Google aynı gün içerisinde önce Gmail’ı renklendirdi ardından da sanal dünyalar projesi Lively‘i kapattığını açıkladı.

Google bir süredir Gmail’i geliştirmek ve pazar payını artırmak için birçok yeniliği hayata geçiriyor. Son olarak da kullanıcıların 30 kadar temadan birini secerek, Gmail hesaplarını sıkıcılıktan kurtarıp, renkli bir şekilde kullanmalarının önünü açtı.

Henüz hangi temayı kullanacağımıza bile karar verememişken, Google yeni bir açıklama ile 4 ay önce hayata geçirdiği tarayıcı tabanlı 3 boyutlu sanal dünyalar projesi Lively’i Aralık ayı sonunda kapatacağını duyurdu. Google bu kapatma kararı hakkında detaylı bir açıklama yapmadı. Ama birçok blogda sebep olarak Lively’nin bir türlü istenen trafik oranlarına ulaşamaması gösteriliyor. Kapatma kararını trafik oranları yada Google’ın Lively’den para kazanma şansının olmadığına karar vermesi ile açıklamanın doğru olduğunu düşünmüyorum. Google’ın bu kararı çok daha akıllıca bir stratejinin sonucu.

Google bu ekonomik krizden ve önümüzdeki 5 ekonomik krizden de arama motoru, reklam servisleri ve Gmail tarzı uygulamalarından kazandığı gelir ile yara almadan çıkabilir. Sonuçta Google arama ve reklam teknolojileri geliştiren bir şirket. Google’ın esas iş kolu sanal dünyalar üretmek değil. Dolayısıyla arama işindeki pozisyonunu koruması ve geliştirmesi gerekli. Bunu başarabilmenin en iyi yolu da kriz dönemlerinde ana iş koluyla ilgili tasarruf önlemleri almak yerine, elindeki beyin gücünün dağılımını iyi organize etmek ve tüm gücünü ana iş koluna yönlendirmek. Bu açıdan Lively’nin kapanma kararından önce Gmail’den güzel bir yeniliğin gelmesi ve geçtiğimiz hafta da servise görüntülü konuşma özelliğinin getirilmesi, Google’ın bu dönemde stratejisini nasıl kurguladığının iyi birer göstergesi.

Google önümüzdeki dönemlerde yeni pazarlarda yatırım yapacaktır ama kriz dönemlerinde en doğru stratejinin yeni pazarlara açılmaktan çok kendi işini doğru yapmak olduğunu düşünüyorum.

Xtranormal, son zamanlarda gördüğüm en etkileyici ve eğlenceli servislerden bir tanesi. Site, kullanıcıların kolayca 3D animasyon videoları yaratmalarını sağlıyor.  Xtranormal’ın iyi tasarlanmış ve kolay öğrenilebilen bir arayüzü var. Bir video yapmaya başladığınızda ilk olarak yaratmak istediğiniz karakterlerin görünümlerini ve sahnenin arka fonunu belirliyorsunuz. Daha sonra sıra senaryo yazmaya geliyor. Karakterlerin konuşmalarını diyalog halinde arayüzde belirlenen yerlere yazıyorsunuz. Sitenin yapay konuşma sentezleyicisi sayesinde yarattığınız karakterler  diyaloğu seslendiriyorlar.  Karakterlerin konuşurken yaptıkları mimikler ve hareketler hatta animasyondaki kamera açıları bile Xtranormal’in ara yüzünden ayarlanabiliyor.

Xtranormal’in yapay konuşma sentezleyicisi Türkçe’yi desteklemiyor, fakat İngilizce’nin yanında Fransızca, Almanca, İspanyolca, İtalyanca ve Japonca desteklenen diller arasında yer alıyor. Xtranormal üzerinde yaratılmış videolara bu linkden ulaşabilirsiniz.

Xtranormal, insanın başında saatlerini kolayca harcayabileceği çok eğlenceli bir servis. Yasaklamalarla canımızın çok sıkıldığı bu haftada, umarım Xtranormal herkes için güzel bir eğlence olur.

Buda benim yaptığım video:

Ekonomik kriz bir çok şirketi işten çıkarmalara ve maliyet düşürmeye zorlasa da, yenilikçi, özgün bir teknoloji alt yapısına sahip ve gelir modellerini doğru oluşturabilmiş şirketler ciddi miktarda yatırım almaya devam ediyorlar. Virtual Worlds Management şirketinin yeni yayınladığı araştırma sonuçlarına göre üçüncü çeyrekte on iki sanal dünya yaratıcısı şirkete toplamda 148.5 milyon dolar yatırım yapıldı. Bu yatırımla beraber sene başından beri, sanal dünya yaratıcısı startuplara yapılan yatırım miktarı 493 milyon dolara ulaştı. İnternet startuplarına yapılan yatırımların üçüncü çeyrekte yüzde 16 düşerek 1 milyar dolara gerilediği düşünüldüğünde bu rakamın ne kadar ciddi bir miktar olduğu ortaya çıkıyor.

148.5 milyon dolarlık yatırımın büyük bölümünü MMOG üreticisi Trion World Network’e yapılan 70 milyon dolarlık yatırım oluşturuyor. Geri kalan yatırımlardan belki de en önemlisi çocuklara ve gençlere yönelik sanal dünyalar üreten yedi şirkete yapılan 35.64 milyon dolarlık yatırım. Bu şirketler arasında ilgimi çekenlerden bir tanesi geçtiğimiz hafta genel beta olarak yayına başlayan Ekoloko. Ekoloko’nun amacı 7-12 yaş grubundaki çocukların sanal bir dünyada oyunlar oynarken, çevre korumasını öğrenmelerini sağlamak.

Son dönemde gençlere ve çocuklara yönelik sanal dünya uygulamaları yükselen trendler arasında. Virtual Worlds Management’ın verdiği rakamlara göre 18 yaş altı kullanıcılara yönelik sanal dünyalar üzerine çalışan 150’nin üzerinde şirket var. İlginç olansa bu rakam Nisan ayında 100 civarındaydı. Bu konuda çalışan startup sayısındaki artışla beraber, yatırım rakamlarından da anlaşılacağı gibi yatırımcıların bu alana olan ilgisi de artmakta.  Sene başından beri toplam 16 milyon dolar yatırım yapılmış olmasına rağmen, son çeyrekte yapılan 35.64 milyon dolarlık yatırım, ekonomik durgunluğa karşı kendini hazırlamak isteyen yatırım şirketlerinin çocuk ve gençlere yönelik sanal dünya startuplarından gelecekte çok şey beklediklerinin bir göstergesi.

Özellikle, çocuklara yönelik eğitici sanal dünya startuplarının geleceğinin çok parlak olduğunu düşünüyorum. Bu pazardaki boşluk ülkemizdeki ve dünyadaki girişimciler için büyük bir fırsat.

Geçen gün Ä°TÃœ Arı-1′deki YoÄŸurt Teknolojileri‘nin ofisini YoÄŸurtistan‘ın ilk vatandaşı olarak kaydımı yaptırmak için ziyaret ettim ve baskıyla da olsa hala inÅŸaat halinde olan bu 3D sanal dünyaya Webrazzi okuyucularının da girmesi için vizeleri kopardım.

Önümüzdeki Ocak ayının ortalarına doğru beta lansmanı yapılması planlanan sosyal ağın, teknoloji demosu diyebileceğimiz ve hala aktif kullanıma hazır olmayan kısmını merak edenlerimiz üye olabilecekler. Bugün gün içinde özel betaya katılmak için başvuracak olan sınırlı sayıda kullanıcı Yoğurtistan vatandaşı olacak.

Yatırım sürecini ve sonrasını yakından takip etme şansı bulduğum şirket geçen haftalarda yurt dışında bir dizi etkinliğe katıldı. Bu turlar sırasında konusunda uzman kişilerle özgün teknolojilerini ve Yoğurtistan fikrinin temelinde yatan yeni nesil ekonomiyi paylaştılar. (Ayrıca yatırımcı temasları da olmuş, bir sonraki turlarda güzel haberlerin geleceğinin kokusunu aldım.)

YoÄŸurtistan, Los Angeles’taki Virtual Worlds Conference‘ta en çok ilgi gören sanal dünyalardan biri oldu hatta Gigaom‘da expo’daki en iyi 3 arasında gösterildi. Burada da yapılan vurgu sanal dünyanın içindeki para birimi olan Kayme‘nin (kuru 100 Kayme~1 YTL:) harcandıktan sonra ÅŸirket hissesine dönüşmesi fikrineydi. Yani aslında Facebook‘un bile çözmek için can attığı yeni nesil sosyal aÄŸ ekonomisi!

Yerli ve yabancı bir çok marka ile temaslarda olan şirket, sanal dünyaya resmen start verildiğinde vatandaşlarına bir çok farklılık sunacağını söylüyor. Markaların isimlerini henüz paylaşamasam da bankalar, sinema şirketleri, alışveriş merkezleri, eğitim kuruluşları, vb.. dükkanların yer alması olası.

Bu marka dükkanları dışında içerik üretenlerin dükkanları ve YoÄŸurtistan’ın kendi dükkanlarının da bulunacağı sanal dünya; kurumsal ve bireysel maÄŸaza açma imkanı saÄŸlayacak.

Son kullanıcı kadar içerik üretenlerin de ilgisini çekecek kısmı da; her türlü içerik sahibinin YoÄŸurtistan içinde dükkan açmasını ve para kazanmasını saÄŸlayacak olması. ÖrneÄŸin blog yazarlarına YoÄŸurtistan içinde dükkan açma ve sanal evini kendi sitesine gömülü olarak ekleme imkanı sunacaklar. Bir baÅŸka açıdan da bakılınca MySpace‘te milyonlarca kiÅŸinin dinlediÄŸi ve dönüşü olmayan orjinal eserler burada sahibine para kazandıracak.

3D teknolojisini merak edenlerimiz için de öz bir bilgiyi paylaÅŸmak istiyorum. Tarayıcı (browser) tabanlı, flash içinde, 3D teknolojisi hakkında YoÄŸurtistan‘ın kurucusu Cemil Türün‘ün açıklaması şöyleydi:

“YoÄŸurtistan’daki avatarların tamamı ve içine konabilecek nesneler üç boyutlu ve Flash içinde bize özgü bir teknikle render ediliyorlar, yani görsel hale geliyorlar. Zaten bu teknikle ilgili patent baÅŸvurumuz yapıldı. Ekranınızda gördüğünüz avatarların tüm hareket animasyonları yüklenen bu 3D avatarlarla beraber geliyor ve sizin PC’nizde hazırlanıyor. Bir çesit ZIP dosyası gibi, sıkıştırılmış olarak geliyor bu animasyonlar. Aslında 3-4 MB tutacak animasyonları, kullanıcılara ziplemiÅŸiz gibi 120K olarak yükletiyoruz.”

Son olarak, bugün (PerÅŸembe) saat 17:30‘da Cevahir Schiller‘deki eTohum toplantısına Cemil Türün‘ün konuk olacağını bir de bu kanaldan duyurarak ilgili kiÅŸilerin bilgisini tazelemek ve Burak Büyükdemir‘e olan desteÄŸimizi vurgulamak isteriz.

Çin’den Amerika’ya kadar hemen her ülkede online-oyun siteleri reyting olarak en üst sıralarda yer alıyor. Yeni nesil web projelerinin benzer etkileÅŸimiyle bu rakamları buluÅŸturmak için sayısız sıcak hamle var. Son zamanlarda Jeff Bezos gibi bir liderin 15 milyon dolarlık yatırımıyla birlikte bu yeni projelerin vizyonlardan çıkıp, pazara yepyeni oyuncular olarak inmesi için start verilmiÅŸ oldu.

Dünyada Çin’in başını çektiÄŸi bu oyun çılgınlığı sayesinde elinde hali-hazırda komüniteleri olan siteler de çeÅŸitli satın almalarla kendilerini güçlendiriyorlar. Bunların arasında sosyal aÄŸlara eplikasyon geliÅŸtiren oyun platformu ÅŸirketleri hatta Çin’de sosyal aÄŸlara yatırımlar yaparak hazır komünite satın alan büyük oyuncular var.

Bugünden sonra çılgın rakamlı satın almaların devamı da gelecek. Çin’deki 7-8 sıfırlı rakamlara ulaÅŸmayacak olsa da Türk pazarının da bu rüzgardan nasibini alması olası. Bir kaç veriyle pazarımızın ne kadar canlı olduÄŸunu görelim.

Mynet, Ekolay ve Superonline gibi portallarımızdaki oyun bölümleri elle tutulur bir ÅŸekilde -belki de bazılarında haber içeriÄŸinden çok- ilgi görüyor. Ayrıca Facebook‘u oyun oynamak için kullanan Türk kullanıcı sayısı da uyulamaların kullanım oranlarıyla ülkemizdeki kullanıcı sayısını karşılaÅŸtırınca göz kararı seçilebiliyor.Bunun dışında Alexa sıralamasında ilk 100′de Kraloyun, Oyunlar1, Travian, Ikariam, Ogame, Oyuncehennemi ve KlansavaÅŸları gibi oyun siteleri bulunuyor. Bunların yanına bir de ÅŸimdiye kadar hep ilgimi çekmiÅŸ olan Google Zeitgeist’lerdeki “oyun, oyunlar” aramalarını da eklersem; Türkiye’deki web kullanıcısının gözardı edilemeyecek bir yüzdesinin vaktini oyunlara ayırdığını söyleyebiliriz. (6-7 yaÅŸ hatta altı çocuklarımızın da ilgisi fazlasıyla oyunlara, hatta bazılarının Google’da yazabildiÄŸi ilk kelimeler bunlar.)

Sizin gibi üst düzey kullanıcılardan da, yazdığımız 3D sosyal ağları haberleri ile ilgili yorumlarınızda WoW gerçeğine değinenleriniz oldu. Bunca reddedilemeyecek veriye sahip olmamıza rağmen, pazarımızda bu yönde bir kaç girişim ya da satın alma ile ilgili duyum olmaması beni şaşırtıyor.

‘Sosyal aÄŸlar + Oyun’un bir sonraki büyük konsept olacağını görmek zor deÄŸil, bu yöndeki fırsatları deÄŸerlendirebilir ve ilk hareket edenlerden olabilirsiniz. Komüniteleri daha yoÄŸun bir etkileÅŸimde tutabileceÄŸiniz çeÅŸitli iÅŸ birlikleri ya da yeni giriÅŸimlerden çok büyük geri dönüşler alınacaktır.