1- Pepsi 43 milyar dolarlık cirosu ve 5 milyar dolarlık karı ile Fortune listesinde 52 numarada. Ve Pepsi 20 milyon dolarlık Super Bowl reklamı vermek yerine bir sosyal medya kampanyası yapmaya başladı. Super Bowl, Ulusal Amerikan Futbolu Finali dünyada en fazla izlenen televizyon programı ve Şükran gününden sonra en fazla ulusal yiyecek tüketiminin yapıldığı gün. Bu açıdan bakarsak sanırım Pepsi’nin bu kararı almasındaki stratejik karar daha da anlamlı hale gelecektir.

2- Procter and Gamble ise Fortune 500 listesinde 20 numarada. Geçen sene 83,5 milyar dolar ciro ve 12 milyar dolar kar elde ettiler. P&G’nin kararı ise Facebook’u pazarlama planının büyük parçası olarak kabul etmesi. Bunun anlamı şu: P&G’nin 2010 hedeflerinden bir tanesi her markasının Facebook’ta anlamlı bir varlığı olması.

Peki neden? İşte ana sebepleri:

1- Facebook 350 milyon nufüsu geçti. Bu 350 milyon kişinin yarısı (175 milyon kişi) her gün Facebook sayfasını ziyaret ediyor. Bu büyüme inanılmaz gibi gözükse de asıl fırsat daha başlamadı bile. Uzun vadedeki  projeksiyonlarda, Facebook’un dünyada 5 milyar üyeye ulaşacağını ve her marka için en önemli pazarlama kanalı haline geleceğinin altı çiziliyor. Yarının pazarlamasında söz sahibi olmak isteyen şirketlerin bugünden bu cesur kararları almalarının ana sebebi bu.

2- Sosyal medyayı sadece Facebook’tan ibaret saymak büyük hata olur. Twitter, dünyada 75 milyon hesaba ulaştı. Bu kişilerden 15 milyonu hesabını aktif olarak kullanıyor.

Bunlar gerçekten inanılması zor istatistikler. Peki ülkemizde durum ne?

1- Facebook nüfusunda dünya üçüncüsüyüz. Facebook’taki Türklerin sayısı 18 milyon civarında. Bu, İstanbul nüfusunun neredeyse 1,5 katı. Artık Facebook hesabı olmayan Türk gittikçe azalıyor. Genç nüfusumuz ve sosyal medyaya olan ilgimiz bizi dünyada çok avantajlı bir konuma getiriyor.

2- Twitter; özellikle medya, ünlü kişiler ve gazeteciler tarafından sürekli destekleniyor. Tam olarak sayısı bilenmese de Türk Twitter kullanıcılarının sayısı hızla artıyor.

3- Türkiye Friendfeed kullanımında çok önde.  Türk Friendfeed kullanıcıları, Amerika’yı da geçerek dünyada bu siteyi en fazla ziyaret eden grup konumunda.

Peki yakın gelecekte ne olacak?

Türkiye, sosyal medyanın bireysel kullanımında değil ama ticari anlamda kullanımında henüz emekleme sürecinde. Başarılı olmuş diyebileceğimiz bir kampanya göstermek bile zor. Yakın zamanda bu gelişmelerin ülkemize yansımalarının arttığını göreceğiz. Henüz çok istenilen seviyede olmasa da, uluslararası şirketlerin lokal Facebook sayfalarına ilgi göstermeye başladıklarını gözlemliyoruz. Firmaların global stratejilerinin bir parçası olarak  Türkiye’deki uluslararası markaların bu konuya ilgisinin artacağını tahmin etmek güç değil. Daha sonra ise belli başlı büyük holdinglerin sosyal medyaya daha büyük bütçeler ayırdığına şahitlik edeceğiz.

Bu sürecin ülkemizde çok hızlı gelişmesi normal. Zira, bunun en güzel örneği P&G sözcüsünün (firma adına değil, kendi adına konuştuğunu belirtmiştir) açıklamaları: “Henüz sosyal medyayı çözmüş değiliz ama markalarımızın genel stratejisinde sosyal medya stratejilerinin olmasını destekliyoruz.”

Sonuç olarak, bu kanalı kullanan en etkin markalar bile henüz sosyal medya konusunda bilgi olarak çok eksikler. Ama pazarda ilk olmanın avantajını kullanmak için risk alıyorlar. Ve bu riskin potansiyel faydaları çok yüksek.

Dünyadaki  tüm müşterilerinize tek kanaldan ulaşma şansı gibi…

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Dünyada en çok hayranı bulunan 5 spor takımı sırasıyla şöyle:

1. Galatasaray (2.447.564 hayran)

2. Fenerbahçe ( 1. 975.762 hayran)

3. New York Yankees ( 1. 134.238 hayran)

4. Beşiktaş ( 900.165 hayran)

5. Juventus Club (721.743 hayran)

Facebook’ta bir de farklı bir kategori var ki o da “Spor/Atletizm” Kategorisi:

Burası spor giyim ile (Adidas, Puma vb.) spor takımlarının karışık olduğu bir kategori. Aradan spor takımlarını alırsak bu kategorideki en büyük 3 spor takımı sayfası şunlar:

1. Barcelona (1.233.547 hayran)

2. Liverpool FC (1.110.380 hayran)

3. Real Madrid ( 1.062.946 hayran)

Sonuç olarak bu iki kategoriyi birleştirirsek Facebook üzerinde dünyadaki en büyük taraftar grubunun Galatasaray’a ve Fenerbahçe’ye ait olduğunu söyleyebiliriz. En büyük futbol taraftarı demiyorum farkındaysanız listenin 3. sırasında bulunan New York Yankees bir beyzbol takımı, listenin 5. sırasından sonra çokca NBA takımı yer alıyor.  Görüldüğü gibi ezeli rekabet yeşil sahaların yanı sıra Facebook’ta da devam ediyor.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Kökten çözüm ise şirketlerin sadece bir sosyal medya stratejisine değil bir “Sosyal Medya Yol Haritası’na” sahip olmaları. Aslında birçok büyük şirketin yol haritası var ama oradaki ana sorun da kurgunun çok doğru sıralanmaması.

Ben bu konuda Marketing Sherpa’nın yayınladığı “2010 Social Media Marketing Benchmark Report” içinde geçen “Social Marketing Road Map”‘i (Sosyal Pazarlama Yol Haritası) örnek alıyorum. Eğer sosyal medya ile ilgiliyseniz bu raporu mutlaka okumanızı tavsiye ederim.

Bu tabloya göre “Sosyal Pazarlama Yol Haritası” 4 ana adımdan oluşuyor.

1. Araştırma: Bu safha markamızı kullanan hedef kitlemizi izlediğimiz, markamız ve rakiplerimiz hakkında söylenenleri izlediğimiz ilk aşama.

2. Hedef Koyma: Sosyal metriklere ve hedef kitlemize uygun amaçların belirlenmesi aşaması

3. Harekete Geçme: İşte stratejiyi oluşturduğumuz ve aksiyon planını belirlediğimiz aşama burası.

4. Araçlar: Son olarak da hedef kitlemize, stratejimize ve amaçlarımıza yönelik seçilmiş sosyal platformlar için oluşturduğumuz stratejimizin uygulanması.

Teoride böyle olması gerekiyor. Ama pratikte ne ile karşılaştığımızı basitçe anlatayım:

1. Araştırma safhası genel olarak atlanıyor. Burada etkin bir Dijital PR (bu başka bir yazının konusu) servisinin verilmesi gerekiyor. Bu da dünyada bile çok bulunabilir bir şey değil. Türkiye’nin en büyük şirketleri dahil şu anda internette markaları hakkında ne konuşulduğunu anlamak için Google Alerts benzeri yazılımlar kullanıyorlar. Bu tür ücretsiz araçlarla hem kendilerinin hem rakiplerinin analizlerini yapmaya çalışıyorlar. Sonuçta, rapor alamadıkları gibi pek de başarılı olmayan bir sonuç ortaya çıkıyor.

2. Hedef Koyma: Bazen atlanılan çoğu zaman da SMART (“Specific-belirli, Measurable-ölçülebilir, Achievable-başarılabilir, Realistic-gerçekçi ve Time framed-zamanı belirlenmiş” ) olmayan hedefler yine etkinsizliğe neden oluyor. Burada genel olarak, bir analiz yapılmadan Facebook’ta 150.000 hayran istiyorum gibi bir brief ortaya çıkıyor. Etkin brief ile etkin olmayanı ayırmak ise çok zor değil. Basitçe “Neden?” sorusunu sormak yeterli. “Neden 150.000 hayran istiyorsunuz?” gibi…

3. Harekete Geçme: 3. gelmesi gereken adım genelde 1. sırada geliyor. Burada genel olarak markalarda hemen bir Facebook sayfası yaparız, Twitter hesabı açarız, Friendfeed’i de basın bültenlerimizi yayacağımız başka bir pazarlama kanalı olarak kullanırız tarzı stratejiler(!) görülüyor. Aslında şu ana kadar genel olarak gördüğüm tek uygulanan adım burası.

4. Araçlar: Sosyal platformlar 3. aşamada belirlenmiş oluyor. 4. aşamada ise strateji oluşturulduktan sonra dikkat etmemiz gereken ana konu “İletişim”… Sosyal medya’da marka adına nasıl cevap vereceğiz, krizlere nasıl müdahale edeceğiz, müşterilerimiz ile nasıl etkileşim sağlayacağız gibi soruların cevaplarının önceden belli olması gerekiyor. Kriz senaryoları çalışıldıktan sonra iletişim konusunda yetenekli ve tecrübeli bir kişinin marka adına konuşması ve cevap vermesi gerekiyor.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

1. E-posta kullanım oranları düşmeye devam edecek. Kişilerin e-mail adreslerini toplamanın kampanyalar açısından doğruluğu daha da sorgulanır hale gelecek. E-posta ana iletişim aracı değil sosyal ağlarda hesap açmak için kullanılan bir araç olmaya başlayacak. (Zira ortalama bir insan e-postasına günde 3 dakika, sosyal ağlara 56 dakika ayırıyor.)

2. İnsanların dikkatini çekme maliyeti artacak. Dünyada milyarlarca site var. Her konu hakkında bilgi edinmek  mümkün. Ana sorun ise bilginin azlığı değil, kişilerin dikkatini çekmek. Onun için yakın zamanda daha ilginç, daha zekice tasarlanmış kampanyalar görmeye başlayacağız. Sadece havuç kurgusu işe yaramayacak.

3. Sosyal Medya ve Web 2.0′ın temeli Kullanıcının Yarattığı İçerik (User Generated Content) her zamankinden daha önemli olacak. Kullanıcılara içerik ürettirmek zor olduğu ve yaratıcılık gerektirdiği için de çoğu kampanya kurgusu yine başarısız olacak.

4. Twitter kullanımı 2009 yılının sonlarına doğru inanılmaz bir şekilde arttı ve artık sadece Web 2.0 ilgililerinin değil herkesin kullandığı bir platforma doğru yol almaya başladı. Televizyon bunu körükledi, gazeteciler, şarkıcılar, aktörler Twitter’da takip edilen kişiler haline geldiler. Bu trend artarak devam edecek.

Bunun sonucunda cesur ve öncü markalar Twitter’i aksiyon almak için kullanacak. Takipçi markalar ise Twitter’ı en azından konuşulanları dinlemek için kullanmaya başlayacak. Markalar,  hoşlarına gitse de gitmese de zaten Twitter’da oldukları gerçeğini kavramaya başlayacaklar. Hatırlatmış olalım, search.twitter.com‘a istediğiniz markanın ismini yazarak neler konuşuluyor öğrenebilirsiniz.

Böyle bir durumda markaların tercihi şu olacak. Markamız hakkında konuşulanlara cevap verebiliriz ya da görmezden gelebiliriz. Ya da en kötü durumda markamızdan nefret eden birisi bizim hesaplarımızı alır ve markamız adına sahte açıklamalar yapmaya başlar. Bu konuda her geçen gün yeni örnekler ve yaklaşımlar göreceğiz.

5. Markaların “sosyal medya uzmanı” öğrencilere iş verdikleri yıllar geride kalacak. Sosyal Medya’nın çok ciddi bir iş olduğu anlaşılmaya başlanacak. Sosyal medyada cevapları stajyerler değil en üst düzey yetkililer verecek.

İlginizi çekebilir:

Webrazzi Gündem Sosyal Medya toplantısı sektörün önde gelen kişi ve şirketlerinin katılımıyla 27 Ocak 2010 tarihinde İstanbul Elite World Hotel’de gerçekleşecek. Webrazzi Gündem toplantıları hakkında detaylı bilgi ve kayıt için www.webrazzi.com/gundem adresini ziyaret edebilirsiniz.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

1. Obama Kampanyası: 2009′un tartışmasız en iyi kampanyası siyaset alanından geldi. Daha öncede yazdığımız Obama’nın müthiş sosyal medya başarısı bütün iş dünyasındaki rakiplerini geride bıraktı. Obama sosyal ağlar üzerinde tek bir amaç için nasıl organize olunabileceğinin en güzel örneğini verdi. Üstelik kampanyasını yine sosyal ağlar üzerinden topladığı bağışlar ile de destekledi. Obama offline dünyada 156 milyon bağış toplarken, online kanallardan gelen fon miktarı 500 milyon doları buldu. Obama’nın bu kampanyada neler yaptığını okumak için burayı, nasıl yaptığını okumak için şu yazıyı okuyabilirsiniz.

2. The Whopper Sacrifice: Facebook’taki “Arkadaşını Kurban Et” uygulaması yayınlandığı günden itibaren bir fenomene dönüştü. Ocak ayının ilk haftası yayınlanan ve ana konsepti “10 Arkadaşını Kurban Et ( Arkadaşlıktan Sil) Bedava Whopper kazan” fikrine dayanıyordu. İlk hafta sonunda uygulama 82.000 kişi tarafından kullanıldı ve toplam 230.000 kişi arkadaşlıktan silindi. Uygulama hızla yayılırken Facebook için ciddi tehdit oluşturmaya başladı ve Facebook uygulamayı kapattı.

3. Dell’in Twitter Satış Kurgusu: Dell kuşkusuz sosyal medyayı dünyada en iyi kullanan markalardan bir tanesi. Sosyal medyanın satış amaçlı kullanılabileceğinin de en güzel örneği. Sahip oldukları Delloutlet Twitter hesabının takipçi sayısı 1,5 milyonu geçti ve toplam satışları 6,5 milyon doları aştı. Burada asıl şaşırtıcı olan konu ise şu: Dell, 2007 Haziran ayında başladıkları bu sosyal medya satış kurgusu ile Haziran 2009 ayına kadar toplam 3 milyon dolarlık satış rakamı yakalamıştı. Son 6 ayda ise bu rakamı 2 katının üstüne çıkararak toplam 6,5 milyon dolara ulaştılar. Dahası bu kurguyu Amerika dışına taşıyarak Brezilya ve Kanada’da Twitter hesapları açtılar ve toplam komünitelerini 3,5 milyon kişiye çıkardılar. Dell’in sosyal medya vasıtası ile yaptığı satış miktarı katlanarak büyümeye devam ediyor ve yakın zamanda yeni satış kanalları geliyor.

2009 yılında sosyal medya alanında hızla büyümenin yaşandığı bir yıl oldu. Daha binlerce başarılı kampanya yapıldı, yukarıda bahsettiklerim ise bu kampanyalardan sadece üç tanesi idi. Bu perspektiften bakarsak 2010 yılının sosyal medya adına çok daha gelişmelerin yaşanacağı dolayısıyla daha başarılı işlerin çıkacağı bir yıl olacağını söylemek yanlış olmaz. Biz de bu gelişmeleri heyecanla takip ediyor ve yeni yılda yazıyor olacağız.

İlginizi çekebilir:

Webrazzi Gündem Sosyal Medya toplantısı sektörün önde gelen kişi ve şirketlerinin katılımıyla 27 Ocak 2010 tarihinde İstanbul Elite World Hotel’de gerçekleşecek. Webrazzi Gündem toplantıları hakkında detaylı bilgi ve kayıt için www.webrazzi.com/gundem adresini ziyaret edebilirsiniz.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Kendisinin cevabı şu şekilde oldu: Gold.com.tr, Gold zincir mağazalarının internet yüzüdür. Yani Gold Zincir Mağazaları’nda satılan IT ağırlıklı bütün ürünler aynı zamanda Gold.com.tr’de de satılır. Satılan ürünler Gold Merkez’den sevk edilir. Hızlıal ise, bebek arabasından, olta iğnesine, cep telefonundan LCD TV’ye kadar bütün tüketici ürünlerinin satıldığı bir online alışveriş sitesidir.

Peki Dopdolu’nun farkı ne? E-ticarette en büyük sorunlardan bir tanesi sipariş edilen ürünlerin geç gelmesi. Dopdolu’nun dikkatimizi çeken ve fark yarattığı nokta burada ortaya çıkıyor. Gold Grup ülke çapında 150′den fazla üyesi bulunan bir franchise ağına sahip. Bu şubeler kullanılarak ürünler merkezden değil hangi ildeyseniz o mağazadan aynı gün içinde ve bedava kargo ile gönderiliyor. Sebebi ise dopdolu.com.tr’nin Gold şubelerinde satılan fırsat ürünlerinden oluşması. Böylelikle online ile offline ticaret başarılı bir şekilde entegre edilmiş oluyor. Yani, dopdolu.com.tr bu kurgu ile lokal bir fırsat mağazasının e-ticaret sitesiymiş gibi hareket ediyor.

Türkiye’de e-ticaretteki bir diğer sorun ise Türk kullanıcıların genel olarak ürünleri karşılaştırmak, özelliklerine, fiyatına bakmak için interneti kullanmaları ama online alışveriş yapmak istememeleridir. Anladığım kadarıyla, Gold Grup bu tehdidi, sahip olduğu franchise yapısı sayesinde fırsata çevirmeyi amaçlamış. Eğer klasik bir tüketici gibi ürünü dokunarak almak isterseniz kendi ilinizdeki Gold bayisine gidiyor ve ürüne Dopdolu.com.tr’deki fiyattan sahip olabiliyorsunuz.

Şu aşamada konuyla ilgili olarak merak ettiğimiz bir soruyu da sorup, hep birlikte cevabını bulmak istiyoruz. Zaman ayırır aşağıdaki anketimize katılırsanız seviniriz.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Hasan: Kendinizi ve iMobileCode’yi kısaca tanıtır mısınız?

Cahit: Ocak 2009′dan beri Türkiye pazarında mobil uygulamalar geliştirmekteyiz. Bunun yanı sıra merkezi Indianapolis, Amerika’da olan ve Zen Particles markası ile aynı alanda hizmet veren bir firmamız daha var. Türkiye pazarındaki temel amacımız, firmalara inovatif  iPhone uygulamaları geliştirerek yeni pazarlama kanalları yaratmak ve bu süreçte iPhone kullanıcılarının da değerli bilgiye kolaylıkla erişmelerini sağlamak. Şimdiye kadar yayınladığımız 12 uygulamanın indirme ve kullanım adetleri bu yolda doğru adımlar attığımızı ispatlıyor. Uygulama adedi bakımından şu anda Türkiye pazarında bir numarayız ve ilerleyen yıllarda da liderliğimizi sürdürmeyi hedefliyoruz. Dünya çapında ise Türkiye’nin adını duyuracak ve bütün dünyadaki kullanıcılar tarafından kullanılacak uygulamalar geliştirmek en büyük hedefimiz.

Hasan: Bugüne kadar ne tür uygulamalar geliştirdiniz, bu uygulamalar ne tür başarılar elde etti?

Cahit: Şimdiye kadar ağırlıklı olarak kullanıcıları yararlı içerikle buluşturan uygulamalar yayınladık. Bunların arasında kullanıcılar tarafından çok beğenilen ve kullanılan Deniz Otobüsü, Eczane ve Havaalanı uygulamalarını saymak mümkün. Yayında olan uygulamalarımızın toplam indirilme adetleri 250 bini geçmiş durumda ve ayda yaklaşık 1,5 milyon kullanım adetlerine ulaştılar. Şu ana kadar yayınlanmış bütün uygulamalarımız Apple App Store’daki ücretsiz Top 100 listesine girdi ve uzunca bir süre orada kaldılar. An itibariyle bu listede en çok uygulaması olan firmayız ve Eczane uygulamamız yayınlandığı Şubat ayından itibaren ilk 50’nin altına hiçbir zaman düşmedi. Kendi adımıza çıkardığımız uygulamalar dışında birçok şirket için de uygulama geliştirdik. Bunlar arasında Ford Şampiyonlar Ligi uygulaması ve Coke’n Music uygulamaları oldukça dikkat çeken iki örnek.

Amerika’da yayınladığımız “Meals On Wheels” uygulamamız da Apple App Store’da bağış amacı güden öncü uygulamalardan biridir. Bunlara ek olarak Indianapolis sosyal hayatında yerini alan “Broad Ripple” uygulamasını da sayabiliriz.

Hasan: Dünyada örnek aldığınız uygulamalar var mı? Global anlamda en çok beğendiğiniz uygulamalar hangileri?

Cahit: Amerika’daki ekibimiz Dünya’daki uygulama ve teknoloji trendlerini çok yakından takip etmektedir. Dünyanın önde gelen konferanslarına katılmakta ve bir çoğunda sunumlar gerçekleştirmektedirler. Bu sayede dünyadaki trendleri belirleyen gruplarla iletişim içinde kalınmakta ve gelişmeler mümkün olduğunca yakından takip edilmektedir. Türkiye’deki ilk ve tek “Push Notification” teknolojisini kullanan uygulamayı (Şampiyonlar Ligi) hayata geçirmemiz de trendleri yakından izlemekte olduğumuzun bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Trendleri takip etmek dünyada geliştirilen uygulamaları ve bunları geliştiren yazılımcıları da yakından takip etmeyi gerektirir. Mobil uygulamayı sadece iPhone App olarak düşünmemeliyiz. Bir mobil yazılımın arkasında Cloud Computing ve benzeri birçok teknoloji bulunmaktadır. Bu teknolojiler de kullanıcı deneyimini etkilemekte ve mobil uygulamaların başarısında önemli pay sahibi olmaktadır. Bu sebeplerden dolayı iMobileCode olarak Sun ve Microsoft desteğinde gerçekleştirilen Cloud User Group’larında da aktif görevler almaktayız. Tasarım açısından uygulamalarımızdaki çıtayı her projede biraz daha yükseltme çabasındayız.

Dünyadan beğendiğimiz uygulamalara gelirsek, şimdiye kadar gördüğümüz en başarılı uygulamalardan bir tanesi Shazam (Ortamda çalmakta olan şarkıyı bir süre dinleyerek şarkının ismini, sanatçısını ve albümü bulabiliyor ve dilerseniz iTunes’dan anında satın alabiliyorsunuz.) Apple bu uygulamayı copyright sorunlarından dolayı sadece Amerika’da yayınlıyor ancak fonksiyonellik açısından çok başarılı bulduğumuz bir uygulama.
Diğer bir örnek ise Bump uygulaması, arkadaşınızla karşılıklı olarak iPhone’u tuttuğunuz elinizi tokuşturduğunuzda kontak bilgilerini transfer eden başarı bir uygulama.

Hasan: Yakın zamanda hangi uygulamaları geliştirmeyi planlıyorsunuz?

Cahit: Şirketlerin iPhone uygulamalarına gösterdikleri ilgi her geçen gün artıyor. Bu bağlamda geliştirmekte olduğumuz ve görüşmekte olduğumuz birçok projemiz var. Şirketler için yapılan projeler dışında kendi uygulamalarımıza da yenilerini eklemeye devam ediyoruz. Yakın zamanda yayınlanacak olan Türkiye ve dünya çapındaki iPhone kullanıcıları tarafından çok tercih edileceğine inandığımız bir fotoğraf uygulamamız var. Bir diğer projemiz ise kullanıcıların acil durumlarda kullanabilecekleri bir uygulama olacak. Bunların dışında tanınmış yazılımcılarla ortaklaşa gerçekleştireceğimiz ve bütün iPhone kullanıcıları tarafından beğenileceğini umduğumuz Twitter ile ilgili bir projemize de devam etmekteyiz.

Hasan: Mobil dünyanın geleceği hakkında ne düşünüyorsunuz? Mobil Pazarlama hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?

Cahit: Dünyada mobil pazar her geçen gün büyümekte. Her yıl satışlar %7 civarında büyüyor, dünyanın cep telefonu ihtiyacı bugün birçok elektronik cihaz ihtiyacından çok daha yüksek. Bu pazarın içerisinde smartphone dediğimiz akıllı cep telefonlarının da payı özellikle iPhone ile birlikte ciddi yükselişe geçti. Son 2 yılda smartphone adedindeki büyüme hızı ülkemizde %300 oranında gerçekleşiyor. Uzmanların tahminlerine göre smartphone piyasasının büyümesi ilerleyen yıllarda daha da artacak. Tabi cihazların da teknik özellikleri bu hızla birlikte çok ciddi anlamda gelişiyor. Apple şimdiden çift çekirdekli işlemcilere sahip telefonlar üzerinde çalışıyor. Öte yandan Google, Android işletim sistemiyle birlikte cep telefonu işletim sistemlerine çok yeni bir bakış açısı kazandırdı.

Dünyada bu işin ne kadar önemli olduğunu Google’ın Admob’u 750 milyon dolara satın almasıyla da hatırlamış olduk. Şu an için mobil uygulamalar çok yeni bir alan. Hala şirketler, neyi ne kadar mobil gerçekleştirmenin gerekli ve mantıklı olduğunu tartışıyorlar. Fakat daha önce de belirttiğim gibi bu alan çok hızlı bir şekilde büyümekte ve biz de bu alanda bulunmaktan dolayı kendimizi şanslı hissediyoruz.
Mobil dünyada cihazların yanı sıra altyapı da bir o kadar önemli. Cep telefonlarında yayınlanmış en başarılı uygulamaların çevrimiçi çalıştığını biliyoruz. Uygulamaların başarılarını artıran önemli etkenlerden biri GSM operatörlerinin sundukları internet altyapısındaki gelişmeler. 3G internet bağlantısının pazarla tanıştırılmasıyla birlikte birçok uygulamada performans artışı olduğunu gördük. Bu sayede yeni projelerimizde uygulama üzerindeki içeriği en aza indirerek bilgileri çevrim içi görüntüleme yolunu tercih etmeye başladık. Bu da uygulamaların hem boyutlarını düşürdü hem de görüntülenen içeriği daha rahat değiştirebilme özgürlüğünü vermiş oldu.

Bu gelişmeler ışığında bugünkü mobil uygulamaları 90’lı yıllardaki web siteleri gibi görüyoruz. Yakın gelecekte bütün şirketlerin birer mobil uygulaması olacağına inanıyoruz. Bugün “nice to have” (olursa iyi olur) olarak değerlendirilen mobil uygulamaların ileride “must have” (olmazsa olmaz) hale geleceğini öngörüyoruz.

Hasan: Cahit, bu bilgilendirici röportaj için teşekkür ederiz.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Konuyu bilmeyenler için Amerika’da ve yurtdışında örneklerini gördüğümüz kuluçka merkezi nedir, önce onu açıklayayım.

Kuluçka merkezi özellikle internet girişimcileri için hazırlanan bir kuvöz ortamıdır. Bir bebek doğduğunda nasıl yaşamak için kuvöze ihtiyaç duyarsa yeni internet girişimlerinin de böyle bir gereksinimleri vardır.

Kuluçka merkezinde genel olarak yeni bir internet girişimine şu yardımlarda bulunulur: Ofis alanı, ofis malzemeleri, danışmanlık-mentorluk ve en önemlisi sermaye. Yurtdışında kuluçka merkezlerinin özellikle üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve yatırımcılar tarafından oluşturulduğunu görüyoruz.

İstanbul’daki kuluçka merkezi ise Kariyergenc‘in yatırımcısı ve Markafoni‘nin kurucusu Akinon ile yatırımcı ile internet girişimcilerini bir araya getiren e-tohum tarafından kuruldu. Bu yüzden de adı “etohum Akinon Kuluçka Merkezi” (EAIC).

Bu ofisin amacı gerekli kaynak ve hizmetleri sağlayarak yeni ve başarılı internet şirketlerinin ortaya çıkmasına yardımcı olmak. 2009-2010 döneminde seçilecek olan 8 internet girişimi ile çalışmaya başlayacak olan kuluçka merkezi, bu girişimlerin başarılı birer internet şirketine dönüşebilmeleri için gerekli ofis ortamını hazırlayacak ve ihtiyaç duyulan konularda danışmanlık hizmeti verecek.

Sistem şöyle işliyor: EAIC’ye kabul edilecek şirketler etohum’un her yıl Ağustos – Aralık ayları arasında gerçekleştirdiği değerlendirme sürecinin sonunda belli oluyor. Merkeze kabul edilmeden önce projelerini 10’ar dakikalık sunumlar eşliğinde EAIC yöneticilerine anlatan internet girişimcileri, seçilmeleri halinde EAIC ile 3 aylık sözleşme imzalıyorlar. 3 aylık performans hedeflerini EAIC Yönetim Kurulu’na bildirmekle yükümlü olan girişimciler daha sonra çalışmalara başlayabiliyorlar. EAIC’de geçirilen sürenin sonunda gerçekleştirilen sunumlarda ise girişimciler EAIC Danışma Kurulu tarafından yeniden değerlendirmeye alınıyorlar. Merkezde yer alan internet şirketlerine yol göstermek ve başarılarını hızlandırmak için Türk internet sektöründeki tecrübeli girişimcilerden oluşan kurulun yüksek performanslı olarak nitelendirdiği girişimciler ise en fazla 2 yıl olmak kaydıyla EAIC’de kalmaya devam edebiliyorlar.

EAIC’de kaldıkları süre boyunca girişimciler koçluk ve danışmanlık hizmetleri alıyor, düzenlenen seminer, panel ve eğitimlerle destekleniyorlar. Ofis kirası gibi maliyetler ise EAIC tarafından şeffaf bir şekilde girişimcilere aktarılıyor ve iş fikirleri başarılı şirketlere dönüştüğünde EAIC’ye geri ödeniyor. Bu nedenle EAIC’ye kabul edilen girişimcilerin aylık gelir ve gider tablolarını tutmaları büyük önem taşıyor.

Beklenen performans seviyesine ulaşamayan ya da beklenmedik durumlarla karşılaşan girişimciler ise EAIC’den ayrılmak durumunda kalıyorlar ancak etohum, söz konusu girişimcileri dışarıdan desteklemeye devam ediyor.

Bunların yanı sıra, EAIC’ye seçilen girişimcilerle, performans durumlarına bağlı olarak, karşılıklı anlaşma yapılabiliyor ve ortaklık sözleşmeleri imzalanabiliyor. Ortaklıklar azınlık payında olmakla beraber ortaklık oranları her bir girişim için farklılık gösterebiliyor.

Ülkemiz adına oldukça geç olan ama güç olmayan bu gelişmeyi duyurduğum için çok sevinçliyim. Bu zamana kadar neden kuluçka merkezi kurulmadı diye soracak olursanız, bunun cevabı “hiçkimse taşın altına elini sokmadığı” içindir. Ama bugün gördük ki, Türkiye’de inanılmaz geleceği olan internet sektörünü desteklemek için birileri bu sorumluluğu, dolayısı ile riski aldı. Başta Burak Büyükdemir ve Sina Afra olmak üzere tüm emeği geçenleri tebrik ediyor ve başarılar diliyoruz.

Görsel Kaynak: stocker

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Twitter için ise Webrazzi yine en çok ziyaret edilen siteler arasında 2. durumdaydı. Birinci sitenin alan adından ve Webrazzi’de Arda’nın yazdığı yazıdan dolayı birinci olduğunu tahmin etmek çok da zor değil.

Bu bize şunu gösterdi. Türkiye’de sosyal ağlar ve sosyal medya ile ilgilenen kişilerin en çok okudukları site Webrazzi. Bu tabi ki daha niş ve konu ile ilgili kişilerin tercihleri. Umarız Webrazzi bir gün Türkiye’de üye sayısı 14 milyonu geçen Facebook aratıldığında en çok ziyaret edilen sitelerden biri olacaktır.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Yaratıcı web arayüz tasarımcıları ve grafik tasarımcılar için Tasarımcının El Çantası – Hasan Yalçın organizatörlüğünde ödüllü bir yarışma düzenleniyor. Yarışmanın ana konusu şu:  Tüm dünyadan çok değişik ve yaratıcı örneklerini gördüğümüz 404 sayfalarının yaratıcı lokal versiyonlarını dizayn etmek.

Adobe, PcNet ve Userspots‘un sponsoru olduğu yarışmada, ödüller de bu şirketlerden geliyor. Jürinin belirleyeceği derecelendirme sonucunda birinci olan tasarımcı Adobe Türkiye’den $700 değerinde 1 adet Photoshop CS4 programı, ikinci olan tasarımcı Userspots‘tan 1 adet 22″ monitör, üçüncü olan tasarımcı ise 1 yıllık PcNet aboneliği kazanacak. Mansiyon olarak ise bir tasarımcı kullanılabilirlik kitabına sahip olacak.

Jüri üyeleri ise Adobe Türkiye’den Barış Özcan, MYK Medya’dan Serdar Kuzuloğlu, PcNet Dergisi Yazı İşleri Müdürü Erdal Kaplanseren ve etohum’un kurucusu Burak Büyükdemir.

Yarışmaya katılmak isteyen arkadaşlar şu iki adresten ilham alabilirler. Bir tasarımcının en fazla 3 eser ile katılabildiği yarışmaya katılmak için tasarımlarınızı 14 Aralık 2009′a kadar yarisma@hasanyalcin.com adresine göndermeniz gerekiyor.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Analytics grubunun başındaki isim Dan Siroker’in anlattığına göre bu müthiş başarının formülü 5 ana başlıktan oluşuyor. 6 kişilik bir ekip tüm Yeni Medya ekibiyle birlikte koordineli olarak çalışmış ve tamamen bilimsel yöntemler kullanarak en doğru kurguları bulmaya yönelmişler.

1. Ölçülebilir başarı kriterleri belirle

Bu başlık 3 aşamada gerçekleşiyor. Hedef kitleyi web sitesine yönlendir, e-posta adreslerini topla ve yardım topla. Bu üç aşamanın da başarı kriterleri olan tıklama başı maliyetleri, e-posta toplama oranı ve alıcı başı toplanan yardımları sürekli ölçerek artırmayı hedeflemişler.

2. Olasılıkları Sorgula, Varyasyonları Dene

Web sitesinin ana sayfasında bir imaj ve e-posta toplamak için bir tuş yer alıyordu. Bu iki seçenek için şu varyasyonlar denendi:

Tuş İçin: “Kayıt Olun”, “Daha fazla bilgi edinin”, “Bize katılın”, “Şimdi Kayıt Olun” seçenekleri

Ve medya için: “Bir Parçası Olun Resmi”, “Obama ve Ailesinin Resmi”, “Değişime İnanıyoruz Resmi”, ve 3 adet değişik video.

Bu 24 kombinasyondan hepsi bir süre denendi ve “Daha Fazla Bilgi Edinin” tuşunun diğer tuşlara göre yüzde 18,6 “Aile Fotoğrafının” diğer medyalara göre ise yüzde 13,1 daha fazla etki sağladığı gözlendi. Burada önemli olan işin web sitesi kısmının birkaç kişinin insiyatifinden ziyade tamamen bilimsel metodlara uygun bir şekilde dizayn edilmesiydi.

3. Böl ve Fethet

Yukarıdaki kombinasyonlar denendikten sonra bu sefer farklı gruplar için bu testler uygulandı. Aşağıdaki resmi sırasıyla tercüme ediyorum:

Aşağı doğru: “Şimdi bağışta bulunun”, “Lütfen bağışta bulunun”, “Neden Bağışta Bulunmalısınız”, “Bağışta bulunun ve hediyenizi kapın”, “Katkıda Bulunun”.

Soldan sağa doğru: “Hiç Kayıt Olmamış Grup”, “Kayıt Olmuş ama Bağışta Bulunmamış Grup”, “Daha önce bağışta bulunmuş grup”.

Böylece hiç kayıt olmamış grup için havuç (hediye) kurgusu işe yararken, ( %15,2 artış) kayıt olmuş ama bağış yapmamış grup için kibarlık (lütfen- % 27,8), daha önce zaten bağışta bulunmuş grup için işin bir parçası olma (Katkıda Bulunun – %18,4) kurgusunun en etkili olduğunu açıkça görüyoruz.

4. Tekerleği Yeniden Keşfetmeyin.

500 milyon dolarlık fon toplarken zaten piyasada herkesin kullanımına açık olan ve çoğu ücretsiz olan aşağıdaki araçlar kullanılmış . Aynı zamanda da maliyetten de tasarruf sağlanarak çok etkin bir şekilde yönetilmiş.

5. Krizi Fırsata Çevirin

McCain’nin ve Sarah Palin’in Barack Obama’ya karşı çok agresif bir şekilde yalanlarla üstüne geldiği bir akşam, kampanyanın en başındaki isim David Plouffe’den Analytics grubunun lideri Dan’e aşağıdaki e-postageliyor.

Mailde özetle şunları söylüyor David: Gördüğünüz gibi alaylarla ve aşağılanmalarla karşı karşıyayız ve bunlara bir cevap vermeliyiz. Bence bağışçılarımıza şöyle bir e-posta gönderelim: Sıradan insanların bir araya geldiklerinde sıradışı bir şey yaratabileceklerine inanıyoruz. Mccain’nin açıklamalarını duydunuz. Eğer siz de buna inanıyorsanız hemen şimdi en az 100 dolarlık bir bağışta bulunun.

Ve bu e-posta ile birlikte bir günde 10 milyon dolar bağış topluyorlar.

Barack Obama’nın takımının sosyal medya alanında harikalar yarattığını, değişimin öncelikle kendisinden başladığını ve bunu da müthiş bir şekilde kitlelere, özellikle gençlere, anlatabilme başarısından ileri geldiğini söylemek yanlış olmaz. Bu başarıda Facebook’tan, Google’dan ayrılarak kampanyada görev alan ülkenin en parlak gençlerinin payı oldukça büyük.

Ama asıl önemli olan ise bu kurgular siyasette bile kurgulanabildiyse iş hayatında daha da başarılı bir şekilde uygulanabilir. Önümüzdeki yazılarda Türkiye’deki sosyal medya başarılarına değineceğim. Siyasette henüz böyle bir başarı öykümüz yok, iş hayatı için de yok ama dikkat çekmeyi başarmış birkaç kampanya var. Bu büyük bir tehdit olduğu kadar bir fırsat da aslında. Bu emekleme sürecine hep beraber tanıklık etmemiz ise çok heyecan verici…

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Türkiye’de dizüstü bilgisayar alacak kişilere en uygun bilgileri ulaştırmayı hedefleyen hali hazırda Notebook.gen.tr ve Sadece Notebook gibi siteler mevcut. Benim asıl dikkatimi çeken ise Notebook Platformu’nun gelir modeli. Notebook Platformu klasik reklam-tanıtım modelinin yanında alt alan adları üzerinden markalara proje hazırlayarak iş ortaklığı geliştiriyor. Bunun klasik bir örneği 3g.notebookplatformu.com adresi. İçeriği de marka tarafından sağlanan bu alt alan adları markanın kurumsal kimliğine uygun olarak hazırlanıyor. Notebook Platfomu daha şimdiden iş ortakları arasına Turkcell ve Intel gibi iki güçlü şirketi de katmayı başarmış.

Google’da 3g ve notebook yazınca Notebook Platformu 1. sırada geliyor. Söz konusu durum dizüstü bilgisayarlarından 3g ile internete bağlanmak isteyen kullanıcıların markanın kurumsal kimliğine uygun doğru içeriğe ulaşmaları sağlıyor ve elbette markaların bu model için neden ücret ödediklerini de açıklıyor.

Hayal Akademisi şirketinin bu girişimini oldukça başarılı bulduğumu söyleyebilirim. Ülkemizde masaüstü bilgisayarlardan dizüstü bilgisayarlara geçiş ve tüketicilerin bu konudaki ihtiyaçları devam ettiği sürece sitenin giderek büyüyeceğini tahmin ediyorum.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Bu yazıyı iki bölümde incelemeye karar verdim. Birinci yani bu yazının konusu Barack Obama sosyal medyayı kullanarak nasıl bir başarı elde etti, diğer bir deyişle “ne yaptı”, ikinci yazının konusu ise “nasıl yaptı” olacak. Önce aşağıdaki resme bir bakalım:

Resimde görüldüğü gibi Barack Obama’ya bağlı 8 ana başlıktan bir tanesi New Media yani Yeni Medya. Barack Obama’nın başarısının altında yatan ana nedenlerin başında gelen Yeni Medya yapılanmasının altında 7  başlık yer alıyor. Bu başlıkların her biri ayrı bir yazı konusu ama biz kısaca genele değineceğiz. Her şeyden önce şu alttaki fotoğrafa bir bakmanızı istiyorum. Bu aşağıdaki gençler Barack Obama’nın takımı. Türkiye’de başbakanın böylesine yirmili yaşlarındaki gençlerden oluşan bir ekip kurduğunu hayal edebiliyor musunuz?

Şimdi, bu başarının rakamlarını derinlemesine inceleyelim. Karşılaştırmalı olarak iki başkan adayının öncelikle sosyal medya sonuçlarına bir bakalım; hem Facebook arkadaş sayısında, hem Youtube izlenme sayısında hem de web sitelerinin tekil ziyaretçi sayısında Obama, McCain’in 4 katından fazla bir etki yaratmayı başarmış.

Ancak bu başarıdaki online tarafın en büyük etkiye sahip olduğunun göstergesi ise aşağıdaki grafik. Bu grafikte açıkca görülüyor ki McCain toplam olarak 201 milyon dolar fon toplarken, Obama’nın offline fonları 156 milyon dolarda kalıyor. Yalnız, Obama’nın ekibi onlineda 500 milyon dolar toplayarak tarihte görülmemiş bir başarıya imza atıyorlar. Peki bunu nasıl başarıyorlar? Bu bir sonraki yazımızın konusu…

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Ben bu toplantıda David’in sunumuna hayran kaldım. Dünya’nın en hafif (780 gr) dizüstü bilgisayarı olan Vaio X’i önce 1 metreden yere çarptı, sonra da üstüne iki ayağı ile çıktı. “Bu Vaio’ya her daim kırılacakmış gibi davranıyorlar, gördüğünüz gibi buna gerek yok, oldukça sağlam” dedi ve dediklerinde haklıydı. Çünkü sonrasında sunumuna o dizüstü ile devam etti.

Benim dikkatimi en çok çeken konulardan biri ise Microsoft adına konuşma yapan Alper Mestçi’nin Windows 7 lansmanı ile ilgili verdiği çarpıcı bilgilerdi.

Bu bilgilere göre, daha önce Fırat’ın yazdığı ve Arda Kutsal’ın yarışma evini ziyaret ettiği Deney 7 sitesi farklı IP’lerden tam 550.000 ziyaretçiye ulaşmış. 2 milyon sayfa görüntülemenin yapıldığı site iki hafta içerisinde Türkiye’nin en fazla ziyaret edilen ilk 250 sitesi arasına girmeyi başarmış. Deney 7′yi hazırlayan 41-29 ajansının kurucusu Alemşah Öztürk de Alexa verilerine göre en çok ziyaret edilen 308. site olarak lansmanı tamamladıklarını açıklamış ama ayrıntılı bilgi vermemişti.

Burada asıl şaşırtıcı olan 41-29, Windows 7′nin sadece internet iletişimden değil  TV, radyo reklamları dahil tüm çizgi üstü iletişiminden sorumluydu. İlk defa interaktif ajans olarak yola çıkan bir şirket geleneksel reklam ajanslarının yaptığı her işi üzerine almıştı. Umarız bu tür gelişmeleri yakın zamanda daha çok göreceğiz.

Konumuza dönersek Alper Mestçi, binlerce kutu ürün ve 10.000′lerce Windows 7 satılarak stokların bittiğini açıklayarak bu başarılı lansmanın satışlara da olumlu yansıdığını ve sonuçlardan oldukça memnun olduklarını kaydetti.

Ayrıca, Windows 7′yi geliştiren kişinin şu anda resmi kartvizitinde “Windows 8 Program Manager” yazdığını söyleyen Alper Mestçi şimdiden bu yazılımı daha da geliştirmek için çalışmalara başlandığını belirtti.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Öncelikle isim vermeden Google’a kesilen 71 milyonluk vergi cezasının haklı olduğunun altını çizen Yıldırım şu açıklamaları yaptı:

“Ne kadar büyük şirket olursan ol bizi bağlamaz. Bu ülkenin kanunları var, kuralları var. Bu ülkede haksız hukuksuz kazanç elde edemezsin. Sitelerini kapattık diye yaygara kopartıyorlar. Çeşitli mecralarda hükümetin bu işlere kafası ermiyor diye reklam yapıyorlar. Alakası yok. Dünya’da boyunduruk altına girmemiş iki tane millet var. Bir tanesi Türkler. O yüzden buraya geldin mi buranın kanunlarına uyacaksın. Farklı bir şey istemiyoruz ki, İsrail’de ne yapıyorsan onu istiyoruz. Bu konuda çok dertliyim, o yüzden bu konuyu açtım.” şeklinde konuştu.

Ayrıca törende konuşan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı Tayfun Acarer, yerli arama motoru konusunda çalışmalara başladıklarını söyledi ama konu ile ilgili detay vermedi.

Bakan Binali Yıldırım ise “Akıl teri ile katkı üretmek isteyen her türlü faaliyetin yanındayız. Bu konuda tüm gençlere kapımız açık, paramız da var, kanunumuz da. İhtiyacımız olan herşeye sahibiz. Yakında ilan edeceğiz” dedi.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Yarışmada 3.’lüğü “Yurt içinden ve dışından alıcıların ülkemizden sezonluk arsa kiralayabilmelerini sağlayan web sitesi” fikri ile Kayseri’den Filiz Soylu aldı.

2. olan fikir “Başkasının gözü ile hayata bakmak, kendi hayatını kaydetmek” fikri ile İzmir’den Serkan Sülün;

1.’liği ise “Online Orkestra” fikriyle İzmir’den Sinem Orçen ve “İnteraktif Uygulamalı Canlı Performans / Konser Platformu” fikri ile İstanbul’dan Güldeniz Akpolat kazandı.

Maalesef fikirler hakkında şu an için çok fazla bilgi verilmedi. Umarız kısa zamanda bu fikirler online dünyaya kazandırılır ve birer web girişimi olarak pazardaki yerlerini alırlar.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Bunun için ilk yapması gereken projenin başına en uygun kişiyi getirmekti. Bu kişi Mark Zuckerberg ile birlikte Facebook’u kuran 1983 doğumlu Chris Hughes idi. Chris göreve gelmeden önce barackobama.com yayındaydı ama o da etkin olarak kullanılmıyor ve Obama konuşma yaptığı zamanlarda trafiği kaldıramayarak çöküyordu.

Chris, Nisan 2007′de Facebook’tan ayrılarak bu kampanyanın online direktörü oldu. Riskli bir karardı aslında bu. Facebook gibi bir şirketi kurduktan sonra bırakmak pek alışılmış bir şey değildi. Amerika Başkanı’nı seçtirme etkisinin verdiği heyecan ile bu riski göze aldı. Pişman da olmadı, bu başarı ona prestij ve 2008 yılının en iyi pazarlama profesyoneli listesinde birincilik getirmişti, üstelik Guy Kawasaki, Michael Arrington, Pete Cashmore gibi isimleri geride bırakarak.

Göreve geldiğinde, ilk olarak yaptığı iş Barackobama.com’u düzeltmek oldu. Bir diğer site ise mybarackobama.com idi. Burayı Facebook tarzı bir sosyal ağa çevirdi. Kullanıcıların kendi bloglarını yaratmasına izin verdi. Web 2.0′ın temeli olan içeriği kullanıcılara ürettirdi ama bu içeriği de çok güzel yönlendirdi ve yönetti. Obama severlerin kendi etkinliklerini organize edebilecekleri bir ortamı kolaylaştırdı.

Bu sosyal ağ vasıtası ile gençlerin dikkatini çekmeyi başaran Obama, gençleri interaktif bir şekilde seçim sürecinin içine kattı. Genç seçmenler kendilerinin de politikanın bir parçası olduklarını hissettiler. Amerika’da siyaset, özellikle ilk defa oy kullanacak kitlenin hiç ilgisini çekmezken, bu gençler kendi istekleri ile aktif siyasetin içinde rol oynadılar. Artık bir politikacının sıkıcı konuşmasının dinleyicisi değil bu sürecin bir parçasıydılar.

Obama, ilk başta e-posta ile iletişim kurdukları gençlere mobil kampanyalar ve sms ile de ulaşıyordu. Bu süreçte bazı kişiler öne çıkınca hemen bu konuda blog yazmaları teşvik ediliyordu. Kendi yarattıkları sosyal ağın yanı sıra Facebook, Twitter, Friendfeed ve diğer sosyal ağlar da çok etkin bir şekilde kullanılıyordu. Hatta bir Obama gönüllüsü Myspace’de 160.000 kişilik bir arkadaş grubu yaratmıştı.

Bu kampanya offline tarafta da çok güçlü destekleniyordu. İletişim genel olarak üniversite ve üniversite olan kentler üzerine yoğunlaştırılıyor ve bu sitenin reklamı çok iyi yapılıyordu.

Kampanya içinde “Viral Pazarlama” çok etkili iyi bir şekilde yönetiliyordu. “Super Obama Girl” isimli bir bir video dizisi oluşturulmuş ve bu videonun 5. bölümü, sadece YouTube’da 15 milyon kere izlenmişti. Seriyi bu ekip yapmasa da, videoların dağılımı için gereken özeni göstermişlerdi.

Kampanyanın Advergaming tarafı da unutulmamıştı. X-box için “Race to White House” (Beyaz Saray Yarışı) isimli bir oyun yaratılmış ve buna benzer diğer web tabanlı oyunlar ile gençlerin ilgisi kampanyaya çekilmişti.

Bu arada sitede bulunan “bağış yap” tuşu ile gençler, bütçelerini zorlamayacak şekilde kampanyaya finansal olarak da destek oluyorlar ve tarihin en büyük bağışını toplamayı başarıyorlardı. Bu ayrıca, dünyanın en büyük ve aktif gönüllü ordusuydu. Gençler kampanyanın bir parçası olarak hissettikleri için oy vermekten ziyade, kampanya için gönüllü olarak çalışmayı, hatta ceplerindeki parayı istekli bir şekilde Obama için harcamayı bir ayrıcalık olarak görüyorlardı.

Obama ve ekibi gençleri ikna etmenin ve örgütlemenin daha iyi bir yolu olmadığının bilincindeydiler. Onun için yapılmamışı yaptılar, risk aldılar, profesyonel davrandılar ve çok büyük bir başarıya imza attılar. Bu kampanyadan Türk siyasetinin ve ülkemizdeki Sosyal Medya Stratejistlerinin öğrenecekleri çok şey var. Bu sebeple, bu kampanyadaki her bir Sosyal Medya aracının daha ayrıntılı bir şekilde incelenmesini tavsiye ederim.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Bildiğiniz gibi Facebook insanların arkadaşları ile iletişimde olmasını sağlayan bir sosyal ağ. Hepimiz Facebook vasıtası ile yaşadığını öğrendiğimiz orta okul – lise arkadaşlarımızla bir kere buluştuk. Ama ikinci buluşma genellikle olmadı. Çünkü baktık ki, konuşacak bir şeyimiz kalmamış, bambaşka insanlar olmuştuk. Bir geçmişimiz vardı, o da bitmiş. O kadar Web 2.0′dı ki bu süreç, etkileşim, iletişim hepsini içinde barındırıyordu.

Ama öğrendik ki bizim için asıl önemli olan kişilerle bir geçmişimiz olup olmaması değil, bir geleceğimizin olmasıydı. O yüzden ortak ilgi alanlarımızın olduğu kişilere doğru bir platforma kaydık. Bunun klasik bir örneği Friendfeed oldu. Orada internet, reklam, pazarlama dünyası ile ilgili insanlardan yeni bir komünite oluşturduk.

Bir gün aniden Facebook, Friendfeed’i satın aldı. Facebook ne yapmak istiyordu acaba? Benim öngörüm şu yönde; Facebook Friendfeed gibi olmak istiyor! Şu ana kadar gerçekleşen tüm gelişmeler bunu gösteriyor. Friendfeed, zaten şu anda zamanının ilerisinde sosyal ağları kullanan kişilerden oluşan bir platform. Bugün Friendfeed küçük bir kitle tarafından nasıl kullanılıyorsa, yakın zamanda bu kullanım biçimi çoğunluğa yayılacak.

Örneklerim şunlar; Artık bütün sosyal ağlarımızı birbirine bağlayabiliyoruz. Bu konunun üzerine en çok düşen Facebook. Şimdi manuel olarak yapılan bu eylem yakın zamanda otomatik olacak diye tahmin ediyorum.

Bu sadece bir örnek, aynısını hemen hemen her sosyal ağ için yapmak mümkün. Google da bu konuda çok proaktif davranıyor ama Facebook kadar değil. Ben Facebook’u bir ara çok az kullanırken şimdi daha sık kullanmaya başladım. Nedeni ise Facebook ve Friendfeed kullanım amaçlarının birbirine yaklaşmaya başlaması. Aşağıdaki örnek resimde görüyorsunuz. Bir video beğendiğimde bu Facebook ana sayfaya çıkmaya başladı, bir beğeni (like) yaptığımda, arkadaş olduğumda, fotoğraf yüklediğimde…

Direkt mesajlar, fotoğraflar, blogumu takip etme özelliği, grup kurma ve yönetme gibi özellikler hali hazırda Facebook ile Friendfeed arasındaki benzerlikler. Ama Facebook’un hali hazırda Friendfeed’den çok üstün özellikleri var. Bir kere kullanıcı kitlesi çok daha geniş. Etkinliklerimizi oradan yönetebiliyoruz. Widget’lar ile web sitelerini Facebook üzerinden kullanabiliyoruz ve gittikçe diğer sosyal ağlarımızı Facebook üzerinden yönetmeye başlıyoruz, ki buna Friendfeed dahil.

Sonuç olarak bu gelişmeler gösteriyor ki, ileride kullandığımız web sitesi sayısı gittikçe azalacak. Mesela, sosyal ağ olarak sadece Facebook’u kullanacağız. Ona benzer servisler üreten web sitelerinin de geçmişte olduğu gibi Facebook tarafından satın alındığını göreceğiz. Böylece farklı ağlardaki bilgilerimiz tek bir ağda birleştirilerek, o sitenin bizim hakkımızda neredeyse her şeyi bildiğine ve bize ona göre içerik göstereceğine şahitlik edeceğiz. O zaman Web 3.0′a daha yakın bir yapı içerisinde olacak servisler sayesinde kaliteli ve ilgili içeriğe zaman kaybetmeden ulaşma ve bu içeriği paylaşma şansımız olacak… Çok yakın bir gelecekte…

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

GittiGidiyor

Hasan: Hakkı Bey merhaba. Siz bu viralden nasıl bir sonuç elde ettiniz, sonuçlardan memnun kaldınız mı?

Hakkı: Viral kampanyamıza kamuoyunun ve basının gösterdiği ilgiden çok memnunuz. Video’yu Facebook ve Youtube’a yüklememizin ardından Facebook’ta yarattığımız Fulya Timur avatarını, 24 saat içinde tam 60 bin arkadaşlık teklifi geldi. Video yayınlandığı tarihten itibaren, sadece bir ay içerisinde 4.7 milyon internet kullanıcısına ulaştı. Fulya’nın sattığı ürünleri görmek için 134 bin kişi Gittigidiyor’da ki “İntikam” isimli kullanıcıyı ziyaret etti. Fulya’nın eski erkek arkadaşı, abisi, kardeşi ve çocuğu olduğunu iddia eden kişiler 47 türev video (spoof) çekerek internette yayınladı.

Videonun televizyonların ana haber bültenlerinde ve gazetelerde haber olarak yer almasından dolayı, henüz bir öğrenci olan başrol oyuncumuz gördüğü aşırı ilgi nedeniyle bazı günler evinden dışarıya adım atamadı.

Hasan: Kabul edilme aşamasında neler yaşadınız? Bu viralin markaya zarar verebileceğini hiç düşündünüz mü? Ne gibi eleştiriler aldınız?

Hakkı: Verdiğimiz brief doğrultusunda çeşitli fikirler ile gelen Paramarka ekibinin “Eski Sevgiliye Kapak” viral video önerisi ilk dinlediğimiz anda bizi heyecanlandırdı. Viralin konusu itibariyle genelin üzerinde bir sivriliğe sahip olduğunu biliyorduk ancak sivriliğin sağlayacağı etki zaten bizi heyecanlandıran etkenlerden biriydi. İster viral ister geleneksel bir pazarlama kampanyası olsun, her projede markaya zarar verebilecek hesaplanmış ya da öngörülememiş riskler olabilir. Bu projede brief aşamasından yayın gününe kadar yaklaşık 7 aylık bir çalışma gerçekleşti. Bu dönem içinde tüm markaya olumlu ya da olumsuz etki sağlayabilecek aklımıza gelen tüm konuları en ince ayrıntısına kadar çalıştık. İyi bir planlama yapmış olduğumuz için de markaya zarar gelmesi konusunda herhangi bir endişemiz yoktu.

Dijital pazarlama sektöründe yer alan bazı kişilerin bireysel eleştirileri dışında, kamuoyundan gelen bir olumsuz tepki olmadı. Yapılan eleştirilerin ağırlıklı nedeni GittiGidiyor’un projeyi sahiplenmediğiyle ilgiliydi. Bu konu da bizim detaylı planlamış olduğumuz bir stratejidir. Viral filminin içeriği gereği doğal yayılma sürecine etki etmek istemediğimiz için ilk fazda sessiz kalmayı tercih ettik. Viral’in ilk büyük yayılma dalgası tamamlandıktan sonra 1. ay kampanya sonuçları ile birlikte açıklama yaparak sahiplendik. Aynı konuyu Ah Anam Lahanam projesinde de değerlendirmiş, o projede filmin içinde filmin sahibinin GittiGidiyor olduğunu gösteren ufak bir markalama yapmış ve de en başından itibaren sahiplenmiştik. Tüm bu seçimler uzun tartışmaların sonucunda alınmış stratejik kararların sonucuydu. Hesaplanmadan alınmış hiç bir risk yoktu. Sürecin sonunda ortaya çıkan resme baktığımızda haklı olduğumuzu gördük, içimiz rahat.

Birkaç pazarlama forumunda gözlemlediğimiz bir başka eleştiri konusu ise proje fikrinin eBay İspanya’dan kopyalanmış olduğu idi. Bu konuda içimiz çok rahat çünkü hem fikri bize sunan Paramarka ile birlikte yaşadığımız süreç içerisinde fikrin nasıl adım adım geliştiğini biliyoruz, hem de bahsi geçen eBay filminden biz de ilk defa bu forumlarda haberdar olduk. Her 2 projede de sevgilisine kızıp bir video çeken kız fikri olsa da projelerin bütününe baktığımızda çok farklı olduklarını görülüyor. eBay’in videosu filmin sonunda eBay logosunun yer aldığı  bir reklam filmi iken Eski Sevgiliye Kapak ise GittiGidiyor kullanıcı profili üzerinden gerçekleşen satışlar, video filmin içeriği ve viral yayılma stratejisi ile tam anlamıyla bir WOMM projesi. Ancak durum böyle olmayıp, biz fikri eBay İspanya’dan ithal etmiş olsaydık, bu da açık yüreklilikle ifade edeceğimiz bir durum olurdu. Sonuçta biz 39 ülkede faaliyet gösteren büyük bir ağın parçasıyız ve de bu ağ içerisinde bilgi-deneyim paylaşımının olması kadar doğal bir şey olamaz.

Hasan: Yayınlandıktan sonra neler yaşadınız?

Hakkı: Viral filmi 24 Temmuz 2009 Cuma günü ilk olarak Facebook ve Youtube’a yükledik. Hedefimiz o hafta sonunu test amaçlı sessiz bir şekilde geçirmek, Pazartesi günü de geriye kalan 26 video sitesine yükleme yapmaktı. Sakin geçen Cuma akşamı ve Cumartesi gününün ardından 25 Temmuz Cumartesi akşamı Show TV’nin videoyu ana haber bülteninde yayınlayarak haber yapması ile sessizlik bozuldu. Ben de konudan o akşam katıldığım bir düğün davetinde arkadaşlarımdan gelen telefonlar ile haberdar oldum. Tabi o dakikadan itibaren düğün daha eğlenceli bir hal aldı benim için.

Ertesi sabah ise gazeteleri açtığımızda 4 ayrı gazetenin videoyu haber yaptığını gördük. Projenin büyük etki yaratacağını düşünüyorduk ancak Show TV’nin bu kadar çabuk videoyu fark etmesi, gazetelerin de hemen reaksiyon vermesi beklediğimiz bir gelişme değildi. Ardı ardına yaşanan bu gelişmelerin ardından Pazar günümüz keyifli bir mesaiye dönüştü. Paramarka yetkilileri, halkla ilişkiler ajansımızın yetkilileri ile birlikte Facebook’ta oluşturulan fan page’i, Fulya Timur avatarını ve videolara girilen yorumları gün boyunca takip ettik. Konunun kontrol dışına çıkmasını önleyecek bir gelişme olmamasını sağladık.

Tabi Pazar gününden itibaren eş, dost, gazeteci, iş ortakları herkesten videonun bize ait olup olmadığı ile ilgili soru yağmuru başladı. Tüm sürecin en zor kısmı sanırım bu oldu. Bu kadar büyük bir başarı yakalamış bir projenin sahibi olduğunuzu gururla söylemek varken ufak bir gülümseme ile soruları geçiştirmek kolay olmadı.

Hasan: Önümüzde yine böyle bir proje var mı? Artık çıta iyice yükselmiş oldu, yeni projelerin tekrar böyle bir başarı göstereceğini düşünüyor musunuz?

Hakkı: GittiGidiyor pazarlama ekibi olarak 2 seneden bu yana her sene dikkatimizi çeken başarılı dijital ajansları davet ederek onlara Ağızdan ağıza pazarlama (WOMM) kampanyası brief veriyoruz. Beğendiğimiz projelerde de onlarla çalışıyoruz. 2008 briefinin sonucunda 4129! ile Ah Anam Lahanam viral projemizi gerçekleştirdik. 2009’un ilk projesi de Paramarka ile Eski Sevgiliye Kapak viral projesi oldu. 2009 briefimizin çıktısı olarak bir başka proje üzerinde de çalışıyoruz. Ancak GittiGidiyor sadece viral pazarlama projeleri yapıyor, sansasyon yaratacak fikirler arayışında diye bir algı doğmamalı. Biz belirlediğimiz amaçlar doğrultusunda etki yaratacak her türlü fikre açığız, üzerinde çalıştığımız yeni proje gerçekleşmiş bu 2 kampanyanın tam aksine fonksiyonel ama etki yaratacak bir fikir. 2010 için de yeni bir briefimiz olacak ve bazı ajansları davet edeceğiz.

Hasan: Viral Video ve WOMM konusunda çalışma yapan kişilere ne tavsiye edersiniz?

Hakkı: Birçok Ağızdan ağza pazarlama (WOMM) projesini gerçekleştirme şansı yakalamış bir pazarlama profesyoneli olarak, meslektaşlarımın dikkatini WOMM projelerinin hazırlık sürecine çekmek isterim. İster bir viral video olsun, ister kurumsal blog ya da ürün yerleştirme olsun sanılanın aksine WOMM projeleri de herhangi bir pazarlama projesi, reklam kampanyası kadar detaylı çalışma ve dikkat gerektiriyor. Birer örnek verecek olursak Ah Anam lahanam projesi için 6 ayrı sözleşme imzaladık, sözleşme süreçleri videonun hazırlanmasından çok daha uzun sürdü. Eski Sevgiliye Kapak’ta ürünleri GittiGidiyor’da satın alacak kişilerin belirlenmesinden satış sonrası verilecek ürün değerlendirme yorumlarına, filmde giyilen kıyafetin dekoltesinden Fulya’nın kızgınlıkla söyleyeceği hakaret kelimelerine her ayrıntı üstünde defalarca tartışılarak, her türlü ayrıntı hesap edilerek belirlendi. Her 2 projede de hiç bir şey şansa bırakılmadı.

Hasan: Hakkı Bey, çok teşekkür ederiz bu bilgilendirici röportaj için.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Project House, sektöre bambaşka bir bakış açısı getirmek ve yeni profesyoneller yetiştirmek için  6 adet genç yetenek arıyor. Seçilecek bu gençler, diğer ajanslarda olduğu gibi ana ajansın bünyesinde bir staj programına alınmaktan ziyade, çok sıkı bir eğitimden geçirilerek, küresel markalara birebir çözüm üretecekler ve kurulacak Young Guns (Genç Silahlar) Ajansının ortağı olacaklar. Altını çizerek söylüyorum, bu bir eğitim programı değil, staj programı değil, gençlerin ortağı olacağı ve gerçek müşterilere hizmet vereceği yeni nesil bir reklam ajansı.

Projenin koordinatörlüğünü Uğur Özmen üstleniyor. Danışma kurulu ise Project House’un kurucularının yanı sıra Levent Erden’den, Fatoş Karahasan’a, Özgür Alaz’dan Yüce Zerey’e, Devletşah Özcan’dan Tuğçe Esener’e birbirinden değerli 15 kişilik bir kadrodan oluşuyor.

Sizler bu yarışmayı ilk duyan kişilersiniz. Öyle ki bu proje, Project House’un bile sitesinden önce Webrazzi’den duyuruluyor. Başvurular 9 Kasım 2009′a kadar devam edecek. Yapılan başvurular arasından 25 kişi 14-15 Kasım tarihindeki eğitim ve atölye çalışmalarına katılacak. Danışma Kurulu tarafından önce 12 kişi daha sonra da son 6′ya kalan kişiler belirlenecek ve Young Guns 23 Kasım 2009 tarihinde işe başlıyacak.

Şimdi kendine güvenen Webrazzi’nin genç okuyucularının yapması gereken güzel bir fikirle bu yarışmaya başvurmak. Eğitiminizin başvuruda hiç önemi yok. İster Cornetto veya Powerade markaları için bir film yapın, ister web sitesi tasarlayın, isterseniz hikaye yazın. Yeteneğinizi açığa çıkartacak bir fikir ile bu yarışmaya başvurun. Bir ay sonra yeni nesil bir reklam ajansının ortağı olabilirsiniz.

Not: İçeriden aldığım bilgiye göre başarılı olmak için en önemli iki unsur: yaratıcılığınız ve kararlılığınız. Ayrıntılı bilgiyi Young Guns’ın web sitesinden alabilirsiniz. Bol şanşlar.

Bu yazı Hasan Başusta tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.