.5 milyon dolar, Xobni - 4 milyon dolar) ve çıkış yapmayı başaranlar (TextPayMe - Amazon, Reddit - Wired, Zenter ve Omnisio - Google) oldu.

Y Combinator’ı yazı konusu yapmamın asıl nedeni, bu modelin Türkiye’ye son derece uygun olduÄŸunu düşünmem.

Dünyada olduÄŸu gibi Türkiye’de de internet ÅŸaha kalkmış durumda. Herkesin bir projesi var. Ve ne mutlu ki, cebinde para olanların da sermaye verecek proje arayışları var. (Çünkü proje baÅŸarılı olduÄŸu takdirde internet kadar kısa vadede büyük paralar kazandıran bir yatırım enstrümanı daha yok.)

Ancak bizde bu meseleler henüz oturmadığı için çok az risk sermayesi şirketine sahibiz ve bunlar da büyük (olduğunu düşündükleri) az sayıda projeyle ilgileniyorlar.

Oysa Y Combinator modelinde (saÄŸlam) bir Türk VC firması olsa…

  1. Proje arayışında olan para sahiplerinden 50 bin, 100 bin YTL toplayarak bir fon oluşturabilir ve böylece girişimci ile sermayeyi buluşturabilir.
  2. Sermayesizlikten yakınan proje sahiplerine baÅŸlamalarına yetecek kadar finansman saÄŸlayabilir ve sonrasında baÅŸarının paradan deÄŸil, doÄŸru projeden ve “tırmalamaktan” geçtiÄŸini gösterebilir.
  3. Sermaye koydukları projeler ile diğer girişimcilerin doğru yerel projelere yönelmelerini sağlayabilir.

Yatırım yapılabilecek projeler, baÅŸarılı olabilecek iÅŸ modelleri, start up kurulması, yönetilmesi gibi konularda Y Combinator’ın geniÅŸ bir kütüphanesi var. Bunların çoÄŸunu okudum. Önümüzdeki günlerde bir dizi yazıyla aldığım notları sizlerle paylaÅŸmaya çalışacağım.

EkleBunu Sosyal Paylaþým Butonu

İlgili Yazılar

14 Yorum »

Yorumlar (Bu yazının yorumları için RSS)

  1. 1. Şekip Can Gökalp
    18 AÄŸu 2008 11:43

    Y-Combinator olayı Seedcamp’le de bayağı benzeÅŸiyor aslında, ama 50 bin euro veriyorlar ve Londra’da bir süre kampa alıyorlar. Avrupa’da daha ulaşılabilir olması açısından belki Türkiye’deki ekiplere daha uygun olur.

    İşin pratik iş geliştirme kısmı ile ilgili yazıların daha sıklıkla yayınlanması çok iyi. Piyasa birbirine yaklaştıkça, eksikler de daha rahat görülmeye başlandı. Bence bu konulara daha da fazla eğinilmeli. Elinize sağlık.

  2. 2. vepa
    18 AÄŸu 2008 11:46

    Evet aslinda çok mantıklı ve karlı bir model. İnternetden büyüyen şirketler bunun farkındalar fakat bir startupa destek olmak ve yatırım yapmaktansa kendi yeni startuplarını oluşturmayı tercih ediyorlar. Sırf yatırım olarak pek düşünmüyorlar, yatırım ve emek olarak düşünüyorlar, ve kendileri yönetmek ve %100 üne sahip olmak istiyorlar. Fakat aynı zamanda kendi enerjilerini de verdikleri için en fazla 1-2 site yapabiliyorlar. Halbuki aynı harcama ile 10-20 startupa yatırım yaplsalar ve herbirinden %5 sahip olsalar başarı oranını 10-20 kat yükseltmiş olurlar ve kar oranını da yüksek çıkış yaparlarsa ilk yöntemden daha karlı olurlar diye düşünüyorum. Örneğin facebook veya myspacein %5 birçok sitenin %100 den daha değerli olduğu gibi.

  3. 3. Mehmet
    18 AÄŸu 2008 11:58

    Arda güzel bir noktaya parmak basmışsın, bence de bu modelleri Türkiye için düşünmekte fayda var. VC tarafında bir oluÅŸum konusunda ben de düşünüyorum ve fikir paylaşımındayım. Fakat VC fund tarafında tecrübesi olan ve Türkiye’de çalışmayı düşünebilecek kiÅŸiler konusunda da da sıkıntı var. Umarım bu sıkıntıları da aÅŸarak biraz VC fundları ayaklandırırız.

  4. 4. Alihan Çetin
    18 AÄŸu 2008 12:06

    Girişimde bulunulacak projeye onay verip destek olma ihtimalleri ne derece büyük bir bilginiz var mı? Peynir ekmek gibi dağıtmıyorlardır herhalde.

    Değerlendirme kriterleri ve/veya obay protokolleri hakkında bir yazı gördünüz mü?

    Güzel paylaşım teşekkürler

  5. 5. Mustafa SAPCILI
    18 AÄŸu 2008 12:20

    Y Combinator’in modeline deginen bir yazi daha geldi Arrington’dan:

    I Don’t Understand Y Combinator Hate

    En ilgimi ceken istatistik 84/102 yasayan (su ana dek projeyi sonlandirmamis) startup orani tutturmuslar.

  6. 6. notneeded
    18 AÄŸu 2008 12:48

    Y Combinator modeli Türkiye’ye herhangi baÅŸka bir risk sermayesi modelinin olduÄŸu kadar uygun, daha fazla deÄŸil. Türkiye’de risk sermayesinin iÅŸlemiyor ya da hızlı büyümüyor olmasının en büyük sebebi, sermaye modeli deÄŸildir. Hatta sermaye modelinin hiç sorunu olmadığı açıktır. Türkiye’de risk sermayecilerini memnun edecek, beklentileri karşılayacak, stratejinin ve büyümeyi yönetmenin ne demek olduÄŸunu bilen, risk sermayesinden gelecek kaynağın nerede kullanılması gerektiÄŸinden haberdar olan insanlar malesef kendilerini giriÅŸimcilikten uzak tutacak kadar çekici iÅŸlerde çalışıyor. Silikon Vadisi’ndeki gibi “ÅŸehrin en parlak insanları” giriÅŸimcilikle ilgilenmeyince meydan üniversitede proje yarışmasında derece almayı giriÅŸimcilik göstergesi olarak görüp iÅŸe atılan adamlara kalıyor. Bu giriÅŸimciler piyasada fon saÄŸlamaya hazır olan risk sermayelerini tatmin edememenin yanında, bu sermayelerin yöneticilerinin de yeni giriÅŸimlere daha şüpheci ve çekimser bakmasına yol açıyor. Dolayısıyla “Türkiye’yi sonunda ayaÄŸa kaldıracak risk sermayesi modeli”ni aramayı bırakın, kaliteli giriÅŸimcileri öne çıkarmaya bakın derim.

  7. 7. Ersin KOÇ
    18 AÄŸu 2008 13:35

    Ersan Bey çok yerinde bir tespit yapmışsınız. Nerdeyse hiçbir giriÅŸimci 100 bin dolarlar gibi rakamlar telafuz etmiyor. Herkesin asıl derdi proje geliÅŸtirirken çalışacak ekibin geçinmesi. Proje ortaya çıkınca yoÄŸunluÄŸa ve iÅŸ fikrine göre maliyetler deÄŸiÅŸken olsa da öncesinde tüm gider herkes için aynı. Türkiye’de yatırımcıyız diyenler ise bu tür giriÅŸimleri düşünmek yerine milyon dolarlarını tutma ihtimali daha düşük ve operasyon maliyeti yüksek projelere vermeyi tercih ediyorlar. Hatta benim bildiÄŸim 3-5 milyon dolar para istiyorsunuz sandım, ben sizin telafuz ettiÄŸiniz (50bin) gibi bir rakam için yatırım yapmam diyenler var. :) Alacaksın 3 milyonu kendi “Y Combinator” sermayeni oluÅŸturacaksın. :)

  8. 8. Önder EREN
    18 AÄŸu 2008 13:40

    Y-Combinator inanılmaz başarılı bir modele sahip. Bu insanların verdiği para değil, sağladıkları destek ve bağlantıların önemli olduğu çok açık. Eczacıbaşı gibi büyük ve temiz bir grubun böyle bir şirket kurmasını ve girişimcileri desteklemesini o kadar çok isterdim ki. Varolanların bu potansiyeli değerlendiremediklerini hepimiz görüyoruz malesef.
    @notneeded’in yorumuna da katılmadan edemeyeceÄŸim.
    Etohum gibi ara kademelerin de olması lazım bu sebeple.

  9. 9. Taci Yalçın
    18 AÄŸu 2008 17:43

    Bu tarzdaki fonları oluÅŸturmaya çalışan Silikon Vadisi’nde ÅŸirketleri olan Türkler de var. Fakat Türkiye’deki yatırımcılarla baÄŸlantıya geçmekte zorlanıyorlar ve yardım talep ediyorlar. Yaptığım görüşmenin kiminle olduÄŸunu ve ayrıntılarını paylaÅŸamayacaÄŸum fakat kiÅŸisel görüşümü söyleyeyim; evet, yakın zamanda böyle bir fon kurulacak.

  10. 10. Özgür KILIÇ
    18 AÄŸu 2008 19:58

    Öncelikle @Ersin Koç ve @notneeded e sonuna kadar katlıyorum.
    Ama türkiyede bunu yapmak zor ki hatta çok çok zor.
    Örnekle Ersan Özer yukarıda adı geçen projelerin sahibi ve maddi sıkıntısı yok kendisine bir proje gelse ve bana yüzde 6 ortaklık ile destek ol dese. ve bunu karşılığında 1 yıl boynca topu topu 3-5 elelmanın maaşını karşıla dese Ersin Özer ne derdi?
    Cevabı hepimiz biliyoruz.
    İşte bundan dolayı yatırımcılara destek verilmiyor sadece en iyi ihtimalle alt şirket gibi kurmaya çalışıyırlar. Doğan grubu örneği gibi.

  11. 11. Ersin KOÇ
    18 AÄŸu 2008 21:22

    Özgür Kılıç örneği ile olayı özetlemiştir. O kadar sözde başarılı proje geliştirip paraya para demezken neden siz Y Combinator gibi ufak tefek destekler sunarak yeni fikirlerin ayağa kalkmasına aracılık etmiyorsunuz? Girişim, internet ve ihtiyaçlar nedir bilen sizler kendinize yeni yatırımcılar aramak dışında ne yapıyorsunuz? Gerçekten sizle aynı masayı paylaşacak, aynı pastadan pay alacak girişimcileri seviyor musunuz? :) Tabi ki istemiyorsunuz. Ama girişimci dünyasını da sıkı takip edip peşinizde koşturmayı iyi biliyorsunuz.

  12. 12. Ersan Özer
    19 AÄŸu 2008 09:46

    Konunun benim üzerimde ilerlemesini anlam veremedim. Ben burada yazarım. Bir model konusunda bilgi veriyorum. Türkiye’de olsa hayırlı olacağını söylüyorum. Burada giriÅŸimci sıfatımla bulunmuyorum. Ayrıca o sıfatımla dahi bulunsam, “Nerde bu devlet?” yaklaşımını doÄŸru bulmuyorum. Herkes baÅŸarı veya baÅŸarısızlık hikayesini kendi yazıyor.

  13. 13. Murat
    19 AÄŸu 2008 12:25

    @ersin koç Herkesin her konuda aynı fikirde olmamasını ve tartışmasını seviyorum ama sizin farklı mecralarda (ff, webrazzi, vs) sürekli bir protest tavır takındığınızı takip ediyorum. Söylediklerinizin doÄŸrudur yanlıştır ayrı bir konu ama sanki herkes bir olmuÅŸ sizin projelerinizi dışlamaya çalışıyor, siz de bu gruba karşı bir tavır sergiliyormuÅŸsunuz gibi bir izlenim oluÅŸtu bende. Ersan Özer’in Türkiye yapısına uygun bir giriÅŸim sermayesi yapısı örneÄŸi verebilmesi için niye illaki kendisinin yatırım yapması gerekiyor onu anlamadım. Ersan Özer giriÅŸimci olarak birkaç kere baÅŸarılı olmuÅŸ, konuyu iyi bilen biri ve tavsiyelerini ve görüşlerini paylaşıyor. Sektörde bu konuda ciddi sorunların yaÅŸanması, yazıda belirtilenlerin doÄŸru olmadığı anlamına gelmiyor. Aksine belirtilen ÅŸekilde iÅŸlemeyi planlayan bazı yatırım giriÅŸimleri var. Arda’nın Crenvo’su, Burak’ın etohum’u bu yönde giriÅŸimler. Bence sektörün ihtiyacı olan “parası olan insanlar bizim giriÅŸimlerimize yatırım yapmıyor” diye aÄŸlamak yerine, her yatırımcıyı cezbedebilecek giriÅŸimler peÅŸinde koÅŸmak. Ä°ÅŸ fikriniz gerçekten iyiyse, bunu iyi dökümante edip, iyi ÅŸekilde sunabiliyorsanız, yatırımcılar da salak deÄŸil mutlaka dikkate alacaklardır (ikna edebilirseniz yeterince iyi bir fikriniz olduÄŸuna Ersan Özer’de eminim fırsatları kaçırmak istemez). Asıl sorun size çok iyi gelen fikirlerin baÅŸkaları için iyi bir yatırım aracı olamayabileceÄŸini kavramak ve ona göre yatırım peÅŸinde koÅŸmak.

  14. 14. KRM
    03 Eyl 2008 17:21

    Ersan Bey
    Y Combinator ün kütüphanesinden derlediğiniz özet bir yazı yayınlayacağınızı söylemiştiniz. Merak içinde bekliyoruz hala. Türkçe yazılmış bu tarz bir kaynak ne yazıkki yok. İlk kaynak sizinki olacak sanırım. Yazı dizisi şeklinde olursa daha da güzel olur.
    Saygılarımla

Yorum Yazın

XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

© 2006-2008 Arda Kutsal
57 queries. 2.537 seconds.