Oyun içi reklamların oyuncular tarafından nasıl algılandığına ve bu kampanyaların markalara ne gibi faydalar sağladığına dair yurtdışında bazı çalışmalar olmuştu. Ancak Türkiye’de henüz rakamsal verilere dayanan bir çalışma ile karşılaşamadık ve buradan yola çıkarak kendi oyuncularımızla bir dizi çalışma yaparak bu konu ile ilgilenen herkesin işine yarayacağını umduğumuz veriler elde etmeyi amaçladık.

Araştırmalarımızın ilki olan bu çalışmada, marka ve tüketicileri eğlence odaklı mecralarda buluşturan bir pazarlama iletişimi aracı olarak oyun içi reklamların etkinliğini araştırmaya çalıştık. Bu kapsamda Townster oyuncularından 162 kişilik bir örneklem seçtik ve Townster içerisinde oyun içi reklam kampanyası yapmış dört farklı marka belirledik. Örnekleme; oyun içi reklam kampanyalarının öncesinde ve sonrasında nicel yöntemlerden anket yolu ile markalar hakkında benzer sorular sorarak elde edilen verileri karşılaştırmalı olarak derledik.

Aşağıda, oyunculara sorulan sorular ve verilen cevapları inceleyebilirsiniz:

1) Aşağıdaki markaları daha önce duydunuz mu?

Bu soruya her markaya ait kampanyayı görmeden önce ve gördükten sonra “Evet” cevabı veren oyuncuların yüzdesel oranları aşağıdaki grafikteki gibi:

Bu grafikteki sonuçlara göre, oyun içi reklamların markaların bilinirliğine olumlu yönde katkı yaptığını söyleyebiliriz. Bu katkı, henüz marka bilinirliği istenilen seviyede olmayan yeni markalar için çok daha yüksek olabilmektedir.

2) Aşağıdaki markalara ait son dönemde gördüğünüz bir reklam hatırlıyor musunuz?

Bu soruya her markaya ait kampanyayı görmeden önce ve gördükten sonra “Evet” cevabı veren oyuncuların yüzdesel oranları aşağıdaki grafikteki gibi:

Yukarıdaki grafikte de görüleceği gibi, oyun içi reklam kampanyaları her marka için reklam hatırlanma oranı artış gösteriyor. Bu artış, reklamları daha az hatırlanan markalar için daha fazla olabilmekte.

3) Aşağıdaki markalar ile ilgili düşünceleriniz nedir?

Bu soruya her markaya ait kampanyayı görmeden önce ve gördükten sonra o marka ile ilgili tutumlarını belirten oyuncuların yüzdesel oranları aşağıdaki grafikteki gibi:

Markalar karşı olumlu düşüncelere sahip oyuncular incelendiğinde; oyun içi reklam kampanyalarının, tüm markaların algısına olumlu katkı sağladığı söylenebilir. Reklamlardan sonra, markalara karşı nötr tutum izleyen oyuncu kitlesinin çok büyük bir kısmı markalar hakkındaki görüşlerini olumlu yönde değiştirmiştir.

4) Aşağıdaki markalara ait reklamları oyunda gördüğünüzde ilk tepkiniz ne oldu?

Bu soruya her markaya ait kampanyayı görmeden önce ve gördükten sonra “Olumlu”, “Nötr” veya “Olumsuz” cevabı veren oyuncuların yüzdesel oranları aşağıdaki grafikteki gibidir:

Genel olarak bakıldığında, oyuncuların büyük çoğunluğunun oyun içi marka reklamlarına karşı olumlu veya nötr bir tutum sergilediği söylenebilir. Marka 3′e karşı olumsuz tutumların diğer markalara göre daha fazla görülmesinin nedeni markanın genel olarak olumsuz bir imaja sahip olmasından veya oyunda yer alma kurgusunun oyuncular tarafından olumlu karşılanmamasından kaynaklanabilir.

Sonuç

Tüketicilerin dikkatini klasik mecralarda yer alan reklam mesajlar ile çekmenin gün geçtikçe zorlaşmasıyla, pazarlamacılar ürün ve markalarına ilişkin mesajlarını aktarmak için hedef kitlelerin dikkat ve ilgilerini çekebilecekleri yeni mecralar kullanmaya yöneliyor. Bu bağlamda birçok şirket reklam mesajlarına online oyunlar içerisinde yer vermeye başlayarak marka ve ürünleri için özel kurgularla oyun içi reklam çalışmalarından yararlanıyor.

Tüketicilerin klasik reklam ortamlarından uzaklaşması, internet mecrasına yoğun ilgisi ve oyun sektöründeki gelişmeler, oyun içi reklamların önemini arttırıyor. Markanın, eğlenceli bir oyun deneyimi ile tanıtılmasını amaçlayan oyun içi reklamlar, beraberinde birçok avantaj getirmekte.

Oyun içi reklam çalışmalarında tüketicinin oyun içerisinde marka ile doğrudan etkileşim kurması ile birebir marka deneyimi yaşaması sağlanıyor. Çoğu tüketici, geleneksel mecralardaki reklam mesajlarını kaçırırken, oyun içi reklam uygulamaları, eğlenceli bir deneyim sunma ve oyuncunun tüm dikkatini canlı tutma özellikleriyle hedef kitlenin dikkatini reklam mesajına çekmekte başarılı olmakta.

Pazarlama mesajları ile tüketicileri bunaltmayan oyun içi reklamlar, marka ve tüketiciler arasında gönüllülük esasına dayanan, eğlencenin ön planda olduğu ilişkiler yaratarak, tüketicinin olumlu deneyimini arkadaşlarıyla da paylaşmasını sağlıyor.

Markalar küresel ölçekteki oyunlar ile küresel imajlarını güçlendirebilirler. Fakat özellikle yerel pazarlarda yer alan oyunları kullanarak ve yerel pazarın dili, oyuncu davranışları, yerel pazara ait görsel öğeler gibi unsurları göz önüne alarak yerelleştirdiklerinde, verilmek istenen mesajın ulaşma başarısı ve etkinliği çok daha yüksek olacaktır. Bunun yanında, tüm oyun içi reklamların odak noktasında tüketici ve markanın eğlence odaklı bir deneyim etrafında buluşmasının yer aldığını tespit ettik. Bu unsurların her yerelleştirme aksiyonunda mutlaka dikkate alınması gerektiğini düşünüyoruz.

Günümüz tüketicisinin, katılım gösterme, etkileşim odaklı ve eğlenceli deneyimler yaşama gibi birçok beklentisini karşılayan oyun içi reklamların önümüzdeki yıllarda da markalar için git gide önemini arttıran bir pazarlama iletişimi çalışması olması muhtemel gözüküyor. Tüketici davranışlarının en temel belirleyici özelliklerinden olan coğrafi bölgesel farklılıklarının göz önünde bulundurulmasıyla oluşturulan farklı coğrafyalara yönelik farklı oyun içi reklam kurgularının markalara avantaj sağlamakta önemli bir rolü bulunuyor.

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Dünden bugüne şirketlerin gündemleri değişiyor. Bir zamanlar ölçek ekonomisi, maliyet odaklılık gibi kavramlar üzerinde duran ortaklar ve yöneticiler bugün doğru kurumsal kimlik ve sadık müşteri kitlesi oluşturma üzerinde yoğunlaşıyor. Müşteri odaklı yaklaşımların önemi, olumlu ve özellikle olumsuz müşteri görüşlerinin hızlı yayıldığı bu dönemde daha net ortaya çıkıyor.

İletişimin bu kadar önemli, müşteri bağlılığının başlıca başarı faktörlerden biri olduğu yeni ekonomide kurumsal samimiyetin önemi de anlaşılmaya başlıyor.

Zappos’un sıkıntısı

Geçen hafta gündeme bomba gibi düşen bir haber aslında sektör için önemli ipuçları içermekteydi. 2012’nin ilk günlerinde dünyaca ünlü e-ticaret sitesi Zappos’a üye 24 milyon kullanıcının kişisel bilgilerinin çalındığı haberi duyuldu.

Hiçbir internet girişiminin başına gelmemesi istenen bir olay karşısında sosyal medya daha çok güvenlik açığına ve Türkiye’deki e-ticaret şirketlerinin çıkarması gereken derslere odaklandı. Ancak hikâye burada bitmedi. Zappos.com müşterilerine detaylı bir açıklama gönderdi. Kriptolu kullanıcı şifreleri dâhil bir veya birden fazla kullanıcı bilgilerinin çalınmış olma ihtimalinin olduğunu ancak kredi kartı bilgilerinin bulunduğu veri tabanında bir sıkıntı olmadığını belirtti.

Hikâyenin bu kısmı pek fazla dikkat çekmedi. Ancak Zappos’un bu krizdeki yönetim yaklaşımı alışılagelmiş tarzdan farklı. Birincisi olayı gizlemeye çalışmıyor veya yalanlamıyor. İkincisi kullanıcılarına olayla ilgili detayları veriyor. Kısa bir açıklama gibi görünse de hangi verilere erişildiği hangi verilerin güvende olduğu bilgisi paylaşılmış durumda. Üçüncüsü açıklamayı resmi bir tarzla değil kendi kurumsal iletişim tarzı ile veriyor. Bütün bunları bir araya getirdiğinizde de Zappos’un kurumsal samimiyeti ortaya çıkıyor.

Müşteri memnuniyetini samimiyetle savunan ve uygulamaya çalışan Zappos’tan da daha farklı bir yaklaşım bekleyemezdik.  Diğer taraftan Zappos uluslararası erişimi engelleyerek de bazı kullanıcıların gözünde güvenini yitiriyor. ‘Zappos bu krizi daha iyi yönetebilir miydi?’ sorusunun cevabını ise başka örneklere bakarak inceleyebiliriz.

Andrew Mason’ın Japonlar’dan özür dilemesi

2011 başlarında müşteri memnuniyetini düşüren benzer bir krizle Groupon karşı karşıya kalmıştı. Groupon tarafından Japonya’da satılan restoran kuponlarını kullanan üyeler hem geç teslimat hem de kalitesiz ürünlerden şikayetçi olmuşlardı.

Bu olayın ardında Groupon CEO’su Andrew Mason bir özür videosu yayınladı. Japonca altyazı ile yayınlanan bu video sayesinde kriz fırsata dönüştürülmüş oldu. Bu özür videosunun ardından şirket sosyal medyada olumlu yorumları toplamayı başardı. Japonya’da memnuniyetle karşılanan bu yerel yaklaşım Groupon’un kurumsal samimiyet algısı için attığı güzel bir adım oldu

Steve Jobs’un özür mektubu

Apple’ın her yeni ürününün sunumunda yaşanan aksaklıklar yerine tüm dikkatlerin sunulan ürüne ve getirdiği yeniliklere yoğunlaşmasının ardında da Steve Jobs’un yarattığı kurumsal samimiyet var. Yine Steve Jobs’un iPhone fiyatlarında ani indirime gitmesi sonrası yayınladığı özür mesajı ve pahalı ürün alanlara sağladığı Apple Store kredisi de kurumsal samimiyet anlamında mükemmel bir duruş.

Zaten Apple’ın yarattığı bu algıyı anlayabilmek için Steve Jobs’un sunumlarında izleyicilerin heyecanını gözlemlemek yeterli olacaktır. Şirket olarak bu algının sağlanmasında çalışanların bu algıyı ve heyecanı paylaşmasının da katkısı tartışılamaz.

Kurumsal samimiyet nasıl elde edilir?

Yukarıdaki örnekler çoğaltılabilir. Ancak bu tip samimiyet içeren yaklaşımlarının altında dev reklam bütçeleri, ünlü yönetim danışmanlığı şirketlerinin önerileri veya üzerine kitap yazılabilecek kurumsal değerler listesi yatmıyor. Müşteri odaklı yaklaşımın üst yönetimden en alt seviye çalışana kadar hissettirilebilmesi ve bu samimiyeti tüm ortakların da paylaşması yatıyor.

Kurumsal samimiyet, şimdiye kadar çok dile getirilmeyen bir değer. O nedenle belirlenmiş bir kural seti bulunmuyor. Tamının içeriğinde “samimiyet” kelimesi olduğu için herhangi bir reçeteyle ulaşılabilmesi zor. Bu nedenle de şirketler ancak kendi tarzlarını kararlı bir şekilde uygulayarak kurumsal samimiyetin reçetesine ulaşabilirler.

Yıllardır değiştirmediğiniz berberiniz, boya ustanız ve benzeri küçük işletmeler farkında olmadan bu değer sayesinde müşteri bağlılığı sağlıyor. Ama hepsinin kendine ait farklı bir tarzı var ve hepsi kurumsal samimiyeti sağladığı için müşteri bağlılığını sağlayabiliyor. Teknoloji şirketlerinde ise müşteri ile iletişim olanakları kısıtlı olduğu için kurumsal samimiyet sağlamak daha zor görünse de imkânsız değil.

Zappos’un başına gelenler sadece güvenliğin önemi hakkında değil, kurumsal samimiyet anlamında da çok fazla mesaj içeriyor. Bu olaydan doğru ve yanlışları ayırt edip sağlıklı yorumlayan teknoloji şirketleri uzun vadede müşteri algısı açısından başarıya ulaşacaklardır.

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Gece yarısı bir arkadaşınızın doğum gününden eve geldiniz. Sabah alarm çalıyor. Tüm yorgunluğunuza rağmen işe gidip yarım bıraktığınız işlerinizi toparlamanız lazım. Zorlukları aşıp ulaştığınız işyerinde bilgisayarınızı açtığınızda işe odaklanamadığınızı ve kısa süreli bir dinlenme veya uyku sonrası odaklanabileceğinizi fark ettiniz. Özel tasarlanmış karanlık odaya geçiyor, kanepeye uzanıp geçip derinden gelen klasik müzik eşliğinde dinlenmeye başlıyorsunuz.

İşyerinde çalışma ortamı özellikle küresel anlamda sektör devi şirketlerin ofis fotoğraflarını paylaşması ile daha çok konuşulmaya başlanan bir olgu haline geldi. Özellikle yaratıcılığın diğer parametrelerden daha kritik olduğu teknoloji şirketlerinde uygun çalışma ortamı büyük önem taşıyor. Bu noktada ülkemizde de bazı teknoloji şirketlerinin kararlı adımlar attıklarını duyuyoruz ve bu yaklaşım herkesi memnun ediyor. Ancak bu yaklaşımın ardında gösteriş değil samimiyet olmalı, bunu da zaman gösterecek. Ülkemize bir örnek olması açısından ilk paragrafta ipuçlarını verdiğimiz ofiste beraber bir gezintiye çıkalım.

İtalya’nın Torino şehrinde mükemmel doğa zenginliklerinin arasında bir şirket var. Divitech 1997yılında temelleri atılmış, araç takip, navigasyon, operasyon merkezi ve iletişim çözümleri üreten bir teknoloji firması. Kararlı büyümesini yıllardır sürdürüyor.

Divitech’in sıcak ortamı şirketten içeri girdiğiniz andan itibaren dikkatinizi çekiyor. Çalışanların pozitif enerjisi açık ofisin risklerini ortadan kaldırıyor. İki katlı bina büyük bir alana kurulmuş durumda. Divitech’te ilk katta açık ofis ve CEO’nun mütevazi odası mevcut (CEO kısmına yazının ilerleyen kısımlarında ayrıca değineceğiz). Üst katta ise ünlü Topcon şirketi ile ortak kurulan Tierra şirketinin yöneticilerinin odası var. Üst kata çıktığınızda toplantı odalarının yanında çalışanların yalnız çalışabilecekleri veya kitap okuyarak dinlenebilecekleri kütüphaneyi gördüğünüzde farklı bir ortamda olduğunuzu hissediyorsunuz.. Açık ofise inanan bir yapıları olmasına rağmen çalışanlara yalnız çalışabilecekleri ortam da Divitech tarafından sağlanmış. Bu yaklaşımın altında yatan en önemli motivasyon da yaratıcılığa olan inançları.

Yaşam alanları öncelikli
Alt kata tekrar indiğinizde sizi bir mutfak karşılıyor. Çalışanlar buraya taze meyve, kurabiye, börek gibi yiyecekleri evlerinden veya bahçelerinden getiriyorlar. Mevcut fırında da istediklerini pişirebiliyorlar. Tüm sıcak ve soğuk içecekler tahmin edeceğiniz üzere ücretsiz. Divitech çalışanın aylık kola maliyetini hesaplayarak buzdolabına kola koymaktan vazgeçmiyor. Mutfağın yanında sauna, jakuzi, duşlar ve spor aletleri ile sizi bir spor salonu bekliyor. Salon aktif olarak kullanılıyor.

Spor salonundan çıktığınızda sizi mükemmel bir bahçe bekliyor. Divitech bahçeyi yaptırmak istediğinde mimar bahçenin çok büyük olduğunu bunun büyük kısmını otopark yapabileceklerini söylemiş. Ancak Divitech bu öneriye karşı çıkmış ve insanlara yaşam alanı kalması gerektiğini savunmuş. Bugün Divitech’in otoparkından büyük bir bahçesi var. Bahçede barbekü ve çeşit çeşit ağaçlar mevcut.

Asıl sürpriz ise geçen yıl yaptırılan açık havuz. Divitech’in açık havuzu Türkiye’deki birçok spor merkezinin havuzundan büyük. Havuzun karşısındaki evlere gözüm takıldığından beni uyardılar. O evlerde kimse oturmuyormuş. Çünkü Divitech çalışanları aileleri ile havuzda vakit geçirirken rahatsız olmamaları için havuza bakan evleri kiralamış.

İstisnalar kaideyi bozmaz
Divitech’te temizlik personeli yok. Her çalışan yaşadığı ve kullandığı alanı temizlemek ve düzenli tutmakla sorumlu tutuluyor. Kişisel inisiyatif ve sorumluluk duygusunu sadece iş anlamında değil, iş ortamındaki sosyal hayatta da uygulamış bir şirket Divitech. Dinlenme odası konusunda da çok samimi bir yaklaşımı var Divitech’in. Yaratıcılık gerektiren bir iş yaptığının farkında olan şirket, yorgun veya odaklanamayan çalışanların bu odaları mutlaka kullanmasını ve toparlandıktan sonra çalışmaya başlamasını tercih ediyor.

Bu mükemmel ortamda en büyük katkı şirket ortağı, yönetim kurulu üyesi ve CEO Vincenzo’ya ait dersek kimseye haksızlık etmiş olmayız. Vincenzo ile 6 sene önce Türkiye’de bir ihaleye ortak girme motivasyonu ile tanışmıştık. İhaleye giremedik ama kıymetli bir dostluğun temellerini attık. Vincenzo farklı bir yönetici. İnsanların emekli olana kadar çalışmayı isteyecekleri bir ortam yaratmayı hedefliyor. Bu ortamı kötüye kullanmak isteyenler olup olmadığını sorduğumda birkaç istisna için şirkete sağladığı faydalardan vazgeçemem diyor. Şirketinin Google ile kıyasladığımızda çok kızıyor. Bizim sağladığımız imkânlar “gerçekten” kullanılıyor diyor. Havuzdan çalışanların aile ve arkadaşları ile birlikte faydalanmalarını özellikle teşvik ettiklerini belirtiyor.

Divitech zor günler geçiren İtalyan ekonomisinde ayakta kalan ve kararlı bir şekilde büyüme gösteren bir şirket olarak Türkiye’deki teknoloji şirketleri ve diğer sektörler için de güzel bir örnek.

Maliyet odaklı yaklaşımların personelin yaratıcılığı, motivasyonu ve sadakatini etkilediği bir gerçek. Bu maliyetlere katlanmanın getireceği katma değer şirketlere göre farklılık göstermekle birlikte, özellikle teknoloji şirketlerinde yaratılacak katma değerin yüksek olacağını tahmin etmek zor değil.

Doğru okunabilirse, Divitech ve Vincenzo örneğinden ülkemizdeki şirketlerin ve yöneticilerin çıkaracağı çok ders var.

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Türkiye’de girişimcilerin artmasının ülke ekonomisi açısından önemi anlaşılmaya başladı. II. Küresel Girişimcilik Zirvesi’nin Türkiye’de yapılması, E-tohum organizasyonu, Webrazzi ve benzeri sitelerde yeni girişimler için inceleme yazıları, çeşitli devlet destekleri ve teşvikler umudumuzu arttırmamıza neden oluyor. Girişimci adına şartlar düzelmeye başlarken yatırımcıların yeni girişimlere ilgisi de artıyor. İlgini artması sektör açısından olumlu bir gelişme.

Girişimci neden yatırımcı ile yola devam eder sorusuna tek ve standart bir cevap yok. Girişimci iş fikrini hayata geçirirken birçok şeye ihtiyaç duymaktadır. Çalışma ortamı, teknik donanım, akademik destek, pazarlama desteği gibi birçok ihtiyacın yanında para da en büyük ihtiyaçlardan biri oluyor. Bu tip ihtiyaçları hisse oranı karşılığında karşılamak istendiğinde girişimcilerin yatırımcılar ile ilk teması sağlanmış oluyor. Yatırımcı kelimesi uzun zamandır dağarcığımızda, ancak temel bir hata var o da ülkemizde tüm yatırımcılara tek bir şekilde (melek) hitap ediliyor. Ancak tüm yatırımcılar melek değil.

İş fikrini hayata geçirirken belli aşamalardan geçiyoruz. Girişimcilerin geçtiği aşamaları incelerken her aşamada nasıl bir yatırıma ihtiyacımız olduğunu analiz etmeye çalışacağız. Ben kendi değerlendirme ölçütlerimle, mükemmel bir iş fikriniz ve bu fikrinizle ilgilenen yatırımcılar olduğunu varsayarak her aşamada kapınızı çalacak yatırımcıya bir isim vereceğim. Aynı çalışmayı siz kendi algınızla yapabilirsiniz, örneğin benim “adrenalini seven” diye nitelendirdiğim fikir aşamasında gelen yatırımcıya siz “bilinçsiz” diyebilirsiniz.

Doğru yatırımcı bol sıfırlı çekten daha değerli
Hayata geçirmeye karar verdiğimiz bir iş fikri yeterince kararlıysanız artık bir girişimdir. İlk aşamada girişimimiz gelişmeye, değişime ve yeni önerilere açıktır ve açık olmalıdır. Bu aşamada ortaklarımızla, arkadaşlarımızla, ailemizle konuyu tartışmanın fayda getireceğine inanıyorum. Bütün bu katkı sağlayacak çevrenin yanında bir de yatırımcınız varsa sanırım iş fikriniz gerçekten farklı bir fikir. Bu aşamada gelecek bir yatırımcı paradan daha çok değer katacaktır. Bu bağlamda fikrinizin doğru noktadan başlamasına ve doğru şekilde gelişmesine neden olacak bir yatırımcı bol sıfırlı çeklerden çok daha değerlidir. Bu aşamada gelen yatırımcıya ben “adrenalin tutkunu yatırımcı” diyorum. Yarış otomobilini çok iyi kullanan bir sürücü için 300 km/s hız sadece hızlıdır, ancak dışarıdan bakanlar için tehlikedir. Çoğu yatırımcı bu aşamada yapılan yatırımı tehlike olarak nitelendirirken ben bilinçli yapıldığında sadece hızlı olarak nitelendiriyorum.

“Adrenalin tutkunu yatırımcı” ile çalışmak yerine kendi ayaklarınız üstünde durmayı tercih ettiniz. Artık yeni bir aşamaya adım attınız. Tüm çalışmaları tamamladınız ve elinizde artık bir ilk örnek ürün var. Geleceğe daha umutla bakıyorsunuz. İş planınızdaki son değişiklikleri de tamamladınız ve rekabet edebilmek veya büyüyebilmek için paraya ihtiyacınız var. Mükemmele yakın işleyen bir ilk örneğiniz ve bu farklı iş fikriniz için kapınızı bir yatırımcı çaldı. İşte bu yatırımcıya ben “melek yatırımcı” diye hitap etmeyi uygun buluyorum. Riskleri sizinle birlikte almaya hazır, işi geliştirmenize katkıda bulunabilecek bir kader ortağınız var artık. Maalesef ülkemizdeki yatırımcıların küçük bir kısmı bu gruba dahil olmaktadır.

‘Vize veren’ yatırımcı
Girişiminizin acil paraya ihtiyacı olmadığına karar verdiniz ve iyi niyetli yatırımcıları geri çevirdiniz. Çalışmalarınıza kendi kaynaklarınızla devam ederek ilk örnekten son ürüne ulaştınız. Ürününüz artık piyasada. Dikkat çekmeye başlıyor, çünkü mükemmel bir fikriniz vardı ve onu en iyi şekilde hayat geçirdiniz. Son ürününüz de hatasız çalışıyor. Pazarda rekabet edebilecek düzeyde ürününüz ve sürdürülebilir karlılığı garanti eden bir fikriniz olduğu için birisi kapınızı çaldı ve size yatırım yapmak istediğini söyledi. Bu tip yatırımcıları ben “garantici yatırımcı” diye sınıflandırıyorum. Ürününüz ne kadar mükemmel olsa da bir sonraki adım için paraya ya da vizyona ihtiyacınız olabilir. Bu noktada hisseleriniz paylaşmaktan başka çareniz kalmaz. Ancak bu noktada yatırım yapan yatırımcılara da “melek” olarak ifade etmek biraz tanımlama hatasına girmektedir. Ülkemizdeki yatırımcıların büyük çoğunluğu bu gruba girmektedir.

Girişiminizi para veya vizyonla güçlendirmeden orta vadede büyümeyi garanti ettiniz ve ürününüz piyasaya çıktıktan sonra da hiçbir yatırımcıya ihtiyaç duymadınız. İş planınıza göre her şey yolunda gitti. Artık bulunduğunuz pazarda bir payınız var. Markanız biliniyor, karlı bir işletme haline geldiniz ve artık bir başarı hikâyesine sahipsiniz. Bu şekilde bir ortamda hiç de şaşırtıcı olmayan bir şekilde bir yatırımcı kapıyı çaldı ve sizi ülke sınırları dışına taşımayı teklif etti. Bu yatırımcıya ben “vize veren yatırımcı” diyorum. Bu yatırımcı ile çalışmamak için yurtdışında kendi iş ağınız ve tecrübeniz olması gerekir. Bu noktada makul teklifle gelindiğinde çoğu yerel yatırımcının olumsuz geri dönüş yapması makul görünmemektedir.

Son aşamada gelen bir yatırımcı tipi daha vardır. Cironuzu, büyüme oranlarınızı ve tüm finansallarınızı inceler. Size bir teklifle gelir ve muhtemelen yatırımının geri dönüş oranının da emindir. Bu yatırımcıya ben kısaca “banka” diyorum.

Sınıflandırmalar ve genellemeleri her zaman doğru sonucu vermeyeceği aşikâr. Ancak girişimciler de gelen yatırım tekliflerinin alt metnini doğru okuyabilmeli. Bu yazının amacı yatırımcıları sınıflandırmaktan çok girişimcilerin doğru analiz yapabilmeleri için bir bakış açısı katmak.

Tüm girişimcilere “adrenalini seven”, “melek” ve “vize veren” yatırımcılarla çalışma fırsatı bulmalarını diliyorum.

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Bana göre devletlerin, vatandaşlarına sunması gereken temel hizmetlerin başında ‘güvenlik’, ‘sağlık’ ve ‘eğitim’ gelir. Bunların dışındakilerse ‘olmazsa olmaz’ değil, ama ‘olursa kalkınılır’ türden hizmetlerdir.

Temel olarak tanımladığımız bu üç hizmetin eğitim kısmı, son yıllarda adından sıkça söz edilen Fatih projesi ile atağa kalkmak üzere. Sanayi çağından beri değiştirilmemiş eğitim içeriğiyle, öğrencilerine oldukça durağan eğitim sunan Türk Eğitim Sistemi, Fatih Projesi ile değişebilir. Değişmesi de gerekiyor.

Mobil teknolojilerin (cep telefonu, tablet pc, vs.) gelişimine paralel olarak oldukça hızlı değişen günümüz dünyası, çocuklara etkileyici eğitim içeriği sunmalı. Tahta üzerinde klasik eğitim vererek birbirinin aynısı öğrenciler yetiştirme yerine yaratıcı düşünmeyi, problem çözmeyi ve stratejik bakabilmeyi öğrenmiş bireyler eğitim sistemimizin çıktısı olmalı.

Fatih projesi bunun için bir fırsat
Geleneksel ve sosyal medyada sıkça yer aldığı gibi 16 milyondan fazla tablet bilgisayarın ilköğretim öğrencilerine dağıtılması şeklinde duyurulan Fatih Projesi özetle şunu hedefliyor: Türkiye’deki tüm sınıfları kapsayan bir internet alt yapısının kurulması ve eğitim ekosistemi içerisinde yer alan tüm unsurların (öğrenciler, öğretmenler, eğitim kurumu yöneticileri, veliler, vs.) birbirine bu ağ üzerinden kolayca bağlanarak, etkileşimli bilgi paylaşımında bulunabilmesi.

Burada önemli olan konulardan birisi ise paylaşılacak bilginin kalitesi. Eğitim sistemimizi kara tahta düzeninden, tablet bilgisayar çağına aynı eğitim içeriğiyle taşıyamayız, taşımamalıyız.

Günümüz ‘Y’ ve ‘Z Kuşağı’ mensubu öğrencilerin gündelik hayatlarında alışık olduğu ve okullarda görürse etkilenerek, severek takip edeceği içeriği, kurulması planlanan yeni eğitim düzeninin teknik yeterlilikleri ile onlara sunmak gerekiyor.

Dersleri oyunsallaştırarak bir görev gibi öğrenciye sunmak ve karmaşık problemleri diğer arkadaşlarıyla birlikte oyunun seviyelerini atlar gibi geçerek çözmesini sağlamak güzel bir yöntem olabilir. Eğitim içeriğimizi durağan yapıdan kurtarıp, yeni dünya düzeninin gerek duyduğu düzeye çıkarmada rol oynayacak bu yaklaşımın adı ‘gamification’, yani oyunsallaştırma.

Çıkış noktası ise oldukça basit; Herkes oyun oynamayı sever.

Dünya üzerinde Facebook, Apple, Google, BlackBerry, Sony gibi yeni nesil teknoloji devlerine bakıldığında hepsinin bugün geldiği noktayı sağlayan etkiler arasında oyun oynamanın gücü var.

Başarısızlık doğaldır
Çünkü oyun oynamak, tekrarlandığında dersler gibi sıkıcı olmayan, hatta eğlenceli bir durumdur. Ayrıca geleneksel eğitim sisteminde başarısız olmak, istenmeyen ve pek konuşulmayan bir durum iken, oyunsallaştırılmış yapılarda başarısız olmak, oldukça doğal karşılanan ve tekrar deneme hakkı sunulan bir yapıdadır.

Bunun için TRT Çocuk ekranlarında yayınlanan Tilki Takipte oyunu oldukça güzel bir örnek

Neden bu tip bir eğitim içeriği, tablet bilgisayarlarla verilecek bir eğitim sisteminin yeni eğitim içeriği olmasın?

Bu konuda birlikte fikir alışverişi yaptığımız kişilerden birisi de dünyaca ünlü satranç ustası Garry Kasparov. Satrançta ölçülebilen en iyi savunma, en iyi saldırı vs. gibi alanların sadece birisinde değil, hepsinde tüm zamanların en iyisi olan satranç simgesi.

Dünya çapında yapılan araştırmalara göre bireylerin düşünme yapısı ve düşünce yönteminin 6 ile 9 yaş arasında oturduğu ve bu dönemde satranç ile bir şekilde tanışmış bireylerin stratejik düşünme algısı kazandığı bir gerçek. Peki bu durumda satrancı neden eğitim sistemimizin bir parçası haline getirmiyoruz?

Satrançla başlanabilir
4 bin yıldan uzun tarihi olan satrancın eğitim sisteminin bir parçası olması fikri yeni değil.

Satranç hali hazırda eğitim sistemimizde seçmeli bir ders olarak da mevcut. Burada oyunsallaştırma yaklaşımıyla birlikte fark yaratacak yeni planlama, satrancı salt bir ders olarak konumlandırmak yerine, her dersin içerisinde bir bölüm olarak yer vermek.
Yani matematiği satranç ile öğretmek, ya da satranç tahtası üzerinde farklı oyunlar tasarlayarak öğrencilerden çözüm bulmalarını istemek.

Satranç burada sadece bir örnek, yazının başlığa cevaben güzel bir başlangıç noktası.

Bu örnekten yola çıkarak yeni eğitim sisteminin içeriğinin ne olacağını ve nasıl şekillenmeye başlamasını gerektiğini tartışmaya başlamak da oldukça önemli. Çünkü karatahta düzeninden tablet bilgisayar ortamına geçip eğitim içeriğimizi değiştirmezsek, bu yatırımın faydası ortaya çıkmayacak ve Fatih Projesi yeni donanımları alıp öğrencilere dağıtma projesi olarak kafalarda yer edecektir.

Bu bir başlangıç noktası olabilir mi, ne dersiniz?

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Bir bilgisayarı, internet bağlantısı ve tarayıcısı olan tüm kullanıcılar bilir. Her gün, çeşitli markaların dijital kampanyaları, sosyal medyayı ve mikrositeleri süsler. Kimileri çok beğenilir günlerce konuşulur, kimileri ise sıradandır, hem cinsleri gibi bir süre sonra kaybolur giderler.

Peki bu kampanyaların kurgulanıp yayına girmesinden önce, Marka ile Ajans arasında nasıl bir iletişim kuruluyor ve ideal bir ajans-müşteri ilişkisi nasıl olmalıdır?

Aşk evliliği mi yoksa mantık evliliği mi başlığı aslında konuyu özetliyor. Marka ile ajans arasındaki ilişki de bu iki boyuttan birinde ilerliyor. Ya günlük rutine binmiş, heyecanını yitirmiş, yaratıcı insanlarda marka körlüğü oluşmuş bir hal alıyor, ya da ideal şartlarda olması gerektiği gibi, yeni heyecanların, yeni zorlukların ve bunların üzerinden gelme isteğinin üst düzeyde olduğu bir boyutta ilerliyor.

Aslında bu ideal noktaya gelebilmek, ne markanın ne de ajansın tekelinde olan bir konu değil. Amayine de, önemli bir görevin markaya düştüğüne ve konunun 5 ana başlıkta toplanması gerektiğine inanıyorum.

1) Ajansınız; Stratejik ortağınızdır, Partnerinizdir, İş arkadaşınızdır…

Belki de herşeyin başında bu yaklaşım geliyor ve aradaki ilişkinin ve hatta ortaya çıkacak iş kalitesinin belirleyicisi oluyor. Ajans ilişkisi, “neyse parası veririz yaptırırız” seviyesinde olan birçok marka ve pazarlama yöneticisi var. Öncelikle marka, ajansına bir stratejik ortak, işbirliği yaptığı bir partner gözüyle bakabilmeli. Şirket içi departmanlardan bir tanesi gibi davranmalı. Bunu da ajansa hissetirerek onların da değerli bir iş yaptığının algısını yaratabilmelidir. Eğer markanın yaklaşımı bu şekildeyse, Ajans çalışanlarının da, markayı sahiplenmesi ve kendi şirketiymiş gibi özverili çalışması, doğal bir sonuç oluyor.

2) Marka Problemleri, Stratejisi Açık ve Şeffaf Olmalı…

Finansal durumu ne olursa olsun, her markanın çözmesi gereken bir marka/ürün problemi vardır. Pazarlama yöneticilerinin marka stratejilerini tüm detayı ve açıklığı ile ajansı ile düzenli olarak paylaşıyor olması, kaliteli bir çıktı için önemlidir. Aynı zamanda, ajans çalışanlarının da üzerinde çalıştıkları konuya hakim olmaları ve kendilerini yeterli hissetmeleri anlamında da belirleyicidir. Bazıları tarafından zaman kaybı gibi görülebilir ama, gittisi-geldisi azalan işler şeklinde sonuçlandığından, kesinlikle iyi bir yatırım ve zaman tasarrufudur.

3) Detaylı ve Anlaşılır Brief…

“Biz dijitalde birşeyler yapmak istiyoruz ve ödül alsın istiyoruz.” Belki de bir Müşteri yöneticisinin,marka tarafından en fazla duyduğu ve bir o kadar da hoşlanmadığı cümledir. Talebiniz son derece net ve anlaşılır olmalı. Varmak istediğiniz nokta, hedef kitle, ses tonu, stratejik amacınız, kreatif yaklaşımınız, beğendiğiniz örnek çalışmalar da dahil olmak üzere, brief içerisinde vereceğiniz her bir detay, size bir sonraki aşamada doğru çözüm sunan proje önerisi olarak geri dönecektir.

4) Inovasyon ve Risk Alma…

Fikir ekonomisinde yaşıyoruz. Başarılı tasarım veya fonksiyonellikten ziyade, büyük fikrin ayrıştırıcı olduğu bir dönemdeyiz. Büyük fikre ulaşmak çoğu zaman inovasyonu, inovasyon ise risk almayı gerektirir. Dolayısıyla, Markanın inovasyona açık, Ajansın ise inovatif düşünce odaklı olması önemlidir. Bu noktada bahsedilmesi gereken bir çelişki de var. Inovasyon ve Risk almak, potansiyel başarısızlık anlamına da gelebilir. Daha evvel denenmemiş methodlar denenecek, başka markaların gitmediği yollar aranacaktır. Her 2 tarafın da bunun bilincinde olması ve belirli riskleri göze aldığının bilincinde olması, sağlıklı yürüyen marka-ajans ilişkisini bozmamak için kritiktir.

5) Her İş Acildir ve Hiçbir işin Yeterli Bütçesi Yoktur

Eğer bu cümle, farkında olmadan tekrar ettiğiniz en sık cümlelerden biri haline geldiyse, inandırıcılığınızı kaybetmişsinizdir. Yukarıda da bahsettiğim gibi, her iki taraf için şeffaflık esas olmalıdır. İşler gerçekte yetişmesi gereken tarihten mutlaka birkaç gün önceye istenerek ajans sıkıştırılır. Müşteri yöneticileri de bunu gayet iyi bildikleri için birkaç gün kendi toleranslarını koyarlar. Proje bütçelerinde ise, marka mutlak pazarlık yaklaşımı içerisindedir. Ajans ise pazarlık payını bütçe rakamlarına önceden yansıtır. İlginç olan şu ki, hem zamanlamalar hem de bütçe pazarlıkları, sonuçta ortak bir noktada buluşur. Bu ortak nokta ise, en başta şeffaf ve dürüst bilgi paylaşımı ile zaten ulaşacağınız noktadır.

Maddeler belki çoğaltılabilir ama temel olarak bu 5 madde, marka-ajans ilişkisinde belirleyici rol oynar. Ve her 2 taraf da bu ilişkinin nereye gideceğini belirlemekte son derece esnektir….ya heyecan dolu, samimi, şeffaf, yenilikçi bir aşk evliliği olacak… Ya da, rutine dönmüş, heyecanını yitirmiş, sönük bir mantık evliliği. Tercih bizlerin..

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

İnsanoğlunun tabletlere olan ilgisi ilk olarak iPad ile başlamadı. Çok eskilere gidiyor aslında. Daha kağıt icat olmamışken bilgi taş ve kilden yapılmış tabletlerde saklanıyordu. Daha sonra parşomentti, kağıttı derken tabletler tarihe karıştı. Ta ki 19. yüzyılın sonlarına kadar. Aslında bu tarihte fikir tomurcuğu haline gelen elektronik tabletlerin yaygınlaşması için 21. yüzyıla kadar beklemek gerekecekti.

Tablet bilgisayarın tarihine baktığımızda iPad’den çok öncesine gitmek gerekiyor.

2010 Nisan’ına gelene kadar tablet bilgisayar hayali ile onlarca çalışma ve prototip yapılmış. Adım adım bugün yanımızdan ayırmadığımız herşeyi yapabilen elektronik oyuncaklara gelinmiştir.

Tablet cihazların atası sayabileceğimiz ilk cihaz Tele-otograf’ın patenti Elisha Gray tarafından 1888 yılında Amerikan Patent Ofisinden alındı. Kendisi bazı kaynaklara göre ilk telefon prototipini de yapan kişi olarak kabul edilmektedir. 1942 yılında yine dokunmatik ekran üzerine el yazısı girişinin patenti H.C.Moody tarafından alınmıştır.

Kağıda yazmanın kolaylığını elektronik cihazlarda da arayan insanoğlu ardı arkasına yaptığı buluşlarla daha masaüstü cihazlar ortaya çıkmadan tablet bilgisayarların temelini atmaya başlamıştı. 1950‘lerde Tom Dimond, Stylator dediği cihazını tanıttı. Bu cihaz kalemle elektronik bir tablet üzerine yazılan el yazısını anında tanıyan yazılımı da içeriyordu.

Rand Tablet, Alan Kay ve Stanley Kubrick

1960’lı yılların başlarına gelindiğinde Rand Tablet tanıtıldı. Aslında Rand Tablet dahil bu tarihe kadar olan tüm gelişmeler elektronik bir alana özel kalemle veri girişini sağlıyordu. Gerçek anlamda tablet bilgisayarla tanışmak için Alan Kay ve Kubrick’i beklemek gerekecekti.

1960’lı yılların sonuna gelindiğinde günümüzdeki tablet bilgisayarlara ilk kez çok yaklaşıldı. İki kahraman farklı alanlarda tablet bilgisayarı tasarlayarak oda büyüklüğünde bilgisayarların kullanıldığı o günlerde dehalarını bize göstermiş oldular. Bunlardan ilki Xerox’un ünlü PARC labratuvarında bilgisayar mühendisi olan Alan Kay, diğeri dahi sanatçı Stanley Kubrick idi.

Alan Kay geliştirdiği ama asla hayata geçiremediği Dynabook konsepti ile bugün ülkemiz başta olmak üzere birkaç ülke tarafından gündeme alınan öğrencilere tablet cihazların dağıtılması ve basılı kitap yerine bu cihazlardan kitap okumalarını sağlamak amacıyla geliştirildi.

Dynabook geniş bir ekran ve klavyesiyle tek parça olan tasarımıyla günümüz tablet bilgisayarlarına benzer bir şekle sahipti. Alan Kay hiçbir zaman Dynabook’u üretip ticari hale getiremedi ama daha sonra yıllarca çalıştığı Apple, bugün iPad ile dünyamızı değiştirdi.

Kay, 80‘lerin sonuna doğru Apple’dan ayrıldı ama Apple Newton PDA dediğimiz cihazların atası kabul edilir (ilk değildir). Alan Kay daha sonra “Her Çocuğa Bir Bilgisayar (One Laptop Per Child- OLPC)” programında danışman olarak görüldü.

 Kubrick’in Tableti

1968 yılı tablet tarihi açısından çok önemli başka bir gelişme yaşadı. Bu sefer gelişme labratuvardan değil stüdyodan geldi. Tarifsiz sanatçı Stanley Kubrick, bilgisayarların oda büyüklüğünde olduğu ve varlığının bile tartışıldığı senelerde 2001: A space to Odyssey (2011: Bir Uzay Destanı) filmi ile hayalgücünün genişliği gözler önüne serdi. Baştan sona sıradışılık abidesi olan filmde insanlık masaüstü bilgisayardan önce tablet bilgisayarla tanışmış oldu.

Tablet cihazla görüntülü olarak konuşmanın mümkün olduğunu Kubrick bize o zaman gösterdi. Son dönemde sadece Minorty Report (Azınlık Raporu) filmine takılı kalan sayın konuşmacılara bu filmi şiddetle tavsiye ediyorum.

Knowledge Navigator ve  IBM Simon 

1970‘lerde bu alanda kayda değer bir gelişme yaşanmazken 1980‘lin sonuna doğru Steve Jobs’uz Apple kayda değer ilk ürünü Knowledge Navigator’ü piyasa sundu. PDA ( Personel Digital Asisstant) cihaz kategorisinin ilk örnekleri arasında gösterilir.

1990’lı yıllara gelene kadar Go corporations ve GRID systems’ın GRIDPad’ini saymazsak IBM’in meşhur SIMON dokunmatik ekranlı cep telefonu ve kişisel asistanı Alan Kay’in Dynabook’undan ve Kubrick’in müthiş tasarımından çok uzakta olsa da elle tutulur gözle görülür bir cihaz olarak karşımızdaydı.

21. Yüzyıl Tabletleri…

2001 yılına geldiğimizde teknoloji dünyasının dahi çocuğu Bill Gates, Comdex’te Windows’un elektronik bir ekran üzerinde özel bir kalemle çalışan versiyonunu tanıttı. “Bu sınırları olmayan cihaz Amerika’da önümüzdeki 5 yıl içerisinde PC’den daha popüler olacak.” öngörüsünde bulunmayı da ihmal etmedi. Haklıydı da. Ama biraz daha süre gerekliydi. Bunu ateşleyen en büyük rakibi ve dostu (!) Steve Jobs olacaktı, hem de neredeyse 10 yıl sonra. Ama PC’den daha popüler olmasını O da göremedi. Aslında Microsoft’un stratejik hatası bilgisayarı tamamen tablete taşımaya çalışmasıydı. Onun yerine aynı işlevi yapan yeni bir arayüzle tableti farklı bir cihaz olarak sunmayı o zaman akıl etseydi, yaklaşık 10 yıllık bir kayıp yaşanmazdı.

2005 yılına geldiğimizde ise bu sefer Nokia tablet cihaz konusunda karşımıza Nokia 770 modeli ve Maemo adlı ona özel bir işletim sistemine sahip olarak karşımıza çıktı. İnternete kablosuz bağlanılabilen cihazla maillerinizi kontrol edip her türlü multimedya içeriği tüketebiliyordunuz. Burada Nokia’nın şanssızlığı kendine bir ekosistem oluşturamamasıydı. Bugün Apple, Amazon, Google (Android) gibi tablet denilince akla gelen devlerin en büyük özellikleri kendilerine bir ekosistem oluşturup bunu tüketiciye sunabilmeleridir.

Daha sonraki yıllarda PC üreticileri Windows, Axiotron ise Mac OS çalıştıracak cihazlar tanıttılar. Bilgisayardaki işletim sistemi tabletlere aktarılınca hem kullanım deneyimi çok iyi olmuyor hem de donanımsal sorunlar cihazların verimli kullanılmasını engelliyordu. Cihazların yüksek enerji tüketimleri, kısa pil ömrü yaygınlaşmasını engelleyen önemli sebeplerdendi. Kısaca tablet yine çok popüler bir cihaz olamadı.

2010 yılında Apple iPad’in lansmanını yapmadan önce iPod Touch ve iPhone ile aslında tablet cihaz kategorisinde yer almıştı. Ama ekran boyutu tam bir tablet deneyimi yaşamayı engelliyordu.

ve iPad

2010 yılının Nisan ayına geldiğimizde Steve Jobs iPad’i tanıttı. Mobil akıllı telefonlarla bilgisayarlar arasında yeni bir kategoriye ihtiyaç vardı ve bunu birkaç yıl önce popüler olan netbook’lar karşılamıyordu. Düşük performansları en büyük engeldi. İnternet, e-posta ve multimedya deneyimini en iyi derecede yaşatacak bir cihaz yıllardır hayal ediliyordu ve bunu en iyi uygulayan iPad oldu.

Özellikle 10 saatlik pil ömrü mobil internet cihazı için en önemli artı olarak yer aldı. Toplantıdan çıkan herkes şu konuda hemfikirdi; “Çok havalı cihaz ama ne işe yarayacak?” Bu sorunun cevap bulması biraz zaman aldı.

Bir sonraki yıl neredeyse cihaz üreten her firma iPad benzeri özelliklere sahip ve çoğunlukla Google’ın açık kaynak kodlu Android işletim sistemini taşıyan cihazlarını tanıttılar. İlk başlarda tablet ile ne yapacağını bilmeyen içerik üreticileri bu mobil, “Üstün teknik donanımlara sahip cihazın özelliklerini nasıl daha verimli kullanabiliriz?” sorusunu kendilerine sordular.

Aslında tablet cihazın günümüzda hızlı yaşayan insanlığın en büyük ihtiyacı olduğu anlaşıldı. 2011 yılının ocak ayında 64 cihaz üreticisi 102 tablet modelini tanıtmışlar ve üretmeye başlamışlardı.

Forrester’ın raporuna göre 2015 yılında tablet cihaz satışlarının dizüstü satışlarını geçmesi bekleniyor. Steve Jobs ilk iPad’i satışa sunduğu gün 300.000 adet sattı. Bugün sektör devleri başta olmak üzere neredeyse tüm teknoloji firmaları hergün yeni modellerini tanıtır hale geldi.

Teknolojinin Moore Yasası‘ndan bile hızla gelişmeye başladığı göz önüne alınırsa 2015 yılında muhtemelen alacağımız iPad 6 veya Galaxy Tab 4 gibi cihazların hayatızda nasıl yer edeceğini şimdiden düşünmek heyecanlı. Özellikle ülkemizde FATİH Projesi kapsamında okullarda kitap yerine tablet bilgisayarların dağıtılması ülke olarak bu sefer teknolojik bir devrimi yakalayıp söz sahibi olma ihtimalimizi yükseltiyor.

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Ortaklık, yaşamın kaçınılmaz bir gerçeğidir. Peki girişime bir ortak ile mi başlamalı, yoksa yalnız mı? İşin içinde yer alacak yazılımcı, tasarımcı veya diğer çalışanlarla ortak olmalı mı? Olmalıysa ortaklık payları ne olmalı? Yatırım alırken ortaklık nasıl olur? Bu ve benzeri bir çok soru girişimcilerin aklını kurcalamaktadır.

Bu konuda bir çok deneyimim oldu ve oldukça fazla deneyim dinleme şansı yakaladım. Ortaklık kimilerine göre mutlaka olması gereken, kimileri için ise hızla uzaklaşılması gereken bir olay. Öncelikle şunu belirtmekte fayda var: Ortaklığın sizin için olumlu yönleri olacağı gibi, olumsuz yönleri de olabilir. Bu nedenle ortaklık kararını iyi düşünerek “kendiniz” vermelisiniz.

Arkadaş ile ortaklık

Genelde ilk girişimlerin temelleri üniversitedeyken atılır. Okul arkadaşları arasında uyumlu çalışılabileceği düşünülen kişilerle ortak bir şeyler yapmaya başlanılır. Bunun en büyük avantajı arkadaşların birbirlerinin kabiliyetlerini biliyor ve takım ruhu taşıyor olmalarıdır. Kurulacak ekipte arkadaşların rolleri birbirinden farklıysa, daha verimli bir ortaklık olabilir. Ancak önemli olan ekibi kurarken arkadaşlık ilişkisi bir kenara bırakmak ve kişilerin kabiliyetlerinin projeye neler katacağını düşünmektir.

Üniversite yıllarında, genelde aile desteği ile geçim sağlandığı için projeye karşılıksız yoğun mesai ayrılabilir. Fakat, mezuniyet sonrasındaki önceliklerin ve hedeflerin de başlangıç aşamasında iyi belirlenmesi gerekir. Aksi takdirde, mezuniyet sonrası maddi öncelikleri ve ihtiyaçları değişen diğer ortaklar, farklı bir işte çalışmak isteyebilir ve girişimci tek başına kalabilir.

Yatırımcı ile ortaklık

Girişimcinin sermayeye ihtiyacı vardır. Bazen bunu karşılamayı öneren birileri olabilir. Projeye para desteği geldiğinde, girişimci projesinin çok başarılı olacağını düşündüğü için bunu hemen kabul etmek isteyebilir. Oysa, bu oldukça dikkat ve özen isteyen bir konudur ve şu soruları sormayı gerektirir;

» Parayı veren kişinin beklentisi nedir?
» Neden destek oluyor, projeye ne gibi katkıları olacak?
» Para dışında, projeye müdahalelerde bulunacak mı?

Bunun gibi bir çok soruyu, girişimcinin öncelikle kendisine daha sonra parayı verecek kişiye, ‘usulüyle’ sorması gerekir. Bu soruların yanıtlarını aldıktan sonra, girişimci diğer alternatifleri de düsünmelidir. Bu parayı almak yerine banka kredisi çekmek daha karlı olabilir mi? Aileden ve yakın çevreden bu miktarda bir para toplamak daha iyi bir seçim olabilir mi?

Ortaklık kararından sonra

Her ortağın görev ve yetki tanımı mutlaka belli olmalıdır. Sadece kimin hangi işi yapacağı değil, aynı zamanda yetkiler, sorumluluklar ve şirketin temsili gibi konuların çercevesi de ortaklığın başında çok iyi çizilmiş olmalıdır. Ancak, görev tanımı ne olursa olsun, her ortak kendi sorumluluğu dışındaki konularda da diğer ortaklara fikirleri ve bilgisiyle destek olmalıdır.

Ortaklar sorumluluk almaktan kaçmamalıdır. Ortaklar fikir ayrılığına düştüğünde dahi, şirketin geleceğine etkisi büyük olacak kararların birlikte alınması gerekir. Bu nedenle, ortakların önyargıdan uzak bir şekilde açık fikirlilikle birbirlerini dinlemesi ve şirket çıkarı neyi gerektiriyorsa o yönde ortak karar vermeleri gerekir.

Sözleşme imzalayın

Ortak olunacak kişi çok güvenilir biri olsa dahi mutlaka ve mutlaka sözleşme imzalanmalıdır. Atalarımızın dediği gibi “söz uçar yazı kalır”. Üzerinde konuşulan ve mutabık kalınan konular mutlaka bir sözleşme ile bağlayıcı hale getirilmelidir. İyi hazırlanmış bir sözleşme, ileride çıkabilecek sorunların da çözümünde önemli bir rol oynar. Ortaklar arasında çıkabilecek olası bir anlaşmazlıkta, önceden verilmis şahsi sözler yerine sözleşme de yeralan maddeler sorunların daha çabuk aşılmasını sağlar.

Ortaklık ilişkileri

Ortaklar mutlaka periyodik olarak toplantılar yapmalıdır. Bu toplantılar sadece şirketin toplantı salonunda resmi formatta değil, şirket dışında rahat sohbet etme imkanı olan ortamlarda da olabilir. Bu toplantılarda ortaklar karşılıklı olarak tüm sorunlarını ve çekincelerini dile getirmeli ve beraber çözüm yolları aramalıdır. Ortakların bugün konuşmaktan kaçtığı ufak sorunlar, daha sonra şirket içinde çok büyük sorunlara yol açabilir.

Ortağın hata yapması

İnsan faktörünün olduğu yerde hatalar kaçınılmazdır. Ortaklar birbirlerinin hatalarını konuşarak, yapıcı eleştiriler yoluyla düzeltmeye çalışmalıdır. Ancak bazen konuşulmasına rağmen düzelmeyecek noktalar da olabilir. Eğer bunlar şirketi etkilemeyecek ufak şeylerse, ortaklar birbirlerine karşı esnek davranmalıdır.

Ortakların birbileri için yaptığı yapıcı eleştirilerin yanısıra, rakiplerin ve diğer şahısların şirket hakkında veya ortaklardan biri hakkında yıkıcı eleştiriler yapabileceği de unutulmamalıdır. Dışarıdan gelecek yıkıcı eleştirilere karşı, ortakların birbirlerine destek olması gerekir. Bu nedenle, girişimci güven duymadığı biriyle ortaklık kurmamalıdır.

Ortaklığı bitirme

Bazen tüm iyi niyete rağmen ortaklığın sona ermesi kaçınılmaz olabilir. İş bu noktaya geldiğinde mümkün olan en kısa zamanda, en az zararla ortaklık sona ermelidir. Ortaklıktan ayrılırken köprüleri atmamak gerekir. Mümkün olduğunca arkadaşlığın veya dostluğun devam edebileceği şekilde ayrılmak için uğraşılmalıdır. Bu şekilde ayrılmak hem tüm ortaklar için en iyisi olacak, hem de dışarıya karşı tüm taraflar için iyi bir izlenim bırakacaktır.

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

eMarketer’ın son yayınladığı rapora göre ABD’de özel alışveriş siteleri arasında en çok ziyaret edilenler Beyond the Rack dışında, Amazon’un alt kategorisi olan My Habit ve eBay’in alt kategorisi olan Fashion Vault olarak ortaya çıkmış. E-ticaret sektörünün büyük oyuncuları bu iş modelinde de ciddi bir paya sahip olmuşlar.

Türkiye’de de yakın zaman önce Gittigidiyor ana sayfasını yenileyip Günün Fırsatı bölümünü daha görünür hale getirmiş ve Şehir İndirimleri bölümü altında günlük indirim kuponlarına yer vemişti. Hepsiburada ise Hepsi1000GO alt bölümünü yaratmış, fakat bu yaz itibariyle faaliyetini askıya alıp grup şirketi olan Daybuyday ile bir işbirliğine gitmeyi tercih etmişti.

Peki Türkiye’deki özel alışveriş sektöründe son durum ne?

1V1Y: Sektördeki en yeni site olan isminin uzun hali ile Bir Varmış Bir Yokmuş; perakende alanda çok önemli firmaların bir araya gelerek oluşturduğu bir ortak İnternet alışveriş platformu. Hem sezon ürünlerinin hem de özel alışveriş konseptindeki sınırlı sayıdaki ürünlerin satıldığı bu site, gerek kurucu firmaların tedarik konusunda sağlayacağı avantajlar gerekse tanıtım konusunda ortaya çıkabilecek sinerji sayesinde ciddi bir potansiyele sahip.

Alamarka: Üyeleri bulunan sitelerle birleşerek müşteri bazını genişletmek gibi farklı bir büyüme stratejisi izleyen site, Besincicadde.com satın alması sonrasında yoluna devam ediyor.

Clubboon: Her gün önemli markalara ait kampanyalar çıkarak faaliyetine devam ediyor. Kadın ve erkeklere yönelik olmanın yanında çocuk ve ev kategorileri ile dikkat çekiyor.

Daybuyday: Çok fazla sayıda markada kampanyayı aktif tutarak Doğan Grubu’nun İnternet tecrübesini bu sektöre aktarmaya çalışıyor. Kampanyaları üyelik arkasına saklamayarak tüm ziyaretçilere açık tutuyor.

Enmoda: Doğuş Grubu’nun bir İnternet projesi olan site, Vogue Türkiye’nin sektör birikimi ile bir sinerji oluşturmaya çalışıyor. Dünyaca ünlü premium markaları avantajlarla sunarken ünlü kişilerin kıyafetlerine sahip olunabilecek fırsatlar da sağlıyor.

Limango: Avrupa’nın en önemli e-ticaret gruplarından olan Otto‘ya bağlı olan site; Turkcell ve P&G gibi önemli iş ortaklarıyla çapraz satış projelerini başarılı şekilde uyguluyor. LimangoTech ve LimangoKids gibi özelleşmiş alt kategoriler yaratmanın yanında, video ürün tanıtımları ve mobil alışveriş uygulaması gibi yenilikçi yaklaşımlar geliştiriyor.

Markafoni: Türkiye’de özel alışveriş modelini ilk kez uygulayan ve çoğunluk hisseleri yakın bir tarihte hisselerinin çoğu Naspers Grubu’na geçen site, son dönemde outdoor iletişimi ve televizyon reklamları ile marka algısını geliştirmeye çalışıyor. Diğer taraftan da aynı gruba ait girişimler olan Zizigo ve Misspera siteleri ile ayakkabı ve kozmetik alanında sezon ürünlerini fiyat dışındaki avantajlarla tüketicilere sunuyor.

Morhipo: Ciddi bir tedarik gücüne sahip olan Boyner Grubu’nun İnternet üzerindeki alışveriş merkezi olarak değerlendirebileceğimiz sitede hem sezon ürünleri hem de özel alışveriş konseptine uygun kampanyalar bulunuyor. Özellikle gönderim konusundaki hızı ile önemli bir farklılık yaratıyor.

Trendyol: Dünyaca ünlü İnternet yatırım firmaları olan Tiger Global ve Kleiner Perkins‘in ortakları arasına girdiği site, modacılarla birlikte ses getiren projeler gerçekleştirdi. Edinilen ciddi müşteri deneyimi birikimi ile Milla isimli kendi markasını yaratıp konumlama başarısını gösterirken Facebook Mağazası gibi satış kanallarını artıracak projeleri de uygulamaya sokuyor.

Vipdukkan: ePlanet Capital’den aldığı yatırım ile pazarlama stratejilerini geliştirerek üye kazanım hedefiyle yoluna devam ediyor.

Türkiye’de genel kategorilerde kampanyalar sunan yukarıdaki siteler dışında, belli alanlardaki ürünler konusunda özelleşmiş siteler de bulunuyor. Çocuklara yönelik ürünler konusunda Minimoy, iLab‘in ortaklarından olduğu Unnado ve eBebek‘in kardeş projesi Paramini sitelerini sayabiliriz. Ev dekorasyonu üzerine ürünler sunan özel alışveriş siteleri olarak da Evim.net ve Bonvagon faaliyetlerine devam ediyor.

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

“Avrupa’nın İlk Melek Yatırım ve Startup Festivali” olarak konumlandırılan Startup Week 2011 beklenenin neredeyse  iki katı katılımla 1300 kişiyi geçen hafta ağırladı.

Türkiye’den Business Networking Akademi’nin Network Partneri olduğu etkinlik, 7 Ekim’de tamamlandı. Nurettin Özdoğan’la birlikte Türkiye Elçiliğini yaptığımız Startup Week 2011′e GYIAD, YoungCEO Club ve Girişim Fabrikası gibi önemli STK ve özel kuruluşların üst düzey yöneticilerinin katılımıyla gerçekleşti.

Uçaktan az önce indim ve ilk gözlemlerimi vakit geçmeden sıcağı sıcağına Webrazzi‘yle paylaşmak istedim.

Networking’in en temel etkinlik olduğu haftada Morten Lund, Lars Hinrichs ve Erik Bovee gibi isimleri ağırlayan onlarca panel ve oturum gerçekleşti. Avrupa’nın dört bir yanından gelen başvuru arasından 50 startup’a 3-4 Ekim tarihleri arasında yatırımcıya sunum, hukuk ve finans gibi kritik konularda eğitimler verildi. Yaklaşık 20 VC ve melek yatırımcıya yaptıkları sunum doğrultsunda 10 firma finale kaldı.  Türkiye’den gerçekleşen yaklaşık 20 başvuru arasında ilk 50′ye giren firma bu sene malesef olmasa da 20′nin üzerindeki Türk delege katılımı çok konuşuldu.

İlk 10′a giren ve 6 Ekim Perşembe günü tarihi sahnede VC’ler ve yüzlerce katılımcı karşısında ter döken startuplar şunlardı:

DoubleRecall – Özellikle web ve mobil uygulamalara odaklanan Slovenyalı bu startup’ın projesi, marka bilinirliğine odaklı kampanyaları hedef alıyordu. Kullanıcıların bir reklamı okuması ve onaylaması üzerine kurulu mekanizmanın bildiğimiz standart banner reklamlara göre 12 kat daha etkili olduğunu iddia ediyorlar.

Loftville – Almanya’dan katılan bu startup, sadece üyelerin faydalanabileceği bir emlak platformu sunuyor. Projenin hedefi ortak satınalma potanesiyeli olan kullanıcıları bir araya getirmek. Loftville gerek emlak sahiplerini gerekse satınalma potansiyeli olan kişileri etkili filtremeleriyle katma değer sunduklarını söylüyorlar.

Mykoob –  Letonya merkezli Mykoob’un, üniversite öncesi eğitimi hedefleyen bir sosyal ağ strateji bulunuyor. Mykoob sisteme katılan okulların öğretmenlerine ders notları paylaşımı, sınavlar ve raporlama gibi alanlarda kolaylık sağlarken, ailelerin de çocuklarının akademik kariyerini rahatlıkla takip etmelerini vaat ediyor.

Salespod – Hırvatistan’dan katılan bu startup, geliştirdikleri mobil uygulamalarla sahadaki satış ekipleri ve bağlı oldukları yönetim arasındaki raporlama ve iletişimi güçlendirmeyi hedefleyen gerçek zamanlı bilgi paylaşımına odaklanıyor.

Piano – Slovakya merkezli Piano Media ise yayıncıların müşterilerini exclusive ya da premium online içerik ve hizmetlerini aylık bir bedelle faturalayabilecekleri ortak bir ödeme sistemini sunuyor.

SaveUp – Polonyalı SaveUp her akıllı telefonu (smartphone) yeni bir satış kanalı haline getirmeyi vaat ediyor. Mevcut teknoloji özellikle kitaplar, müzik, film ve video oyunları gibi medyaya odaklı. Bu ürünlerden herhangi birini nerede görürseniz görün (arkadaşınızın evi, seyatinizdeki otelde, restoranda vb.) o an orada resmini çekip satın alabiliyorsunuz.

PocketGuide – Macaristan’dan katılan PocketGuide’ın tasarladığı uygulama özellikleriyle dünyada’da bir ilk: telefonunuzla dünyayı yalnız başınıza gezebiliyor, hakkında bilgi almak istediğiniz binaya ya da müzeye telefonunuzu yönelterek kayıtlı bilgilere anında ulaşabiliyr, diğer kullanıcıların yorumlarını dinleyip ve seyredebiliyorsunuz. Ayrıca ziyaret ettiğiniz mekanların resim, video ve audio notlarıyla 3D video hazırlayıp yakınlarınızla paylaşabiliyorsunuz. Şu anda beş şehirde çalışmalarını tamamlayan PocketGuide, hızla diğer şehirlere yayılıyormuş.

Puntalo – Almanya’dan katılan bu startup ailelerin çocuklarının güvende olması için bir nevi takip uygulaması sunuyor. Çocuklarınız onlarla anlaştığınız sınırların dışarısına çıktığında SMS ya da emaille uygarı bilgisi alabiliyorsunuz. Puntalo ayrıca telefon hırsızlığına karşı anlık veri kurtarma özelliği de sağlıyor.

mySugr – Ev sahibi Avusturya’dan katılan mySugr diabet gibi geniş bir kitleyi ilgilendiren kronik sağlık problemine teknolojiyle yaklaşıyor. Mobil sağlık uygulaması üzerinde çalışan mySugr ekibi, kullancıların birbiriyle özellikle diabet hastalığıyla ilgili deneyim ve bilgi paylaşımlarını rahatlıkla ve keyifle aktarmalarını sağlıyor. Bunu da oyunlar, arkadaş grupları ve birçok faydalı veriyle hazırladığı bir uygulamayla sunuyor.

Quote Roller –Belarus merkezli Quote Roller’ın hazırladığı uygulama, iş dünyasında kullanılan kontratlar, sözleşmeler ve resmi formlara yeni bir boyut getirmeyi hedefliyor. Startup, özellikle tabletlerin kullanımını ve kağıtsız bir iş dünyasını vaat ediyor.

5 dakikayı bir saniye geçmesine izin vermedikleri sunumları sahnede dinleyen hakemler arasında Markus Jaeger (Red Bull Media House), Sitar Teli (Doughty Hanson Tech Invest), Stuart Chapman (DFJ Esprit), Zoltan Vardy ve Jason D. Whitmire (Early Bird Ventures) gibi isimler yer aldı.

İki Pitch (Asansör Cümlesi/Sunumu) ortaklarının anlatımı ve etkili powerpoint kullanımıyla ön plana çıktı. Sahnede yatırımcıdan tek kartvizit talebini almayı başaran Mykoob ve sempatik sunumlarıyla mySugr.

İpi göğüsleyen ve birinci seçilen MySugr ise 7 Ekim’de açıklandı.  MySugr, SevenOne Media’dan 30 bin Euro ve speedinvest’ten Silikon Vadisi’ndeki önemli herkesle tanıştırılacakları üç haftalık bir networking tatili kazandılar.

Bir daha ki seneye darısı Türk Startup’larımızın başına…

İlk ona giremeyen startuplardan bazılarının sadece “doğru zamanda doğru asansör cümlesini kuramamaktan” elendiğine emin olduğum için ben sizinle tüm listeyi linkleriyle  alfabetik sıraya göre paylaşmak istedim:

123ContactForm

BillGastro

Blossom

BookLikes

CallMyOtherNumber

circleme

codeanywhere

DeskTime

DietPoint

DoubleRecall

Dragontape

Earth Puzzle Project

Fashinating

fastDove

Finderly

foodieSquare

Kuponjo

lingoking

LiveTable

loftville

Mediatoolkit

Mixgar

musicclip.tv

Mykoob

mySugr

Newscurve

Newsgrape

Piano

Pintape

Pocketguide

Pockets United

PrivacyProtector

Puntalo

Quote Roller

Railsonfire

Relead

replydone

Roofnode

Salespod

SaveUp

Siyov

Spocal

Spreadly

Sproov

VREthics

Warrantify

Watchlater

Weavr

Whatchado

zubibu.com

Not: Bu arada, Startup Week 2011 Viyana’yı düzenleyen ekip içerisinde önce speedinvest ve şimdi de daha kurumsal satışları başlamadan yatırım alan Payolution‘da arı gibi çalışan Can Ertuğrul‘a misafirperferliği için tüm Türkiye Delegasyonu adına teşekkür ederim.

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Pek sık rastlamadığımız bir şey oldu; bir kamu kurumu, TÜBİTAK, bir infografik yayımladı. İnfografikteki verileri teker teker açıklamaya gerek yok, bu alanda kamu kurumlarının ve özel sektörün performansını yeterince açık şekilde yansıtıyor. Onun yerine, biz de kendi deneyimlerimizi paylaşmak istedik.

Daha önce girişimcilere destek ve teşviklerden faydalanma önerileri başlıklı bir yazı yazmış ve Avrupa Birliği projelerine kısaca değinmiştim. Bu vesileyle, AB 7. ÇP hakkında biraz daha ayrıntılı bilgi vermek istiyorum.

Program, Avrupa’nın bilimsel ve teknolojik temellerinin güçlendirilmesini, endüstriyel rekabetin desteklenmesini ve ülkeler arası işbirliğinin teşvik edilmesini amaçlıyor. Yalnızca AB ülkelerinin değil, Türkiye gibi aday üyelerin de desteklendiği bir program. Aday ülkeler, üye ülkelerle aynı hak ve yetkilere sahip. 2007-2013 arasında gerçekleşecek programa, 7. Çerçeve Programı adı veriliyor. Bu 7 yıllık süre içinde 50 milyar Euro’luk desteğin verilmesi planlanmış durumda. Projelerde en az 3 AB üyesi ya da aday üye ülkeden gerçek ya da tüzel kişilerin katılımı bekleniyor.

Avrupa Birliği projeleri size uygun mu? 

Önceki yazımda ‘bir alanda uzmanlığınız varsa mutlaka AB projelerine başvurun’ demiştim. Kabul için, aşağıdaki şartlara mümkün olduğunca uygunluk aranıyor.

• Projeniz Avrupa odaklı mı?
• Projeniz Avrupa’nın hali hazırda bulunduğu bilimsel-teknolojik duruma katkıda bulunuyor mu? Proje sonuçlarının Avrupa’ya faydaları olacak mı?
• Projeniz yenilikçi mi?
• Araştırma projeniz kurumunuzun öncelikleri ve çalışma alanı açısından gerçekten önemli mi?
• Araştırma projenizi kullanılabilir ticari bir çıktı elde etmek ya da yeni bilgi ve en iyi uygulamayı üretmek için mi yürütüyorsunuz?
• Projeniz çok ortaklı olmaya müsait mi ve bundan faydalanabilecek mi?
• Avrupa’daki diğer kuruluşlarla işbirliğinden faydalar elde edebileceğinizi düşünüyor musunuz? (daha büyük pazarlara açılmak, risk paylaşımı, yeni irtibatlar ve yeni uzmanlıklar bağlamında)
• Büyük sorumluluk alacağınız bir konsorsiyumda çalışabilir misiniz?
• Fikri mülkiyet hakları da dahil olmak üzere proje çıktıları konusunda müzakereler yürütmeye hazır mısınız?
• Proje teklifi sunulması ve projenin yürütülmesi aşamalarında Avrupa’nın dört bir yanından konsorsiyum ortakları ile görüşmeler yürütmek için gerekli yönetimsel zaman ve kaynak ayırmaya hazır mısınız?
• Hibenin alınması halinde yönetimsel sorumlulukları yüklenmeye hazır mısınız?
• Kuralların karmaşık, prosedürlerin uzun ve başarı oranının oldukça düşük olduğu rekabetçi bir ortamda proje teklifinizi sunmaya hazır mısınız?
• 2 ila 5 yıl sürecek bir projede yer almaya hazır mısınız?
• Projeye kendiniz yatırım yapmaya hazır mısınız?

Bu soruların çoğuna ‘evet’ diye cevap verebiliyorsanız, sırayla şunları yapmanızı öneririm:

• FP 7 in Brief adlı broşürü okuyun
• Twitter’da @AB_7CP_UKO hesabını takibe alın ve burada yayımlanan her proje çağrısına, size uyup uymadığını değerlendirmek için göz atın.
• Size AB 7. ÇP projelerine katılma yolunda yardımcı olmak amacıyla kurulmuş Avrupa İşletmeler Ağı’na üye olun, randevu alarak şirketinizi ziyaret etmelerini sağlayın, AR-GE konusunda vaad ettiklerinizi, güçlü olduğunuz alanları onlara anlatarak, veritabanlarına girin: http://www.aia-istanbul.org/tr/
• Tercihen sizin için uygun projeleri takip etmek ve proje danışmanlığı konusunda AB projeleri alanında deneyimli bir danışman şirketle çalışın. Biz bugüne kadar en büyük bütçeye (14 Milyon EUR) sahip projede yer almış olan Tages‘le çalışıyoruz.
• 7. ÇP çerçevesinde pek çok program var. Bunları Tübitak’ın 7. ÇP sitesinde inceleyebilirsiniz. Size uygun olan, bunlardan herhangi biri olabilir.

Botego olarak bizim yer aldığımız projeyi kısaca özetlemem gerekirse: Linked2Media adlı projemiz, ‘KOBİ’ler yararına araştırmalar’ kapsamında gerçekleşiyor. Uzun adı şöyle: ‘An open linked data platform for semantically-interconnecting online, social media leveraging the analysis and response optimization services provided to European SME’s.’ Kısaca özetlemek gerekirse, AB üye ve aday üye ülkelerinde faaliyet gösteren KOBİ’lerin İnternet’te (Twitter, Facebook gibi sosyal medya sitelerinde, forum, wiki ve diğer ticari platformlarda) sundukları ürün ve hizmetler hakkında konuşulanları otomatik olarak tespit edecek ve raporlayarak itibar yönetimi aracı olarak kullanılacak, tüketicilerin satın alma davranışlarını belirleyerek onlara satış-pazarlama konusunda strateji belirleme olanağı sağlayacak bir ürün geliştiriyoruz. 7 ülkeden 12 kurumun katıldığı, 36 ay sürecek olan, %70 oranında desteklenen, 2 milyon EUR’un üzerinde bütçeye sahip bu projede Türkiye, İtalya ve Bulgaristan’dan farklı KOBİ’leri temsil eden üç konsorsiyum var. Türkiye’yi 6000′den fazla turizm acentası adına TÜRSAB temsil ediyor.

Geçtiğimiz aylarda AB’nin başkenti Brüksel’deki pazarlık toplantıları sonrası bütçemiz netleşti, her şirket ya da kurumun iş paketlerindeki görevleri belirlendi ve bu yazıyı da tüm partilerin katılımıyla, Atina’da gerçekleşen kick-off toplantısının yapıldığı otelden yazıyorum.

AB projelerinin faydalarını özetlemem gerekirse: Pazarlık toplantısında ‘size bu kadar bütçe yeter’ diye kestirip atmaktansa, ‘bu bütçeyi ne için kullanmayı planlıyorsunuz?’ diye soran bir yaklaşımla karşılaşıyor, ve gerekçelendirebildiğiniz her harcama için onay alabiliyorsunuz. Proje henüz başlamadan, bütçenin bir bölümü kasanıza giriyor. Farklı ülkelerden, kendi alanında uzman çok sayıda şirketle çalışarak çok kültürlü, çok dilli bir ortamda üretim faaliyeti deneyimi elde ediyorsunuz. Ürünün ortaya çıkması sırasında diğer şirketlerin deneyimlerinden elde ettiğiniz know-how’ı kendi şirketinizin birikimine katarak, uluslararası pazarda yetkinliğe sahip bir şirket haline geliyorsunuz. Bir diğer küçük fayda da şu ki; TÜBİTAK, bu projelere Türkiye’den katılımı teşvik etmek için, katılımcı şirketlere 15.000 EUR’a kadar bir destek sunuyor.

Biz AB projelerinden destek alalım ya da almayalım, 7. ÇP fonuna Türkiye olarak bütçe ayırmaya devam ediyoruz. Türkiye’deki girişimcilerin, AB projelerinden aslan payını alan ve hakkında ‘The Startup Nation’ adıyla bir kitap yazılmasına vesile olan İsrail’den öğrenmesi gereken çok şey var. Yukarıdaki önerileri uygulamak, küçük de olsa bir adım olacaktır.

Ben de kişisel olarak bu süreçte size yardım için elimden geleni yapmaya hazırım. Sorularınızı bana @ekimnazimkaya‘dan ulaştırabilirsiniz.

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Silicon Valley Entrepreneurs & Start-up ve Mobile China tarafından düzenlenen “Apps Go Global” adlı etkinliğe dünyada ve özellikle Silikon Vadisi’nde yeni girişimlerin özelliklerini ve hangi trendleri uyguladıklarını görmek üzere katıldım. İçinde bulunduğum AppsFunder olarak mobil girişimlere yatırım ve projelerini çıkartmak üzere global bir platform sağlıyoruz. Bu noktada benim için çok önemli bir etkinlikti.

Etkinlik, LinkedIn’in dünya merkezi binasında bir gün önce Amerikan Başkanı Obama’nın yine bu etkinlik serisi üzerine geldiği ve Amerika’da işsizlik ve yeni girişim olanakları için internet ve mobil platformların ne kadar önemli olduğunun altını çizip LinkedIn’in bu konuda sunduğu özellikle Amerika içindeki neredeyse her işe yerleştirmenin yüzde 80′inin LinkedIn uzerinden gerçekleştiğini belirtmek istiyorum. 

Ayrıca LinkedIn’in “Apps Go Global” etkinliğinde yapmış olduğu sunumda da belirtildiği üzere en fazla büyüme yaşadığı yer mobil platformlar. Etkinlik sürecinde özellikle Silikon Vadisi girişimlerinin yanı sıra; Avrupa Birliği ve Çin gibi mobil platformlarda gün geçtikçe gelişmekte olan bölgelerdeki fırsatlar ve imkanlardan bahsedildi.

Mobil taraftaki gelişmelerin çok hızlı olduğu ve dünyadaki internet trendinin önüne geçtiği, aynı zamanda global oyuncuların bile hali hazırda çok etkili olamadığı ortaya çıktı. Ayrıca Çin gibi hemen hemen çoğu projenin kopyalandığı ya da sınırlı imkanlara erişimin olduğu bir bölgede ise yeni fırsatların halen olduğu belirtildi. Ayrıca gerek akıllı telefonların gün geçtikçe artması gerekse de gelişen pazarın fırsatlarını iyi okuyarak kısa sürede milyon dolarlık şirketlere sahip olunabileceği Silikon Vadisi örneklerinden verildi.

Konuşmacılar arasında LinkedIn’in mobil tarafını yöneten Kiran Prasad, Amerika özellikle Silikon Vadisi’nde başarılı olmuş ya da Çin pazarına açılmak isteyen projelere yardım eden ve ortak yatırım yapan Great Wall Club’ın CEO’su Barrett Parkma, Banjo‘nun CEO’su Damien Patton, Airespace’i 450 milyon dolara Cisco’ya satan Ajay Mishra ve Silikon Valley Entrepreneurs & Startup’ın başkanı David Cao vardı.

Soru-Cevap kısmı benim çok eğlendiğim ve etkinlik dahilinde katılmış olan girişimciler için en fazla yararlı olan zamandı. Genellikle gelen sorular Türkiye’de duymaya alışık olduğumuz sorunlara benzer, gelir modeli ve sistemlerin ortaya çıkarken karşılaştıkları sorunların nasıl çözülebileceği konusundaydı. Ayrıca diger farklı bir durum ise Silikon Vadisi’nde çıkmış ve Amerika da belli bir kitleye ulaşmış mobil uygulamaların nasıl Global pazara bilinçli ve kararlı adımlarla girebilmesi üzerineydi.

Bu konuda herkes kendi yasadığı deneyim ve tecrübelerini paylaştı. Örneğin: Great Wall Club’in CEO’su Barrett Parkma Silikon Vadisindeki projeleri Çin Pazarında haklarını koruma ve onlara danışmanlık verirken gördükleri ilginç bir anekdotu paylaştı. Eğer bir marka yada bir teknoloji Cin’de kopyalanmıyorsa Çinlilere göre bu projeler başarılı değil. Müşterileri arasında Angry Birds’ün de olduğundan bahsederek Angry Birds’ün Çin’de 20’den fazla kopyası olduğundan bahsetti. Buda açıkçası bir Çin’e davetiye olduğunu söyledi.

Bir diğer ilgimi çeken Ajay Mishra’nin çok üzerinde durduğu ve verdiği örneklerle bahsettiği konu, bulunduğunuz mekana yada bölgeye odaklanmanız ve fırsatı gördüğünüz yerde sizin kişisel olarak orada bulunmanız gerektiği. Banjo’nun CEO’su Damien Patton’un 70’den fazla ülkeyi gezdiğinden ve birçok girişim denemeleri olduğundan, önemli olanın başarısız bile olsa girişimin denenmesi ve kazandığınız tecrübe ile bundan sonraki girişimlerinizde bu tecrübenin size çok önemli bir yol çizdiğinden bahsetmesi. Mobil Platformlar da kaliteli bir ekip ve çalışmanın sayesinde başarısız olmanın daha da minimize edildiğininden bahsetti.

Hali hazırda gerek Android gerekse de iPhone market, her türlü yenilik ve farklı girişimler için halen sıcaklığını koruyan platformlardan olduğundan, herkes ortak olarak bahsetti. Türkiye üzerine konuşmacıların yorumlarını sorduğumda ise hepsinden pozitif düşünceler ve girmek istedikleri bir pazar olduğunu fakat doğru proje ve zamanı beklediklerini söylediler. Bakalım gelecekte neler olacak mobil pazarda hep birlikte göreceğiz. Önemli olan ise izleyenlerden mi yoksa bir şeyler yaratıp değer katanlardan mı olacağımız.

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Bir Afrika atasözü der ki: “Afrikada her sabah bir ceylan uyanır…” bu hikâyeyi bilmeyenimiz yoktur.Bence bu hikayede ki aslan-ceylan ilişkisi sanal dünyada istemci-sunucu ilişkisine benzemektedir. Kullanıcılar (istemciler) sürekli daha hızlı bağlantıya sahip olmak ister çünkü, zaman hepimiz için değerlidir. Aynı durum sunucular içinde geçerlidir, onlarda artan isteklere sürekli cevap vermek mecburiyetindedir.

En hızlı gelişen sektörlerden birisi internet olduğu için doğal olarak ihtiyaçlar katlanarak artıyor. Yaklaşık on yıl önce 56k internetin yaygın olduğunu ancak günümüzde evlerde dahi fiber internet kullanabildiğimizi düşünürsek, eskiden tahammül edebildiğimiz 3-5 saniyelik gecikme, günümüzde katlanılmaz hâle gelebiliyor. Tabi ki internette hız kavramı bir çok faktöre bağlı. Bu yazıda web yayıncıları için faydalı olacağını umduğum CDN teknolojisinden bahsetmek istiyorum.

CDN nedir?

CDN (Content Delivery Networks) sitenizde kullandığınız statik medya dosyalarını farklı veri merkezleri üzerinde sunan bir içerik dağıtım kanalıdır. Büyük sitelerin ayakta kalması ve hız için hayati öneme sahiptir.

Çalışma mantığı ise şu şekilde;

Sitenize gelen ziyaretçi Fransa’da yaşıyor olsun. Hemen ona en yakın dağıtım kanalı hesaplanıyor ve Fransa’dan gelen ziyaretçinize Paris veri merkezi üzerinden dosyalar gönderiliyor. Aynı şekilde Japonya’dan istek yapan bir kullanıcıya, Tokyo veri merkezinden cevap veriliyor. Tabi bu işleyiş CDN sağlayıcıya göre değişebiliyor.

Bazıları belirli bir eşik değer belirleyerek ona göre çıkış sunuyor. Örneğin Japonya’dan 10-20 GB’lık bir trafik geliyorsa ayrı bir çıkış sunmuyor. Yani dosyanızın kaç farklı lokasyonda nasıl sunulacağı sizle anlaşmalı olduğunuz CDN sağlayıcı arasında değişiyor.

Ayrıca, sadece ülke içinde de CDN sağlayıcıları olduğunu belirtelim. Yani İzmir’den gelen kullanıcıya İzmir lokasyondan İstanbul’dan gelen kullanıcıya İstanbul lokasyondan hizmet verilebilir.

CDN kullanmanın faydaları

CDN’de statik dosyalara (resim,video,javascript,css.. vs) gelen istekler CDN sağlayıcı tarafından karşılandığı ve farklı lokasyonlarda dağıtım kanalı bulunduğu için siteniz daha hızlı açılır.

CDN sağlayıcınızın kullandığı veri merkezinde bir arıza oluşması durumunda istekler diğer veri merkezlerine yönlendirilerek sitenizin sürekli açık kalmasına yardımcı olur.

Hız SEO açısından da önemli faktördür bu sebeple dolaylı olarak SEO açısından da fayda sağlar.

WordPress’te kullanımı

W3 Total Cache eklentisi CDN desteği sunuyor. Yada eski olmasına rağmen hâla çalışan tantan s3 eklentisi ile hem medya dosyalarınızı Amazon S3’te depolayabilir, hem de küçük bir değişiklik yaparak istekleri amazon cloudfront servisine yönlendirebilirsiniz. Ayrıca ücretsiz olarak Free CDN eklentisinide deneyebilirsiniz. Kısacası test edemediğim daha bir çok eklenti bulunmakta onları wordpress eklenti dizininden edinebilirsiniz.

Hız açısından gözle görülür bir performans artışı yakalayacağınız kesin ama tüm bunları sunan bir karşılaştırma tablosu göremedim, ancak sayfa yüklenme sürenizi yarıya düşürebilecek kadar faydalı olduğunu bilmeniz yeterlidir diye düşünüyorum.

Hangi CDN sağlayıcıyı kullanmalıyım?

Bu tamamen sizin isteğinize bağlı, ancak wordpress için kullanacaksanız kullandığınız eklentinin CDN sağlayıcıyla uyumlu olup olmadığını kontrol etmeyi unutmayın. Ayrıca 2010 karşılaştırma tablosunuda aşağıda görebilirsiniz.

Yoğun bir ziyaretçi akışına sahip değilseniz fazladan masraf yada gereksiz olarak görebilirsiniz ancak sitenize gelen trafik yükü arttıkça böyle faydalı bir teknolojiyi göz önünde bulundurmanızın faydalı olacağını düşünüyorum.

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Blog kavramı dünyada yeni kabul gördüğü ve yaygınlaştığı zamanlarda Cyber Journalist‘te çıkan Blog Yazarı’nın Etik Kuralları gündeme damgasını vurmuş ve oldukça güzel bir kurallar listesi oluşturmuştu. Peki bireyler olarak Sosyal Medya’yı kullanırken bu camianın ritüellerini, etiklerini ve bütünsel bir ittifakla kabul edilmiş kurallarını ne kadar biliyor ya da uyguluyoruz?

Sosyal Medya’daki hayatımızı ve davranışlarımızı gerçek hayatımızın bir yansıması olarak düşünürsek aslında dikkate etmemiz gerekenler çok basit. Şimdi arkanıza yaslanın ve gerçek hayatta kendinizi bir topluluğa ilk defa dahil oluyormuş gibi düşünün. Nelere dikkat ederdiniz?

1- Dış Görünüşünüz

Birey olarak toplum içinde yeni birileri ile tanışırken sizi önce dış görünüşünüz tanımlar. İnsanlar genellikle ilk 20 saniyede kafalarında size dair bir kalıp oluştururlar ve ilişkiniz geliştikçe o kalıp da şekillenerek değişir. İnternet ortamı da böyledir.

Gerçek hayatta dış görünüşünüzü nasıl önemsiyorsanız aynı şekilde sosyal mecralarda da dikkat etmeniz gerekir. Örneğin bir davete veya topluluğa girdiğinizde nasıl yüzünüze bir çizimden oluşan maske takmıyorsanız, avatarınızda bir logo veya çizgi film karakteri olmamalı. Tabii hayal ürünü bir karakter veya kurum değilseniz. Çünkü bu tür “şirinlikler” çok kısa süre etkili olur, akabinde doğal olarak bir “gerçeklik” aramaya başlarız.

Facebook veya Google+ gibi arkadaşlık (Friendship) mantığı üzerine kurulu ortamlarda profil fotoğrafınız kendinizin olmayabilir ama profil fotoğrafınızdaki küçük çocuğunuzun, sevgilinizin, eşinizin veya şirin kedinizin arkadaşı olmak garip bir duygudur.

Profil fotoğrafınızı 10-15 yıl önceki harika görünümlü fotoğraflardan seçebilirsiniz. Ancak takdir edersiniz ki yüzyüze karşılaştığımızda bunun etkisi çok daha ters yöne işleyecektir.

Düzgün bir profil fotoğrafı için illa sanatçı olmanız gerekmez. Neden toplu bir fotoğraftan kesilmiş, yamuk, kırmızı gözlü, bulanık bir fotoğrafınız veya yarısı kesik bir yüz ile karşılaşalım ki?

Sanatsal olmaya çalışan profil fotoğrafları da aynı etkiyi bırakır. Zira bu zorlama çaba bir süre sonra kendini ister istemez belli edecektir. Ne iseniz o olun. Başkalaşmaya çalışmak önünde sonunda acıklı bir deneyimle sonuçlanır.

Twitter gibi arayüzü özelleştirilen ortamlarda diğerlerinden farklılaşmak için güzel temalar, renkler ve arkaplan resimleri seçebilirsiniz. Ama bunlar kör edici zıtlık veya cartlıkta, okunması için özel gözlük gerektiren renklerle ya da sürekli hoplayıp zıplayan şeyler olmamalı ki sayfanızdan koşup kaçmayalım.

Yeni birileri ile tanıştığınızda olmadığınız gibi davranıp kendinize gereksiz bir önem atfeder ve yapmadığınız işleri, sahip olmadığınız etiket veya statüleri söyler misiniz? Ya da kendinizi İngilizce tanıtır mısınız? Hayır değil mi? O zaman “bio” gibi kısa tanıtım alanlarına destansı öyküler, tanımlamalar veya sırf havalı diye ingilizce ifadeler koymanıza gerek duymayın.
Bundan özellikle kaçının.

2- Arkadaşlık, Bağlantılar ve Çevreniz

Öncelikle bir konuda anlaşalım: kimseyi zorla sevmek, arkadaş olmak veya çevresinde olmak zorunda değilsiniz. Gerçek hayatta da bunu yapmıyorsunuz. Hatta yeri geldiğinde aileniz ile bile iletişimi kesebiliyorsunuz. O zaman işe sevmediğiniz, hoşlanmadığınız veya rahatsız olduğunuz kişileri/içerikleri takip etmemekle başlayın.

Sırf “o beni takip ediyor”, “gerçek hayatta tanışıyoruz, ayıp olur” gibi nedenlerle birilerinin arkadaşlık isteğini kabul etmeyin veya takibe almayın.

Bunun yanında birilerine yaranmak, “kaliteli bir çevrem var” imajı vermeye çalışmak ya da sırf yapmış olmak için birilerini eklemek/takip etmek sizi iyi veya olgun değil, sadece daha aciz gösterir.

Birisini artık takip etmemeye veya arkadaşlıktan çıkarmaya karar verirseniz, bu konuyu abartıp neden böyle bir karar verdiğinizi ilan etmeyin. Sadece arkadaşlıktan/takipten çıkartın.

Bunun tersini de yapmayın. Birisi sizi takipten çıktığında veya talebinizi onaylamadığında durumu sorgulamaya çalışıp abartmayın. Bunun ne size ne de karşı tarafa herhangi bir faydası olmadığını unutmayın.

Özellikle ünlü (ama gerçekten ünlü!) insanlar her zaman sizi takip etmek istemeyebilirler. Bunu dert etmeyin. Unutmayın: onları düşünen, takip eden, onları önemseyen binlerce insandan birisiniz. Oysa onlar tek kişi ve herkesin bir istiap haddi vardır.

3- Diyaloglar, Konuşmalar ve Tartışmalar

Başkalarının paylaşımlarını yorumlamak veya paylaşmak sanıldığının aksine hoş bir şeydir. Tıpkı gerçek hayatta beğendiğiniz bir filmi, kitabı, mekanı veya konuyu arkadaşlarınıza heyecanla anlatmanız gibi. Bu nedenle beğendiğiniz, beslendiğiniz şeyleri paylaşmaktan çekinmeyin.

Birisinin size olan övgüsünü tekrar paylaşmak (mesela kendine gelen övgü dolu bir tweeti retweet etmek) aynen gerçek hayatta “Şu beni böyle seviyor, o bana böyle hasta.” cümleleri içeren konuşmalar gibi salakça algılanır. Onlara sadece teşekkür edin, fazla abartmayın.

Eğer ilginç bir şey paylaşıyorsanız, mutlaka ilk bulan/paylaşan kişiyi anmayı unutmayın. Bunun tersini yapmak, zaten daha önceden yazılmış bir kitabı fotokopi ile çoğaltıp üstüne kendi isminizi basmaya benzer. Kısacası hırsızlıktır. Bu bilincin oluşması yarın sizin paylaştığınız şeylere de faydalı olacaktır.• Bazen paylaşımlarınıza yapılan yorumlar oldukça uzayabilirler. Söylenmeyin, mutlaka sizin de bir gün karşılıklı konuşmaya, konuyu uzatmaya ihtiyacınız olur ve elbet bir süre sonra sona erer. İnsanların yorum yapmalarını engellemeyin, yorumlarını/cevaplarını -kötü niyetli saldırı olmadıkça- silmeyin.

Başkalarının reklamını kendinizinkinden daha çok yapın. Sürekli kendinden bahseden kimseler gerçek hayatta olduğu gibi bir süre sonra dinlenmez ve ciddiye alınmazlar.

Eğer paylaşımlarınızda, ürettiğiniz içeriklerde (Mesela blog yazınızda) biri, makale, kaynak vb. hakkında konuşuyorsanız mutlaka onlara link verin. Emek hırsızlığının yaygınlaşmasına ve bu insanların haklarının korunmasına böylece yardımcı olursunuz. Bu arkadaş ortamındaki bir sohbette bir yazardan alıntı yaptığınızda ondan bahsetmeniz ile aynı şeydir.

Dinlemek, okumak ve izlemek önemli olduğu gibi yorumlamak da önemlidir. Özellikle kendi mecralarınızın bir numaralı yorumcusu olun. Paylaştığınız şeylere sahip çıkın. Kalabalıklar içinde sürekli sessiz kalanlar bir türlü hatırlanmazlar.

Size yapılmış her yoruma yanıt veremeyebilirsiniz. Bu anlaşılır bir şeydir. Tabii ki sizinle her iletişime geçene yanıt verebilirseniz iyi olur ama cevaplarınızı “Sağol dostum”, “Pekiyi” gibi samimiyetsiz yanıtlar veya sadece smile işaretlerinden oluşan yorumlar ile bulandırmayın. Unutmayın ki insanlar gerçekten onlarla ilgilenip ilgilenmediğinizi ve samimiyetinizi rahatlıkla anlarlar.

Verdiğiniz linkler üyelik sistemi ile korunuyorsa bunu belirtin. Herkes her yere üye olmak zorunda değil. Linke tıkladığımızda hayal kırıklığı yaşamak istemeyiz.

Verdiğiniz linkin bir maddi karşılığı varsa onu belirtmeniz de oldukça önemli. Para veya ödül kazanmanızı, kazanmak istemenizi kimse sorun etmez ama bunu gizlemeye çalışmanız size olan güvende büyük boşluklar oluşturacaktır.

Özetle sizi takip edenler, arkadaşlarınız veya çevrenizdekiler yaptığınız şeylerin nedenlerini bilirse her şey daha sağlıklı olacaktır. Sonradan öğrendiğimiz gerçekler genelde karşımızdakine karşı geri dönülmez güvensizlik kapıları açar.

Birisiyle arkadaş olduğunuzda veya bağlantı oluşturduğunuzda özel mesajlarını taciz etmek yerine herkese açık alanlarında ona reklam veya yardım taleplerinde bulunun. Örneğin Twitter’da DM kutumu doldurmanızdansa mention ile ulaşmanızı veya Facebook’ta duvarımı kullanmanızı tercih ederim. Adı üstünde “özel mesajlar”, özel konular içindir.

Bir sosyal sorumluluk projesinde yer almak size çok heyecan verebilir. Ama herkes aynı heyecanı paylaşmak zorunda değil. Yardım etmek istemiyorsalar insanları sıkboğaz etmeyin.

4- İçerik Üretimi

Hemen her gün görüştüğünüz arkadaş çevreniz ile ayda yılda bir ya da sadece denk geldiğinizde karşılaştığınız kişiler arasındaki farkı düşünün. Blogunuz ve kendinizi ifade ettiğiniz mecralarda böyledir. Dilediğiniz sıklıkla yazabilirsiniz. Orası tamamen size ait, sıklıkla kullanmaktan çekinmeyin.

Üretim temposunun en ideali ürettiğiniz içeriklerin günlük olmasıdır. Buna vaktiniz yoksa haftada bir de kabul edilebilir bir zaman aralığıdır. Ayda bir veya daha da fazla arayı açmanız ise unutulmanıza yol açar. Kendinizi hatırlatın! Gittikçe kalabalıklaşan ortamda arayı açıp gözden kaybolmayın.

Bunun tam tersi de zararlıdır. Blogunuzun amacına bağlı olarak aşırı içerik yayınlamaktan da kaçının. Az ama nitelikli içerik, çok ama boş içerikten her zaman daha iyidir.

Twitter gibi kısa güncellemelerinizde de özgürsünüz. Dilediğiniz sıklıkla tweet atabilirsiniz ama fazla abartmayın. Aşırı gürültü çıkartan kişilerden insanlar çabuk sıkılır ve genelde hızla uzaklaşırlar.

Facebook gibi mecralar da böyledir. Özellikle bir sayfa yöneticisiyseniz kitleniz ile iletişim temposunu sıkı tutun ama fazla abartmayın. Günde 3-4 güncelleme idealdir. Daha fazlası veya azı size olan ilginin kaybolmasına ve görünmez olmanıza yol açar.

Eğer sık sık uzun aralar veriyorsanız “Son zamanlar da pek bir şey yazmıyorum ama aklımdasınız” türü gereksiz ajitasyonlar yapmayın. Bu kimsenin pek umurunda değil. Sadece en iyi yaptığınız şeyi yapın ve içeriğinizi üretin. İnsanlar mazeretlerinizi değil ürettiklerinizi okumak için oradalar.

5- Paylaşım

Başka yerlerde ve başkalarının ürettiği harika içerikler bulduysanız, önce o bilgileri kullanabileceğinizden emin olun. Sonra da içerik sahibinin izin verdiği şartlarda ve mutlaka referans göstererek yayınlayın. Unutmayın: sizin de ürettiğiniz içerikler, sizden izinsiz sahiplenilebilir. Bunun size ne hissettireceğini bir düşünün.

Sizi etkileyen biri sayesinde bir konuyu yazdıysanız ona referans vermeniz de güzel bir jest olacaktır. Tıpkı size güzel tavsiyelerde bulunan arkadaşlarınızdan bahsettiğiniz (Sahi bunu yapıyorsunuz değil mi? Yoksa “her şeyi en iyi ben bilirim” diyenlerden misiniz?) gibi.

Beğendiğiniz bir içeriği paylaşıyorsanız (ki bunda bir sakınca yok, tam tersine mutlaka yapın) üstüne kendi yorumunuzu veya eklemelerinizi yapmanız harika olacaktır. Üretilen içeriğe yapılan katma değer onu daha da kıymetlendirir. Gerçek hayatta sürekli başkalarından alıntı cümlelerle kendini ifade eden insanları ne kadar bayağı ve basit bulduğunuzu bir düşünün.

Hemen her blogda/mecrada “Paylaş!” butonları vardır. Onları kullanmaktan çekinmeyin. Zira temelde üretmenin temel nedeni bilinmek istemektir. Tıpkı sizin de yaptığınız gibi. İnsanlara onların birilerine ulaştığını hissettirin. Korkmayın, tıklamakla butonlar aşınmaz.

Twitter ve benzeri platformlarda yazılanlar aşırı hızlı bir biçimde tüketilir ve aynı hızla kaybolur. Unutmayın ki sosyal platformlar paylaşımlarla beslenir. Siz de hem kendi ürettiklerinizi hem de başkalarınkini paylaşmaktan çekinmeyin.

Sonuç:

Günümüzün popüler olgusu Sosyal Medya’da var olmak ve yaşamınızı devam ettirmek için ideal olan kuralları elimden geldiğince listelemeye ve bir başvuru kaynağı oluşturmaya çalıştım. Elbette ki yazı boyunca verdiğim her öneri, yazdığım her madde ve kural için mutlaka bir istisna veya başka bir alternatif vardır. Her önerimin tersini uygulamak için geçerli bir başka neden de tabi ki bulabilirsiniz.

“İnternet yaşamdır!” derken de bunu kastediyoruz aslında. Tıpkı yaşamın kendisinde olduğu gibi burada da milyarlarca insan, farklı kişilik, tarz ve stil var. Söylediklerimden farklı şeyler yapıyor olsanız bile, kendinize göre yanlış yapıyor sayılmazsınız. Kendiniz olmaya devam edin. Ama genel kaideler ve normların hepimizin yaşamını kolaylaştırdığını unutmayın.

Bol paylaşımlı günler dileğiyle…

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

2012 yılında yapılacak ilk büyük alımlar ile adım adım gerçekleştirilmeye başlanacak, dünyanın en büyük IT projelerinden birisi olan FATİH (Fırsat Arttırma ve Teknolojiyi İyileştirme Hareketi) Projesi hakkında eminim bugüne kadar birçok bilgi akışına maruz kaldınız.

Ben de hem işim gereği, hem de Türkiye’de bilişim sektöre mensup her vizyoner insanın yapması gerektiği gibi, bu proje üzerine fazlasıyla araştırma yaptım ve edindiğim izlenimleri sizlerle paylaşmak ve yorumlarınızı almak istedim.

Geleneksel ve sosyal medyada sıkça yer aldığı gibi; 16 milyondan fazla tablet bilgisayarın ilköğretim öğrencilerine dağıtılması şeklinde duyurulan Fatih Projesi’nin özetle asıl hedefi; Türkiye’de ki tüm sınıfları kapsayan bir internet alt yapısının kurulması ve eğitim ekosistemi içerisinde yer alan tüm unsurların (öğrenciler, öğretmenler, eğitim kurumu yöneticileri, veliler, vs..) birbirine bu ağ üzerinden kolayca bağlanarak, etkileşimli bilgi paylaşımda bulunabilmesi.

2011- 2012 eğitim öğretim yılının 2. yarı yılında devreye girmesi planlanan ve öncelikle seçilen bazı pilot illerde 5. ve 9. sınıf öğrencileri ile başlanacak proje gerçekten Türk eğitim sektörü için umut verici. Bu bağlamda projeyi oldukça olumlu karşılıyorum.

Geçtiğimiz aylarda Ekonomi Bakanımız Sayın Zafer Çağlayan ile birlikte benzer dönemlerde Amerika’da Silikon vadisindeydim. Zafer Bey’in ziyaret ettiği birçok uluslararası firmanın genel merkezini ben de ziyaret etme ve fikir alışverişinde bulunma şansı elde ederek, şu tesbitleri yaptım.

Fatih Projesi dünya çapında önemli bir eğitim projesi olmanın yanında, oldukça önemli bir ekonomik atılım projesi. Eğitim yanında asıl önemli hedefler; Türk bilişim ekonomisini canlandırmak ve Türkiye’nin yabancı yatırımlarla atılımını sağlamak. Böyle olması da bence oldukça doğru bir adım. Yapılmak istenilen bir taşla, birkaç kuştan fazlasının vurabilmek. Yani ülkemizin bugüne kadar her IT projesinde yapması gereken.

İçerik yukarıda anlattığım gibi olmasa Amerika’da Google, Apple, Intel vs.. gibi firmaların genel merkezlerini Ekonomi Bakanımızın değil, Milli Eğitim Bakanımızın ziyaret edeceğini düşünüyorum.

Başlıkta yer alan “Diğer Yüz” ifadesinin anlamı ise üst kısımlarda ki satırlarda değil, bana göre şimdi aktaracağım kısımlarda gizli.

Proje’nin bütçesi, amacı ve vizyonu oldukça büyük olunca doğal olarak birçok yerli-yabancı büyük oyuncu proje ile ilgilenmekte. Hal böyle olunca da, görsel ve işitsel medyada yeralan birçok haber projenin asıl amacını irdelemekten ziyade, işin yapılması ile ilgili.

Ciddi bir bütçeyle yol almaya başlayan projenin en büyük kalemleri, ilköğretim sınıflarına kurulması gereken akıllı tahta sistemi, tüm öğrencilere dağıtılması planlanan tabletler ve bunlara ilişkin teknik alt yapı gibi görünse de, projede küçük olarak görülen fakat başarısına en büyük etkisi olacak kalem bu sistemlerin yönetilmesine ilişkin yazılımlar.

Düşünsenize, her öğrenciye tablet dağıttınız, her sınıfa akıllı tahta sistemi kurdunuz, her öğretmene bir PC verdiniz, fakat bunları yönetemiyorsunuz.

Herkes bu cihazlarla her istediğini yapabiliyor, projenin asıl amacı dışında çok farklı amaçlar için kolayca kullanabiliyor.

Tam bir teknolojik kaos ortamı

Bu sistemler üzerinde koşacak yazılımın önemini vurgulamak için birkaç örnek daha vermek gerekirse; öğrencilerin defteri, kitabı bırakıp digital ortamda eğitim almasını sağlayan bu önemli projede örneğin bir online sınav sisteminin de düşünülmesi faydalı olabilir. Bu kadar teknolojik bir alt yapı kurulduktan sonra herhangi bir sınıfta Hayat Bilgisi sınavının geleneksel yöntem yerine, tabletler üzerinden test şeklinde yapılabiliyor olması gerekir.

Zamanla Milli Eğitim Bakanlığımız tarafından eğitim içeriğiyle hazırlanacak mobil uygulamaların, tüm öğrencilerin cihazlarına merkezden verilecek tek komut ile kolayca kurulması sağlayacak yazılım alt yapısı da gayet önemli bir ihtiyaç bu proje için. Ve kullanılan tabletin işletim sistemiyle ilgili çıkacak bir yazılım güncellemesinin hızlıca yapılabilir olması gerekecek. Çünkü 1. ya da 2. sınıf öğrencilerinin bunları kendilerinin yapamaması çok doğal.

Proje içeriğinde hemen hemen hiç konuşulmayan fakat en önemli ihtiyaç ise bir şikayet yönetim sistemi. Çünkü öğrencisiyle, öğretmeniyle, velisiyle, yöneticisiyle yaklaşık 35 milyon kişiye hitap eden ve tüm eğitim ekosistemini içine alan bir projeden bahsediyoruz. Burada bireylerinin sorunlarının ve ihtiyaçlarının yönetilmesi de başlı başına bir kalem. Erzurum’da bir öğrenciye verilen bir tabletin kırılması ya da değiştirilmesinin talep edilmesi durumunun nasıl yönetileceğini şimdiden hesaplamamız gerekiyor.

Proje kapsamında yapılması planlanan milli arama motoru ve eğitim portalı kısmı ise tamamen farklı fakat oldukça önemli yazılım ihtiyaçları arasında. Gerçekleştirilmesi planlanan portalın içeriğinin sağlanması bile başlı başına ciddi bir iş yükü.

Özetle Fatih projesi bir buz dağı ve bana göre projede adı geçen donanımları alıp dağıtmak sadece buzdağının görünen kısmı. Önceki hükümetlerin aksine, IT projeleri konusunda oldukça başarılı adımlar atan ve Fatih Projesi gibi bir vizyonu önümüze getiren şuan ki hükümetin, projenin başarısı için bu konuların da bir çok ortamda ve basında tartışılmasını sağlaması gerektiğini düşünüyorum. Böylece projenin asıl önemli kısmı olan yazılım ihtiyaçları için de ortak akıl hızla oluşur ve ihtiyaçlar daha net belirlenebilir.

Çünkü bu projenin, projelendirilmesi, proje yönetimi ve proje alımlarının takibi bile oldukça ciddi bir iş ve bu ihtiyaçları sadece güçlü yazılımlar ile çözerek, Fatih projesini başarıya ulaştırabiliriz.

Fatih projesi hakkında detaylı bilgi almak için http://fatihprojesi.meb.gov.tr adresini kullanabilirsiniz.

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Ağustos’ta ilk kez Türkiye’den bir ekip Paul Graham’ın hayata geçirdiği Y Combinator – YC 2011 DDay’e (demo günü) katıldı, detayları aktarmaya çalışacağım. Doğrusu Y Combinator – Dday de 63 start-up’tan hangileri dropbox ya da airbnb başarısını yakalayacak sorusundan çok, bizim Türkiye’de bu işi başarmamız için neler yapmalıyız gerektiğine cevap aradım.

Stanford Technology Ventures Program’ı Yöneticileri ile toplantılarımız ve Silikon Vadisi’nde çalışan Türk girişimci ve mühendisler ile toplantılarımızda da bu tip bir projeyi ne şekilde uygularsak daha doğru olur sorusunu derinlemesine tartışma fırsatımız oldu.

Türkiye’den arka arkaya gelen güzel yatırım haberleri sonrasında Sina Afra tarafından çok güzel kaleme alınmış, Business Insider da yayınlanan Why Turkey is Hot yazısı ile bence herkesin dikkatini çekmeyi başardık.

4 aydır üzerine titreyerek hazırlanan sektör raporu sunumunu ulaştırdığımız her yatırımcı Y Combinator sonrasında hem ek bilgiler hem de raporun tümünü istediğini aktaran mesajlar gönderdi hatta Türkiye’de ilgilendikleri şirketlere kadar temel çalışmaların yapılmış olması oldukça etkileyiciydi. Peki biz Türkiye olarak hazır mıyız? Hazır olmak için ne yapmalıyız?

Silikon Vadisi boyutları ile ilgili küçük bir hatırlatma yapmam faydalı olacaktır, faaliyet gösteren ilk 10 şirketin yaklaşık cirosu 400 Milyar USD ve yaklaşık 1 Trilyon USD market değerine sahipler. Bizim ziyaret etme firsatı yakaladığımız en popüler olanların kampüs ve ofis ortamlarının muazzam imkanlarının yanında hepsinin en büyük probleminin yetenek çekmek olduğu bize aktarılıyor. Hatta ABD’nin kriz sonrasında bir çok sektörde yaşadığı istihdam düşüşünün teknoloji tarafında 180 derece farklı işlediğini söylüyorlar. Çünkü şu an kısıtlı kaynak, yetkin insan kaynağı.

Y Combinator toplantısı öncesinde aralarında çok bilinen isimlerin de yer aldığı 300′e yakın yatırımcı ile birlikteydik ve tümüne ulaştırdığımız Türkiye İnternet Raporu sunumu ile bir hayli populerite edindiğimizi söyleyebilirim. Hazırladığımız rapordan bir kaç slide paylasmak istiyorum:

Google, Youtube, Facebook, Twitter, Apple, Cisco, Zynga genel merkezleri ile birlikte Stanford University ve University of California, Berkeley’i de ziyaret ettik ve Silikon Vadisi merkezli yeni projemiz için alt yapımızı oluşturduk. Bunların arasında hem yatırımcı ilişkileri hem eğitim ve sertifika programları hem de Türkiye için önemli bir firsat yaratacağına inandığımız “.com” ekosistemi entegrasyonumuzu tamamladık.

Ortam dışarıdan standartları ile inkubasyon merkezi gibi görünse de, YC çıktılarının nasıl bu kadar mükemmel kurgulanabileceğinin formulünü Paul Graham ve takımı çok net ortaya koydu. Bugüne kadar yaşadığım en keyifli teknoloji etkinliği olarak detayları aktarmaya çalışacağım..

63 “start up” girişimleri ile ilgili ihtiyaç duyulacak bilgileri 2.5 dk / 7 slide (takım, projenin can alıcı noktası, uygulama, sırada ne var, kim yatırım yaptı, neye ihtiyacımız var, buradan çıktığımızda hatırlanması gereken 3 şey) ve inanılmaz bir performans ile ortaya koyuldu.

Genel olarak profillere baktığımızda girişimcileri ile bu takımlar, dünyanın her yerinde her seviyede yatırımcı ile ortalama 30 dk – 1 saat civarı toplantı yapabilirler (Stanford, MIT, Harvard vb. hatta Harvard Law school + Stanford CS’den olusan takımlardan bahsediyoruz). Oluşabilecek zaman ve potansiyel kaybı, kaybedilecek market potansiyeli burada en kritik noktanın uygulamada olduğunu hatırlatıyor.

Y Combinator yüzdeleri ile oluşmuş 63 girişim (2000 civari basvuru geliyor bunların %3′ü proje sürecinde destekleniyor) burada sahne alırken bugüne kadar en kalabalık demo günü olarak tarihe geçti. Ekiplerin tümü YC desteğini alıyor, tüm YC mezun ekosistemini çok rahat kullanıyor ve paraya tahvil edebiliyorlar.

Burada Ron Conway ve Yuri Milner’in convertible debt (dönüştürülebilir borç) olarak her projeye 150K yatırım yapmasının ne kadar mantıklı olduğunu bizzat gördüm. Neden derseniz, eğer girişimler Seed investment seviyesinde böyle bir fırsatı kaçırırsa diger Round’a iyi bir değerleme ile girmeleri neredeyse imkânsız (dropbox 4 Milyar USD değerleme  & airbnb 1.3 Milyar USD değerleme).

Burada herkesin düşündüğünden çok daha farklı bir durum var öncelikle yatırımcıların tamamı balon olma kuşkusu ile çok daha hassas yaklaşıyor her projeye, buna rağmen burada yatırım yapmanın çok doğru olduğuna inanıyorlar. Zaten IPO rakamları da IPO’ya gidebilecek firmaların durumu da 2000′den çok farklı, sadece o dönemki projelerden birkaçını hatırlayalım isterim.

Pets.com (1998-2000; PetPlanet ve diğerlerin öncüsü)

Bir yıl içerisinde halka açılıp hemen ardından tasfiye edilen şirket, internetteki finans ekosisteminin hazırladığı patlamanın işletmelere ne yaptığının tipik bir örneği. Pets.com ve özellikle de onun riskini üzerlerine alan kurucuları ve yatırımcıları online alışveriş dünyasının gazabını hissetmişti. Pets.com 2000 yılında evcil hayvan maması ve aksesuarı satıyordu ve Webvan gibi altyapısına, pazarlamaya ve depolamaya milyonlarca dolar aktardı. O zamanlar şu anki milyonlarca kişi daha modem almayı düşünüyordu ve kredi kartı bilgilerini “şu herkesin bahsettiği internet denen şeye” vermekten daha çok uzaktılar. Böylece şirket battığında üst düzey yayınların hepsi üzerine atlayıp o zamanlar internette ticaret yapmanın ne denli tehlikeli olduğundan bahsettiler.

Bir kaç tane daha örnek aktarayım hepsinin problemi, neredeyse aynıydı “trafic share / wallet share”. eRegister.com, iHarvest.com, eMarker, Colo.com, Refer.com,Iam.com, Fandom.com, FunBug.com, Vitessa.com, OnlineChoice.com, eFanShop.com, eLetter.com, FreeRide.com, Work.com, CyberRebate.com, Zap.com, Meals.com, Express.com, Finance.com ..

2000′li yıllarda alt yapı, yazılım mimarisi, kaynak vb başlangıç yatırım ihtiyacı 5-10 milyon USD aralığında dolaşırken bugün 100K USD’nin altında yatırımlarla bile başarılı olma ihtimalini ya da başarısızlığı görmeniz son derece mümkün. Bu da özellikle ekosistemin “start up of you” konseptine son derece uygun..

Bir kaç akşam farklı ekipler ile çok değerli Silikon Vadisi Türk Girisimcileri ve vadide Amazon, Google, Facebook, gibi şirketlerde çalışan mühendisler ile birlikteydik. Bence hepsi büyük potansiyel arz ediyorlar bazıları startuplarını kurmuş 18 saatin altına düşmeden çalışıyor, bazıları Palo Alto’ya yeni gelmiş Stanford’da doktoralarıyla birlikte çalışmaya başlıyorlar..

Türkiye bu kadar sıcak derken özellikle herkesin radarında olduğumuzu da hatırlatmak isterim! Kaybedecek vakit yok!

Beğendiğim Y Combinator Girişimleri

Birazda Y Combinator 2011 katılımcılarına bakalım 63 proje içinde bir kaç tane çok beğendiğim girişimi “stealth mode” oldukları için malesef paylaşamıyorum. Tümünün girişimcileri ile hem Y Combinator’da hem de sonrasında Palo Alto da zaman geçirme şansımız oldu, özellikle buradan kendi kare asımı paylaşmak isterim (stealth olanlar hariç paylaşmak zorundayım malesef)

Launchpad Toys: MIT Media Lab ürünü rakiplerine rağmen çok başarılı olacağına inandığım bir ekip ve uygulama. Bence tarifleri çok guzel ve doğru dijital oyunun yeni Lego’su olmak istiyorlar. Çocuklar hamur ve diğerleri ile yeni şeyler yaratmayı çok seviyor ve Launchpad bu deneyimi çocuklar için dijital ortamda yaratmak istiyor. Launchpad’in ilk uygulaması Toontastic yaratıcı hikaye anlatımını yakalayıp çocuklara kendi çizgi filmelerini yaratmalarına olanak sağlıyor. Tek kelime ile süper! Kendi karakterlerini dokunmatik ekranda hareket ettirebiliyor, ses kayıt edebiliyor ve Launchpad’in ‘Toon Tube’unda kendi yarattıkları çizgi filmlerini video albümü formatında seyredebiliyorlar. iPad uygulaması hemen test edilmeli!

Codecademy: Yazılım teknolojilerini öğretmenin en kolay yolu, kendi adıma 15 senedir bu eğitimlerin içindeyim ve ilk defa gerçekten ise yarayabilecek bir çözüm görüyorum tabi bu girişimcileri ile de alakalı süper bir takım! Rekabet olan bir alan ancak yaklaşımları ve v2 uygulamaları ile izlemeye deger..

Interview Street: Özellikle tüm teknoloji işverenlerinin işine yarayacak bir çözüm, binlerce mühendis ile aynı anda teknik iş görüşmesi ve teknik seviyelerini online değerlendirebildiğinizi düşünün bu iki Hintli genç bunu yapmış bir kaç rakipleri var ama YC ekosistemi desteği ile hızlı ilerleyecekleri kesin, en çok beğenilecek projeleden biri 10K USD ile ayağa kalktı bugünden kar ediyor ve pazarı çok büyüyecek.

Opez: Kendilerini özetle “Yelp for individual professionals” olarak özetliyor ekip, hem keyifli bir proje hem de süper bir ekip, sosyal medyanın desteği ile hızla tutunabilir ama zaman alacağa benziyor..

Bizim yaratacaklarımızla da bu alanda başarısız olma şansımız yok, girişimcilerimize de yetenek havuzumuza da yatırım yapmaya devam edersek 2023 hedeflerine ulaşmak son derece mümkün!

PS: Ycombinator takımını hatırlayalım.

Paul Graham On Lisp (1993), ANSI Common Lisp (1995) ve Hackers & Painters (2004) kitaplarının yazarı. 1995 yılında Robert Morris ile 1998′de Yahoo! Store olan Viaweb’i kurdu, 2002 yılında şimdiki spam filtrelerine ilham kaynağı olan basit bir spam filtreleme algoritması buldu. Cornell mezunu ve sonrasında Harvard Bilgisayar doktorası..

Trevor Blackwell ilk dinamik dengeli iki ayaklı robotu geliştirdiği Anybots’un kurucusu. Yüksek hızlı geniş iletişim ağındaki tıkanıklık kontrolü, sinyalizasyon protokolü mimarisi ve dosya sistem performansı üzerine yayınlanmış yazıları mevcuttur. Carleton’dan mühendislik mezunu ve Harvard’dan Bilgisayar doktorası..

Paul Buchheit GMailin yaratıcısı. Google’dayken AdSense’in prototipini yapmış ve Google’ın şuan meşhur olan ‘Don’t be evil’ sloganını bulmuştur. 2007 yılında şu ana kadar Facebook’un en büyük alımlarından olan Friendfeed’in kurucularından biriydi. Case Western Reserve Üniversitesinde Bilgisayar Mühendisliği diploması ve masterı..

Jessica Livingston daha önce yatırım bankası olan Adams Harkness de pazarlama GM idi. Startup kurucuları ile röportajlar kitabı olan Founders at Work (2007) ‘un yazarıdır. Bucknell’den İngiliz dili üzerine diploması..

Robert Morris MIT’den Doç Dr. ünvanı var aynı zamanda PDOS grubu üyesidir. Wireless ağlar, dağıtımlı işletim sistemleri ve peer to peer uygulamalar üzerine sayısız yayını bulunmakatır. 1988′deki buffer overflow keşfi ilk olarak halkın dikkatini internete çekmiştir.

Harj Taggar daha önce Auctomatic’in kurucusu idi. Auctomatic Y Combinator tarafından 2007′de yatırım sağlanmış ve 2008′de Live Current Media tarafından alınmıştır. Oxford’dan Hukuk lisansı var..

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Bir marka yaratacaksanız -ki bu şirket adınız veya satmaya çalışacağınız bir ürün/hizmet olabilir- mutlaka patent durumunu araştırın. Önceden alınmış bir patent işinizi büyütünce karşınıza çıkabilir ve çeşitli sıkıntılar yaşayabilirsiniz. Olumsuz bir tecrübem ve iki yılı aşkın süredir süren can sıkın bir davam olduğu için özellikle bahsetmek istedim.

Aynı şekilde günümüzde hizmetlerinizi duyuracağınız internet alan adı da oldukça önemli. Sabanci.com’un önceden Sabancı Grubu’na ait olmadığını, sonradan yüksek bedeller ödeyerek aldıklarını biliyor muydunuz?

Şirketinizin adını Ticaret Odası’na bile kaydetseniz art niyetli biri veya daha önceden o markanın patentini almış bir hak sahibi bu isimde hak iddia edebilir ve onca emek harcadığınız işinizi bu isimle yapmanız engellenebilir. Böylesine sorunlar oluşmaması için baştan önlem almakta fayda var.

Eğer markanıza güveniyorsanız –ki bir girişim yapıyorsanız güvenmelisiniz- bu gereksiz bir harcama değil aksine yatırımdır.

Marka Tescili Nasıl Yapılır?

Bu işi bir marka – patent ajansıyla birlikte yapabileceğiniz gibi (yaklaşık 200 TL marka başı hizmet bedeli alırlar) eğer e-imzanız varsa Türk Patent Enstitüsü’nün web sitesinden kendiniz de yapabilirsiniz (E-imza bedeli de yıllık 150-200 TL arasındadır). Ama eğer bu konuda çok bilginiz yoksa profesyonel destek almanızı tavsiye ederim. Çünkü bir şeyleri yanlış yaparsanız geri dönüşü yok.

Türk Patent Enstitüsü’nün web sitesinden de görebileceğiniz gibi marka patenti sınıf seçerek alınıyor. İşinize en uygun sınıflarda almalısınız ama sınıf başına ücretlendirme olduğu için abartmamakta fayda var. E-Ticaret türü işlerde 35. Sınıf (internet hizmetleri ve başka tür hizmetleri içerir) alınır. Bir de işin offline alanını eklemenizi tavsiye ederim. Gidişat belli olmaz belki yarın öbür gün offline mağazalar da açabilirsiniz.

Aldığınız her sınıf sizi o sınıfta marka hak sahibi yapar. Farklı sınıflarda başkaları o ismi tescil ettirerek o markayı kullanabilir. Bunu da göz ardı etmeyin.

Marka – patent ajansından destek alıyorsanız düşündüğünüz markaları sizin için ücretsiz araştıracaklardır. Ancak siz de TPE’nin sitesinden kendiniz aratarak basit bir araştırma yapabilirsiniz. Yine de emin olmak için olumlu bulduğunuz markayı bir de ajansa sorup öyle başvuru yapın.

“.com.tr” Uzantılı Alan Adı Tescili Nasıl Yapılır?

Alan adı sorgulamasını birçok internet sitesinden sorgulayabilirsiniz. Bazı alan adları alınmış gibi görünse de satılmak üzere alınmış olabilirler. Hemen vazgeçmektense bir iletişime geçip fiyat almakta fayda var. Fiyat alırken aklınızda olsun: Aldığınız şeyin maliyeti 10 dolar! Yani size fahiş fiyatlar da sunsalar oldukça yüksek pazarlık oranları olasıdır.

.com Alan adları dışında .com.tr alan adları da oldukça önemlidir. Ayrıca güven verir ve prestijlidir çünkü .com.tr alabilmek için ODTÜ’nün ilgili birimine çeşitli belgeler sunmak zorundasınız. .com.tr’yi Ticaret Sicil kaydınızla, yani şirket adınızla alabileceğiniz gibi (ör. M3.com.tr) marka patent belgenizle de (hatta başvuru belgenizle) alabilirsiniz. .com.tr’nin sadece Türkiye’ye açık olması ve alınmasının bir takım belgeler gerektirmesi sebebiyle istediğiniz ismi bulmanız daha kolaydır. Ama alabiliyorsanız .com’unu da almakta fayda var. İnsanlar genellikle ikisini karıştırabiliyor.

Bir e-ticaret projesi yapacaksanız .com buna daha uygundur. Şirket kurumsal sayfaları için ise .com.tr daha uygundur. Bazı şirketler ise uluslar arası işleri için .com, yerel işleri için .com.tr’yi kullanır (ör Sunumax.com ve sunumax.com.tr)

.com.tr alırken “ilk gelen alır” prensibi işlediğinden markanızı başka bir sınıfta tescil eden biri bu uzantıyı alabilir. Dikkatli olun. Mümkünse marka başvurusunu yapar yapmaz .com.tr adresini de alın.

Ticari işler için mutlaka .com uzantısını kullanın. .net servis sağlayıcıları, .org ise dernekler için uygundur. Ancak .org.tr ciddi bir dernek olduğunuzu gösterir zira yine .com.tr gibi çeşitli belgeler gerektirir. .biz, .info gibi adlar ilk çıktıklarında heyecan uyandırsa da bugün yalnızca diğer alan adları dolu olduğunda mecburiyetten ve arama motoru optimizasyonları konularında kullanılıyorlar. Bu amaçlı kullanılan ve belge gerektirmeyen .tr uzantılı alan adları ise .gen.tr (Genel), .info.tr ve .web.tr.

Ayrıca isminiz.com.tr almak için nüfus cüzdanı fotokopiniz yeterli. Tabi burada da “ilk gelen alır” prensibi işlediği için sizden önce isminizin benzediği bir başkası almadıysa alabilirsiniz.

Görsel Kaynak: Damgapatent

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Twitter, Türkiye’de Facebook’tan sonra en çok kullanılan sosyal ağ durumunda. Haziran 2011′de açıklanan rakamlara göre Türkiye’de 4 milyon Twitter kullanıcısı bulunuyor. Kullanıcıların anlık olarak düşündüklerini, ihtiyaçlarını, gittikleri mekanları, ürünler ve mekanlar hakkındaki fikirlerini, ve daha bir çok özel bilgilerini paylaştığı bu sosyal ağ’da, markaların da kesinlikle bulunması ve aktif bir iletişim sağlaması gerektiğini düşünüyorum.

Sosyal ağlar doğru kullanıldığı zaman markalar için çok büyük fırsatlar oluştursa da yanlış bir kullanım marka için çok büyük sorunlar oluşturabiliyor. Burada Twitter’a yeni giriş yapacak olan markalar için önerilerim olacak.

Markalar Twitter’ı etkin bir şekilde nasıl kullanabilir?

- Paylaşım yapın

Takipçilerinize(Müşterileriniz ve potansiyel müşterilerinize) fayda sağlayacak ve onları bilgilendirecek paylaşımlar yapın. Paylaşım yapmadığınız takdirde boş bir Twitter hesabını hiç kimse takibe almak istemeyecektir.

- Bilgi verin

Sürekli olarak ürünlerinizi paylaşma hatasına düşmeyin. Takipçilerinizi bilgilendirecek paylaşımlar da yapın. Amacınızın sadece para kazanmak değil, müşterilerinize faydalı olmak olduğunu hissettirin

- Güncel olun

Bir anda 10 paylaşım yapmak yerine, paylaşımlarınızı zaman aralıklarına bölün. Müşterilerinize sürekli aktif olduğunuzu ve onlar için çalıştığınızı gösterin

- Dinleyin ve cevap verin

Takipçilerinizin sizin hakkınızda yazdığı olumlu-olumsuz görüşleri takip edin ve cevap verin. Hata yaptıysanız, hatanızı kabul ederek, müşterinizin kaybını telafi edin. Hatanıza karşılık olarak müşterinize fayda sağlayacak birşey yapın(İndirim, hediye ürün vs)

Markanızın hesabına yazılan mentionlara cevap verin. Twitter’da hesabınızın olmaması, size yazılan mentionlara cevap vermemenizden daha iyi bir durumdur, çünkü markanıza birşey yazan takipçiniz, cevap alamadığı zaman, önemsenmediğini düşünerek markanıza olan güvenini kaybedecektir.

- Müşterinizle tartışmayın

Haklı olsanız dahi müşterinizle Twitter’da tartışmayın. Bu tartışmanızı diğer bütün takipçileriniz görecektir. Bir markanın müşterisiyle -tüm müşterilerine açık bir ortamda- tartışması tabi ki göze hoş gelen bir durum olmayacaktır.

- Takipçilerinize tavsiyelerini ve önerilerini sorun

Daha iyi hizmet verebilmek için neler yapmanız gerektiğini takipçilerinize sorun. Sorularınızı cevaplayanlara da küçük hediyeler verin. Böylece takipçilerinizin zamanlarına değer verdiğinizi gösterin. -Müşterilerinizden birşey istiyorsanız, siz de onlara fayda sağlayın.-

- Fırsatlar sunun

Müşterilerinizin sizi takip etmesi için bir neden bulun. –> Markanızı Twitter’dan takip edenlere özel fırsatlar sunun. (Bknz: Müşterilerinizden birşey istiyorsanız, siz de onlara fayda sağlayacak birşey verin.)

- Sade ve göze hoş gelen bir üslup kullanın

Twitter’da yazdıklarınızın sizi takip eden herkes tarafından görüldüğünü unutmayın. Twitter sayfanızda kullanacağınız samimi ve hoş bir üslup takipçilerinizin markanıza olan sempatisini artıracaktır. Hatta etkin ve doğru bir hesap kullanımı ile markanıza antipati besleyen kişilerin görüşlerini tamamen değiştirebilirsiniz.

- Takipçi sayınızı değil, kurduğunuz iletişimi artırmaya çalışın

Takipçi sayınızın fazla olması tabi ki güzeldir ancak markanızla alakasız takipçilerin size hiç bir faydası olmayacağını unutmayın. Bu yüzden amacınız sadece takipçi sayınızı artırmak olmasın. Twitter’da daha çok, müşterilerinizle ve müşteriniz olabilecek olan kişilerle iletişimizi artırın.

Twitter’da kuracağınız yakın ilişki olağan müşterilerinizin memnuniyetini artıracaktır ve size yeni müşteriler kazandıracaktır.

Görsel Kaynak: Isra Garcia

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Almanyanın önde gelen kariyer siteleri doldurulmakta zorluk çekilen yaklaşık 1000 istihdam açığını işaret ediyor. Bilhassa oyunların yayımı ve pazarlaması safhasında hedef seçilen pazarlara yönelik o pazarın yerlisi profesyonel eleman bulma ihtiyacı had safhada.

Böyle durumlarda (bilhassa Türkiye pazarı için geçerli) Alman Resmi İş ve İşçi bulma kurumu öğrenci vizesi ile Almanya’da ikamet eden yabancı üniversite öğrencilerine okul sonrası branşda çalışmak üzere sürekli oturma izni verebiliyor. Bu Alman vatandaşlığına kadar giden bir süreç demek.

Geliştirilen oyunların bilhassa yayını ve pazarlamasi safhasında Almanyanın sanayi dönüşümü içerisinde önem atfeden bu konu siyasiler ve yüksek okullar tarafındanda fark edilmiş olup oyun branşı ile alakalı bilhassa yüksek okullarda ilgili bölümler açılmış bulunmaktadır. Bu verilerden yola çıkılarak YÖK tarafından ilgili çalışmaların yapılmasının hayati önemde olduğunu söylemek yanlış olmaz.

Öte yandan dünyadaki trendlere uygun olarak Goodgame Studios, Gameforge, Bigpoint, Wooga gibi yeni nesil oyun firmaları çok büyük geliştirme bütçelerine sahip konsol ve PC oyun firmalarının daha iyi grafik daha büyük oyun geliştirme yarışı çılgınlığından ayrışarak sosyal oyunlar, akıllı telefon oyunları, strateji oyunları, tenefüs arası oyunları gibi yeni ve/veya yeni moda olmuş terimler etrafında kümeleniyorlar.

Dünyanın en büyük sosyal oyun geliştiricilerinden Wooga bu alandaki Facebook bağımlılığının barındırdığı riskleri minimuma indirmek amacıyla Google Plus ve akıllı telefon pazarına daha güçlü odaklanmaya başladılar. Bu türden bir riskin minimize edilmesi şirket değerlemelerinde yapılacak her türlü analizde hanelerine şüphesiz pozitif olarak yansıyacaktır. Böylesine bir stratejinin bilhassa Peak Games gibi yerel firmalarımızın en azından üzerinde tartışması gereken bir strateji olduğunu söyleyebilirim.

Konunun Türkiyeyi ilgilendiren yönüne bakacak olursak Avrupalı oyun geliştiricisi ve yayıncıları Türkiye pazarına girerken Gamebayi, Gamesultan, MTC Games gibi yerel firmalarla iş birliklerine gitmeleri çok sağlıklı ve doğru bir yaklaşım.

Bilhassa Avrupadaki oyun şirketlerinin üst düzey yöneticilerinin kapalı kapılar ardında yapılan analizlerinde sıra Türkiyeye geldiğinde pozitif manada bir heyecanın olduğunu ve ülkemizin stratejilerinde üst sırada yer aldığını söylemek yanlış olmaz. Her ne kadar gelir düzeyi bakımından göreceli olarak daha alt sınıfta yer alsakta genç nüfusun fazlalığı, bu genç nüfusun çok kısa bir zamanda demografik nedenlerden dolayı büyük bir yüzde ile 20 – 35 yaş kanalına gelecek olması ve tüm avrupayı kıskandıran yüksek kredi kartı kullanımı oranı çok büyük bir dikkatle takip ediliyor. Almanyanın oyun geliştirme şehri olan Hamburg’da edindiğim izlenim en geç 2-3 yıl içerisinde bu şirketlerin Türkiye operasyonunu Almanya’da değil, açacakları Türkiye ofisinden yönetecekleri yönündedir.

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Son 6 aydır perakende patronlarının ajandasında ‘e-ticaret’ var. Hem içeriden hem de dışarıdan bununla ilgili farklı sesler haliyle kafaları karıştırıyor. Bütün bunları bir tarafa bırakıp onlara işin başında yardımcı olabilecek bir öneri-taktik paketi hazırladım. Hemen başlıyorum.

1) E-ticaret sitesi yönetmek en az mağaza yönetmek kadar zordur

E-ticaret sitesi açmaktan çok onu işletmek mühim olandır. Sitenin kuruluşundan operasyonuna, müşteri hizmetlerinden ürün teslimatına kadar herşey kusursuz çalışmalıdır. Zira fiziksel mağazaya göre e-ticaret sitesi tüketiciye güven noktasında dezavantajlıdır. Bundan dolayı e-ticaret sitesi tüketiciye güven verme noktasında daha çok efor harcamak zorundadır. Dolayısıyla perakende patronlarının eticaret işinin zor olduğunu kabul etmesi ve bu işe yeni bir mağaza ciddiyetinde gündemine alması gerekmektedir.

2) E-ticaret, e-ticareti bilenlerle yapılmalıdır

E-ticaret işini ciddiye almayan işadamları, en tecrübesiz ve en boşta adamını işin başına koyuyor. Bazen e-ticaret sitelerini stajyerlerine emanet ediyorlar. E-ticaret ve dijital alanda tecrübesi olmayan kişilerin e-ticaret yapması beraberinde birçok hatayı ve başarısız girişimleri getiriyor. E-ticaret sitesi kulaktan dolma bilgiler ile yönetilemez. Öyleki dijitalde olabilecek bir başarısızlık fiziksel mağazalara bile zarar verebilir. Herşeyden önce bu alanda deneyimli insanlarla yola çıkmak şart.

3) E-ticaret, mağazalarınıza tehdit değil

Birçok perakende şirketinin e-ticarette agresif olmamasının en büyük nedenlerinden biri bayileriyle papaz olmak istememesidir. Hatta şirketin kendine ait mağaza müdürleri bile e-ticareti rakip olarak görebiliyor. (Bknz, Prim sistemi). Herşeyden önce bütün şirket e-ticareti tehdit değil, bir fırsat olarak görmeli. Bugün JC Penney, Macy’s,Blooming Dales gibi perakende devleri internet mağazası ile fiziksel mağazalarını entegre ederek satışlarını daha da büyütüyorlar. Bu şirketler “internetten seç, mağazadan teslim al” yaklaşımıyla büyük bir satış kanalı yaratıyorlar.

4) Kurum egosu e-ticarette işe yaramaz

Yüzlerce mağaza, şirketin kasasında milyonlarca nakit, bilinen bir marka olmak… Bütün bunlar e-ticarette başarılı olmak için yeterli olmuyor.  Bütün başarılı e-ticaret sitelerinin arka planına baktığımızda neredeyse hepsinin startup kültüründen beslendiğini gözlemliyoruz. Buna karşılık kurumsallığıyla övünen birçok perakende şirketi e-ticaret alanında başarısızlığa (kimine göre hezeyana) uğradı. Yurtdışında birçok perakende şirketi bunu çözdüğü için satın alma ve birleşme (M&A) ile e-ticarete giriyor. Örneğin Japonya’nın dev perakende şirketi Rakuten’in Brezilya’lı ikeda.com.br’yi satın alması gibi.  Darısı Türkiye’deki perakende şirketlerine…

E-ticaret ve mağazacılık diye bir ayrımın olmayacağı bir dünyaya doğru gidiyoruz. E-ticareti görmezden gelmek rekabetin kızgın bir top gibi olduğu perakende sektöründe intihardır. Bu işi ciddiye alan ve hakkıyla yapan grupların rekabette arayı açacaktır. Bizden söylemesi…

Bu yazı Konuk Yazar tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.