Web’in beyninin en kaslı kısmını oluÅŸturan arama motorları bu önemlerini her dönemde -farklılaÅŸarak- koruyacak. Teknolojisi donanım ve yazılım yönünden saÄŸdan soldan çeÅŸitlenen internet sektörü yepyeni oyuncuları ağırlayacaÄŸa benziyor. Ä°ÅŸte onlardan birisi de Viewzi.

Bir sürü alternatif arama opsiyonu sunan ve görsel açıdan benzerlerinden çok zengin olan bir giriÅŸim. 2 yıllık bir çalışmanın sonunda bir hafta önce özel beta’sını baÅŸlatan ÅŸirketin bugüne kadar aldığı yatırım miktarı bir milyon dolar civarında ve yatırım süreci henüz sonlanmadı.

Yukarıdaki ekran görüntüsü “Celebrity Photo View” opsiyonunda yapılan bir arama sonucu. Bunun gibi bir çok alternatif arama seçeneÄŸi sunduÄŸu gibi klasik yazılı içerik dahil bir çok seçenek gün gün ekleniyor.

Mp3, web ekran görüntüsü, 4 kaynaktan (ask, google, yahoo ve msn’den), celebrity, 3x video(çok keyifli), fotoÄŸraf (riya, ve flickr’dan), vs.. gün geçtikçe artan arama seçenekleriyle kullanıcılara yepyeni deneyimler sunacak yaratıcı bir ekip ve isimlerinden çok söz ettirecekler. Åžimdiden yaratıcı fikirleri harekete geçiren ÅŸirket blog yerine Viewzi.tv adresinde resmi bir vlog tutuyor. Bu vlog’da çalışmanın perde arkası birebir kullanıcıyla paylaşılıyor.

Arama motoru giriÅŸimlerinin hepsinin pazarlama taktiÄŸinin Google’a rakip olmak olduÄŸu bir dönemde, Viewzi arama motoru fikrine yepyeni bir soluk getirmiÅŸe benziyor. Hatta “web vitrini”, “web’in vitrini” olarak tanımlamayı çok uygun buluyorum.

Özel beta versiyonunda yer almak isteyenler referans kodu satırına “webrazzi” yazarak giriÅŸ yapabilirler.

Yurt dışında bir çok giriÅŸimci ve halihazırdaki sektör oluÅŸumları yeni nesil video barındırma fikirlerini sıkı olarak takip ediyorlar. Son olarak bunlardan biri olan StartYourTube dün Amerika’nın Webrazzi’si olan Techcrunch’ta yerini aldı.

StartYourTube kendi video içeriklerinizi ekleyerek, kendi sitenizi oluÅŸturmanıza izin veriyor. Reklam gelirlerinin %60′da size ödeniyor. Ayrıca ek olarak $500 deÄŸerinde bir ödül üzerinden kurgulanmış model sayesinde, en iyi amatör sosyal medyacılar kazanç saÄŸlıyor. Tabii ki YouTube’dan kodları esinleyerek saÄŸlıyor bunu, Youtube ile hiç bir resmi bağı yok.

Youtube Platform’u ismi anıldığı günden beri kızışan sektöre Youtube’un yaklaşımı ise tabii ki biraz daha ağırdan ve abi tavırlarla gerçekleÅŸiyor. Åžimdiye kadar EA Sports, Animoto, Casio, Friendster, Slide, Tagged ve Tivo ile anlaÅŸmalar yapan Youtube; bu alanda servis almak isteyen kurumları resmen süzgeçten geçirdikten sonra portföyüne katıyor.

Youtube, StartYourTube benzeri bir hizmeti doÄŸrudan kullanıcıya kendisi “White Labeling” sunmamış olsa da, bunu ÅŸu ana kadar KickApps ile anlaÅŸarak dolaylı olarak gerçekleÅŸtirdi. Geçen gün Arda Kutsal‘ın da yazımız arasında deÄŸindiÄŸi “White Labeling” çözümü serbest ekonominin ve dolayısıyla giriÅŸimcilerinin çok sevdiÄŸi terimlerden.

Web 2.0′a uyarlanmış tanımına da ‘Tek kod - Çoklu kılıf’ diyelim. Yani reklam gelirleri tamamen kullanıcıya ait olan ve tamamen legal(klon olmayan) kendi Youtube’larınızı açabilmeniz; ‘Wordpress, Blogger niye çok seviliyor’un yanıtı bir nevi. Tabii ki barındırma maliyeti düşük olan yazının yerine videoyu koymak ÅŸimdilik güç. Ä°nsanoÄŸlunun bu geçiÅŸ sürecinde nedensiz zaman kaybettiÄŸini bilmek de acımasızca biraz.

Dönelim konuya; hizmet saÄŸlayan fakat çözümü karşılığı faturasını bir ÅŸekilde kesen ÅŸirketlerden Magnify ve VSocial incelenmeli, ilham almak için de KickApps‘in baÅŸarılı örneÄŸi olan Guinness Rekorları, StartYourTube için de SnowBoardersTube görülmeli diye düşünüyorum.

KickApps‘in ve StartYourTube‘un ücretsiz versiyonları ile kendi sosyal medyanızı yaratabilirsiniz - saÄŸladıkları hizmetleri karşılaÅŸtırabilirsiniz. Ben KickApps‘ten yaratmayı denemiÅŸtim, gayet basit ve dolayısıyla keyifliydi. StartYourTube‘dan yaratılan komple sitelerimiz de kesinlikle keyifli olacaktır. %40′ları ÖİV, KDV,vs.. gibi düşünebilirsiniz, alışkınız ne de olsa vermeye! ; )

Sıkça ziyaret edilen bir ‘blog’a sahipseniz ve yazılarınıza gelen okuyucu yorumlarını artık bir düzene sokmak istiyorsanız; Disqus gerçekten iÅŸe yarıyor. Siz içeriklerinize yapılan yorumları fonksiyonel bir ÅŸekilde yönetirken, yorumcularınıza da yorum yazarken aslında ilgili içerik ürettiklerini bir kez de böyle hatırlatmış olabilirsiniz.

Uygulama sevdiÄŸiniz yorumcuları RSS ile takip edebilme, istenilen yoruma doÄŸrudan ‘yanıt yorum’ yazabilme, hatalı yazılan yorumu düzenleyebilme, yorumları ‘blog’ üzerinde puanlayabilme, yorumcunuzun profil bilgilerine ulaÅŸabilme, vb.. bir çok özelliÄŸi bir arada sade bir ÅŸekilde sunuyor.

*Yüce Zerey’in ‘blog‘unda uygulamanın nasıl çalıştığını görebilirsiniz.

Disqus yorumcu odaklı iÅŸlevlerinin yanında ‘Community‘ ile tüm okuyucularınızı bir arada toplayarak ‘blog’unuza ait bir sosyal aÄŸ kurmanızı saÄŸlıyor ve ‘Top Commenters’ seçeneÄŸi sayesinde kaliteli içerik, beÄŸenilen fikirler üreten yorumcularınızı ön plana çıkarıyor. Bunun yanında sitenin isim kökünde de vurgulandığı gibi tartışma yaratan yazılara odaklanıp, kullanıcıyı tartışmalara katılması için teÅŸfik ediyor. Ayrıca ara yüzleri sayesinde de baÅŸlıkta da belirttiÄŸim gibi apayrı bir yönetim kolaylığı sunarken, ara motorları için de apayrı bir kaynak oluÅŸturuyor.

Bir çok ek özelliÄŸi de bünyesinde barındıran ve takip edeceÄŸim uygulamalardan biri daha olan Disqus‘ın bir Y Combinator giriÅŸimi olması benim için çok deÄŸerli. Konu olarak benzer giriÅŸimlerden olan Intense Debate‘le benzer kullanıcı deneyimlerini barındırdığını da ayrıca belirtmek istiyorum. Åžimdiye kadar ki diÄŸer denemeler ise bence yetersizler.

Son olarak; ÅŸirket iki kiÅŸilik dev kadrosuyla ÅŸimdiden 4000 aktif ‘blog’u ağına katmış durumda olduÄŸunu ve önümüzdeki dönemlerde çeÅŸitli sürpriz farklılaÅŸmaları da bize tattırabileceÄŸini hissettiÄŸimi söylemeden geçemeyeceÄŸim.

Tabii bu sırada zat-ı ÅŸahane web 2.0′ın da alt yapı olarak yavaÅŸ yavaÅŸ doyuma ulaÅŸmaya baÅŸladığını unutmadan…

 

Simon Tisminezky isimli girişimci bir yıl boyunca arkadaşlık sitelerinde dolaşıp bir türlü istediği sonuçlara ulaşamayıp, arzuladığı sosyal ilişkileri bir türlü kuramayınca, bir şeylerin yanlış olduğunu düşünerek yepyeni bir arkadaşlık sitesi için kolları sıvamış.

Projelerde gördüğü en büyük eksiklikler halihazırdaki arkadaÅŸlık sitelerinin insan kimyası üzerine kurulmadığı. Yani saatlerce profil dolaÅŸarak bir yere varılamayacağı ve geceler boyu atılan ‘Hey seninle tanışmak istiyorum! ; )” mesajlarını nasıl ortadan kaldırabiliriz bunun üzerinde düşünmeye yoÄŸunlaÅŸmış.

Ä°ÅŸte tam da bu sırada ‘speed dating‘ ismiyle düzenlenen aktiviteyi fark etmiÅŸ ve aynen web’e taşımaya karar vermiÅŸ. ‘Speed dating‘ yani insanların ‘3 dakika boyunca‘ karşılıklı sandalyelere oturduÄŸu ve muhabbet ettikten sonra yer deÄŸiÅŸtirdikleri konsept.

O zamanlar Stanford’da MBA öğrencisi olan Simon sınıf arkadaşıyla birlikte projeyi iÅŸ planı haline getiriyor. Risk sermayecisi hocaları sayesinde projeye kolayca A serisi yatırım saÄŸlıyorlar ve resmen kuruluyor ÅŸirket.

Yatırım sürecinde boş durmak istemeyen Simon çevresinde melek yatırımlar toplamaya başlıyor. Sitenin prototipi bu süreçte tamamlanıyor. Her şey yolunda gözüktüğü için hemen genel beta günü belirleniyor, proje lanse ediliyor.

Fakat bir sorun var, sadece 20 kiÅŸiyi kaldırabiliyor sistem. Ama basında bomba etkisi yapan Speeddate‘in bir ÅŸekilde açılış tarihine kadar tekrar kodlanması gerekiyor. Yoksa bildiÄŸiniz gibi sosyal aÄŸ delisi olan Amerikan vatandaÅŸlarının yoÄŸun tepkisiyle karşılaÅŸma ve projenin baÅŸlamadan bitme tehlikesi var.

VE bu dakikadan sonra Speeddate‘i Türk zekası kurtarıyor. Simon Linkedin‘de tanıştığı ve o dönem Silikon’da çalışan ODTÃœ öğrencisi Erbil Karaman‘la pazarlığa oturuyor ve bir hafta sonra Erbil kendi ekibini kurma konusunda anlaÅŸma saÄŸlayarak projeyi teslim alıyor. Ama lansmanda açıklanan tarihe bir hafta kalıyor!

…Devam edecek…

Bu hikayeyi uzun uzun yazacağız ve ekipteki 7 Türk’ün ve olası yeni üyelerinin yaÅŸayacakları Silikon Vadisi tecrübelerini aktaracağız sizlere. Öncelikle gözünüzü Speeddate‘e alıştırmaya çalışın. Çünkü çok yakında aynı modülü hemen her büyük projenin içinde göreceksiniz. Åžimdiden MySpace‘e uyumlu hale gelen proje ile ünlülerle 3′er dakikalık canlı sohbetler düzenlenmeye baÅŸlandı bile.

Çok yakında ben de PangeaDay ile birlikte farklı bir açılım teklif edeceÄŸim arkadaÅŸlarımıza Silikon’da baÅŸarılar diliyorum. Bu hikayeyi benimle tüm detaylarına kadar içtenlikle paylaÅŸtığı için sevgili Erbil Karaman‘a teÅŸekkür ediyorum.

Erbil Pangea Day’i incelerken : ) sizler de Pangea Day Türkiye gurubuna katılarak ÅŸimdiden ekran karşısındaki yerinizi alabilirsiniz.

FriendFeed‘i birçok kereler Webrazzi‘de konu yaptık, ayrıca benim de son zamanlarda gerçekleÅŸtirdiÄŸim özel ve açık toplantıların hepsinde servisle ilgili dile getirdiÄŸim “2008′in Twitter’ı” söylemimi bilenler bilecektir.

FriendFeed‘in yayına girmesi ile gördüğü ilgi bu söylemimi doÄŸrular nitelikte yoluna devam ederken, elbette birçok ÅŸirket de FriendFeed‘in faydalarından kendisine fayda saÄŸlamaya çalışarak servisin sunduÄŸu harika API desteÄŸini deÄŸerlendiriyor ve destek ürünler hayata geçiriyor. Bir diÄŸer tarafta da yine birçok ÅŸirket FriendFeed‘e bir ÅŸekilde baÄŸlanabilmek için ürünlerini ÅŸekillendiriyor ve geliÅŸtiriyor.

Tüm bunların yanında tanıdıklarınızın tüm internet aktivitelerini tek bir noktadan takip edebilmeniz için bir dakika bile olsun kendi servisinden ayrılmanızı istemeyenler ve FriendFeed‘in yakaladığı fırsat ışığını kendisi de deÄŸerlendirmek isteyenler söz konusu. Mesela Facebook…

Dünyanın en popüler sosyal ağı olan Facebook, bugün itibari ile profil sayfalarında yer alan Mini-Feed kapsamında kullanıcılarının farklı servislerdeki güncellemelerini sisteme aktarmalarına olanak tanıdı.

BaÅŸlangıç olarak Flickr, Picasa, Yelp ve Delicious destekleyen Facebook‘un Mini-Feed import özelliÄŸi kullanıcıların farklı servislerdeki aktivitlerini tüm dostları ile paylaÅŸmalarını saÄŸlayacak ve FriendFeed‘e olası kaçışı engelleyecek gibi gözüküyor. En azından Facebook bunu böyle düşünerek sistemine dahil ediyor.

Aktif bir Facebook kullanıcısı olmamamın yanında FriendFeed‘e tapan bir insan olduÄŸumu öncelikle belirtmek isterim. Ancak Facebook‘un gerçekleÅŸtirdiÄŸi güncellemenin tam zamanında olduÄŸunu da söylemeden edemem. FriendFeed‘in büyüme sürecinde en azından bir grup kullanıcıyı Facebook içinde tutacağı kesin.

Bu arada yazının ana konusu olmasa bile eÄŸer FriendFeed kullanıyorsanız servisin saÄŸladığı API ile geliÅŸtirilmiÅŸ ilk Adobe AIR uygulaması olan Alert Thingy‘yi kurmanızı ÅŸiddetle tavsiye ediyorum. Masaüstü uygulamaları çok sevmeyen bir kullanıcı olarak benim ÅŸu anda masaüstümde çalışan birkaç uygulamadan birisi olduÄŸunu söyleyebilirim.

2008 yılının sosyal ağlardan ortak ilgi alanlarına yönelen trendinde artık kişilerin internet aktivitelerinin daha yoğun takip altında olacağı ortada. Farklı işlevler için tercihlere bağlı dağılan servis kullanımını tek bir noktada toplamak amacıyla FriendFeed başı çekerken, Facebook gibi bir çok servis de bu yönde çalışmalarını hızlandıracaktır. Elbette Alert Thingy gibi başarılı uygulamalar da etliye sütlüye karışmadan bu alanda kendi değerlerini yaratıp pozisyonlarını alacaklardır.

Kısacsı girişimciler açısından kimin ne yaptığı ile ilgilenmek ve fırsatları incelemek için çok önemli ve doğru bir zaman olduğunu üzerine basarak vurgulamak isterim.