Satın alarak büyümeyi kurulduğu gündem bu yana benimsemiş şirketlerden olan Nokta‘nın yeni satın almaların peşinde olduğunu çeşitli konferanslarımızda şirket yetkililerinin ağzından da duymuştuk.

Blogcu.com, İzlesene, Fotokritik, Alkışlarla Yaşıyorum gibi değerli satın almaları gerçekleştiren Nokta, Intel Capital yatırımı sonrasında da bu yöndeki yatırımlarına devam ediyor ve şu günlerde online teknoloji basınının önemli oyunculardan biriyle sıcak temasını sürdürüyor.

Güvenilir kaynaklarımızdan aldığımız bilgiye göre Nokta popüler teknoloji haber sitesi ShiftDelete.net‘in (SDN) tamamını satın almak için masaya oturmuş. Konuyla ilgili her iki şirketin de yetkilileriyle görüştük ancak her ikisi de konuyla ilgili yorum yapmak istemediler.

Satın alma rakamı ile ilgili bilgimiz yok ama milyon TL’ler seviyesinde olacağını tahmin ettiğimiz satın almanın henüz fiyat pazarlığı aşamasında olduğunu duyuyoruz. Yani, henüz gerçekleşmiş ya da son noktaya gelinmiş bir görüşme yok, sadece fiyat aşamasına gelinmiş bir süreçten bahsediyoruz.

Sahip olduğu popüler web siteleri ile bir medya şirketi olma hedefinde olan Nokta’nın SDN’i satın alması durumunda aslında uzman olduğu “içerik” tarafında iyice güçleneceği ortada. Video paylaşım sitesi izlesene.com’la da entegrasyon sağlayabileceği SDN, Nokta için doğru bir sinerji yaratabilir.

Şu aşamada henüz satın alma gerçekleşti şeklinde konuşmak doğru olmaz ama rakamın konuşulduğu aşamaya gelinmiş olması bile en azından Nokta’nın niyetini bir haber haline getiriyor diye düşünüyorum.

SDN satın alması olur ya da olmaz bilemiyoruz ama sektörün 2012 yılında şu anda olduğundan çok daha hareketli olacağı ortada.

Konuyla ilgili gelişmeler olduğunda haberimizi güncelliyor olacağız.

Bu yazı Arda Kutsal tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Önce Livestand’in ne olduğunu hatırlayalım.

Livestand, kişiselleştirilebilir bir dijital yayın uygulaması. Öncelikli olarak tablet bilgisayarları hedefliyor ama akıllı telefonlar için de özel bir uygulaması olacak. Şimdilik sadece iPad’de. Livestand yalnızca kendi içeriklerini kullanmıyor.

Yahoo servislerinin (finans, otomobil, haber, hava durumu …) yanısıra anlaşmalı dijital yayınlara da Livestand üzerinden erişilebiliyor. Önemli bir özelliği TV formatında reklamlarla yeni bir dönüşüm başlatmayı hedefliyor. Bunun için oldukça özel bir uygulama ile yerel içeriklere de yöneliyor.

Peki Livestand beklendiği gibi mi?

Henüz Türkiye iTunes hesabı ile indirilemeyen (belki de hiç mümkün olmayacak) LiveStand’i denediğinizde Flipboard’a da rakip olabileceğinizi düşünebilirsiniz. Seçtiğiniz yayınları ayrı ayrı okumanıza imkan veren HTML5 tabanlı LiveStand, işaretlediğiniz (yerimleri) haberleri ‘Personal Mix’ başlığı altında bir arada sunuyor ve kişiselleştirilebilir bir deneyim sunuyor.

Özel tasarımıyla özel içerikler sunan Livestand, aynı uygulama üzerinde borsayı ve hava durumunu takip etmenizi de sağlıyor. Birden fazla profil ile kullanabildiğiniz uygulama, Twitter’dan da yeterince beslenmiş görünüyor. Apple’ın Twitter’ı iOS 5 ile dahili paylaşım uygulaması olarak tanımasının yanında, Yahoo Livestand’i bir açık platform olan Cocktails (HTML5, Node.JS, CSS3 ve JavaScrip karışımı platform) ile besliyor. YUI ve YQL gibi geliştirici araçlarını Livestand için uygulama geliştiricilere sunuluyor.

Gelecek ne getirecek?

Bir süre önce CEO’su Carol Bratz’ı kovan (Bratz’in yerine geçici olarak Yahoo CFO’su Tim Morse geçti) Yahoo, Livestand’in geliştirilme sürecinde MyBlogLog ve Yahoo Buzz‘u da kapatmıştı. Wired Yahoo’nun Livestand ile webde bir kez daha kendini gerilediğini söylüyor ama geleceğin uygulama tabanlı dijital dünyasında Yahoo’nun iyi bir yol seçtiği kanaatindeyim. Üstelik bu yeni uygulama Yahoo’nun da dile getirdiği şekilde yayıncılar ve reklamverenler için çok daha değerli platform olacak.

Diğer yandan Yahoo, Wired’in ‘Web Öldü’ haykırışına uygun hareket edercesine, yeni dönem için LiveStand’in dışında da mobil uygulamalar tanıttı. IntoNow bir iOS uygulaması olarak Yahoo kullanıcılarının TV izleme alışkanlıklarını etkileşimli hale getirecek. Project Weather ise Yahoo’nun Android için Flickr ile birlikte hazırladığı yeni bir hava durumu uygulaması. Yenilenen Yahoo Mail‘in yeni iPad uygulaması da Yahoo’nun uygulama dünyası adına attığı güzel bir adım. Yahoo’nun Facebook ile attığı sosyal adımlar ise webdeki kullanıcı etkileşimini arttıracak görünüyor.

Evet, Yahoo eskiyen postunu mobilite ve sosyallik ile yeniliyor. Bu yenilikler bence son derece olumlu. En azından kestiremeyeceğimiz gelecek için Yahoo’yu ayakta tutmaya yetecek kadar iyi. Siz de aşağıdaki ekran görüntüleriyle detaylara göz atıp, yorumunuzu paylaşabilirsiniz..

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Sondan başlayalım. Dinle, Facebook kullanıcılarının müzik dinleyebileceği bir geleceğe işaret ediyor. Bu konuda Facebook’un Spotify ve bir kaç iş ortağı ile çalıştığı çoktandır konuşuluyor. Son haberler bu yeniliğin video ve film yayıncılarını da hesaba katacağını göstermişti. Bu da İzle‘yi açıklıyor. Netflix bu konuda adı geçen önemli bir isim.

İlk sıradaki Oku ise şimdiye kadar en ciddi adımlardan biri gibi geliyor bana. İnternetteki içeriği Forbes’un verdiği isimler dikkat çekici; CNN, Washington Post ve  The Daily. NY Times ise şimdilik geride durmayı tercih etmiş. (Hafızam beni yanılmıyorsa NY Times’da geçirilen süre Facebook’un yükselişe geçtiği dönemde azımsanmayacak şekilde azalmıştı.)

Facebook’ta bir şeyler okumak gerçekten bilgiye erişimin değişim odak noktasını değiştirebilir. Haber okuma ihtiyacımızı nasıl karşılayacağımızı sorgularken sosyal etkinin varlığından ve olması gerektiğinden söz etmiştim ama başlı başına bir sosyal ağda bu ihtiyaca karşılık bulabileceğimizi düşünmemiştim. Evet, bir Facebook bunu yapabilir. Haberleri küçük bir düğmenin altına ustaca saklayarak hem bilgiye gerçek kaynağından ulaşmamızı hem de arkadaşlarımızın bu konu odağında neler düşündüğünü bize sunabilir. Ben bunu ne kadar kabul ederim bilmiyorum ama çoğunluğa daha kolay gelen ve açıkçası devrimsel bir çıkış olacağını söyleyebilirim.

Facebook’un yorum eklentisini medya sitelerinde kullandırmak istemesi, son çıkarılan abonelik özelliği ile Zuckerberg ve ekibinin henüz dışarıya yansımamış fikirleri bizi Facebook’tan dünyaya bağlayabilir. İyi organize edilirse bu yenilik bilgi yükümüzü azaltabilir. Diğer yandan bizi sürekli aynı sitede kalma rutinliğine sürükleyerek can sıkıcı da olabilir. Facebook’un rekabet kurallarını ezip geçecek olması ise ayrıca tartışılması gereken bir konu.

Google’ın Flipboard rakibi olacağı söylenen Propeller adlı bir haber okuma uygulaması çıkaracağından bahsedilirken, Facebook’un haber kaynaklarını kendi içine almaya başlaması arama motoru devi için yeni bir soruyu akıllara getiriyor: Facebook, Google’ın yerini alabilir mi?

Bu konuda akıl yürütmeler yapmaya devam edebilirim ama Facebook’u bir galaksi olarak adlandırmak için biraz daha beklemek istiyorum.

Son olarak Facebok’ın dürtme (poke) düğmesini sekme altına gizlemiş olmasını Facebook’un gereksiz uyaranlardan kaçınmaya başladığına yorduğumu da paylaşayım.

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Robert Scoble’ın aktardığına göre bu ihtimal gerçeğe dönüşebilir. Scoble’ın yakın bir kaynaktan aldığı bilgiye göre Google, Flipboard’a rakip olabilecek bir haber uygulamasını hem Android hem de iOS için hazırlıyor. Henüz kesin olmasa da önem arzeden bu haberden Kara Swisher de bahsederek, Facebook’un da abonelik özelliği ile kişisel haber akışını yönlendirmeye başladığını ve rekabetin artacağını dile getirdi.Hatırladığım kadarıyla Google Reader’a son zamanlarda getirilen tek sürpriz yenilik Google Reader Play olmuştu. Bu yenilik belirli seçimlere göre içerikleri tek sayfada okuyabilmeyi sağlayan farklı bir deneyim sunuyor. Küçük de olsa Google Reader okuma alışkanlığını tablet havasına taşıyor.

Scoble’ın duyumu ne zaman kendini doğrular bilmiyorum ama Propeller olarak adlandırılacağı söylenen uygulamanın Google’ın yeni nesil haber okuma uygulaması olmaması için bir sebep yok. Google bu iş için bir girişim satın almış olmasa da Flipboard ve Pulse.me gibi bağımsız uygulamaların canını sıkacağı kesin. Bu alanda beğeni toplayan Zite, CNN tarafından satın alınarak kendini güvenli bir limana çekmişti. Flipboard’ın önemli kaynaklardan 60 milyon dolarlık bir yatırımı var. Google Propeller’dan sonra popüler bir uygulamanın çıkması ise bilinmez…

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Twitter akışınızdan popüler haberleri günlük olarak e-postanıza atan sosyal haber toplayıcısı News.me, iPad uygulamasını ücretsiz olarak sunarak yukarıdaki tartışmada ilk tarafı tutmaya başladı. Dilediğiniz haber kaynaklarını harmanlayan ve 3,5 milyon kez indirilen iPad uygulaması Flipboard ise ikinci tarafı sıkı bir şekilde tutuyor. News.me New York Times’ın işbirliği ile Betaworks‘ün sunduğu bir araç ama Flipboard‘un bir medya kanalı ile bağlantısı yok.

Her iki seçimin de kötü olduğunu söylemek zor. İki tarafında eksileri ve artıları var.

Diğerlerinin paylaştıklarını takip etmek size farklı bir bakış kazandırabilir ama bu okuyacağınız haberlerin başkalarına bağlı olduğu gerçeğini beraberinde getiriyor. Size sunulan; çok okunan ama başkalarının popüler yaptığı haberler. Popüler haberleri biraz geç de olsa kaçırmak istemiyorsanız hiç sorun yok.

Kişiselleştirilmiş içerikler ise kafanıza uygun olacak. İstediğiniz konu ve kaynaklar dışına kimse sizi çıkaramaz. Ancak kişisel kaynaklarınızın içerik sayısı fazlaysa biraz haber ayıklamanız gerek. Biraz da popüleriteden uzak kalabilir, başkalarının ne düşündüğünü bilemeyebilirsiniz. Bugün sosyal ağlarda paylaşılan yorumlar, bloglara gelenlerden çok daha fazla. (Bu yazı için de öyle olacak.)

En Faydalı Model: Kesişim Noktası

Richard MacManus günümüz medyasında kişiselleştirmenin baskın çıktığını söylüyor. Marshall Kirkpatrick‘in başkalarının paylaştıkları hakkında olumlu düşünceleri var. Geleceğin bu iki tarafın birbirine yakınsamasını en faydalı model haline getireceğini söyleyebiliriz.  Flipboard bu paralelde konu odaklı bazı seçimlerini kullanıcılara sunuyor. News.me veya Summify henüz kişiselleştirme konusunda bahsedeğer adımlar atmış değil.

Henüz sadece kişiselleştirmeyi veya diğerlerinin paylaştıklarını göz ardı edebilecek noktaya gelmiş değiliz. Bugün gazeteler dahil olmak üzere tüm dijital içeriklerin birbirine karışması haber sitelerinin bu şekilde evrim göstermesi şeklinde karşımıza çıkabilir. O sebeple Readings’i oldukça beğenmiştim.

Eğer karşımıza sadece okuyabileceğimiz kadar haber çıkaran ve bizi gündemden koparmayacak bir uygulama bulursak, en iyisi kesinlikle o olacaktır.

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Ulusal ve uluslarası radyo, gazete ve televizyon tecrübelerinin ardından sosyal medya konusuna eğilen ve son bir yıldır BM Kalkınma Programı’nın Türkiye’deki basın danışmanlığını yürüten Faik Uyanık ile bu sorulara cevap aradık.

Fırat Demirel: Faik Bey sizi geleneksel medya kanallarından (tv, radyo, gazete) tanıyoruz ancak yeni sosyal medya dünyasını da yakından takip eden birisiniz. Sorulara geçmeden önce biraz kendinizden bahseder misiniz?

Faik Uyanık: Ben İstanbul’da doğdum, Gölcük’te büyüdüm. Istanbul Üniversitesi ile Belçika Katolik Leuven ve Marmara üniversitelerinde İktisat, Avrupa Birliği ve Gazetecilik okudum. 1992′den itibaren çeşitli televizyon ve radyolarda sunuculuk ve editörlük yaptım. On yıl çalıştığım NTV’den sonra üç yılı aşkın bir süre BBC Türkçe Servisi’nde yapımcı olarak görev aldım. Son bir yıldır BM Kalkınma Programı’nın (BMKP, UNDP) Türkiye’deki basın danışmanlığını yürütüyorum.

F.Demirel: 2010 yılı başında Sosyal Medya ve Siz adında sosyal ağların hayatımıza etkisini inceleyen bir çalışmanız olmuştu. Aradan geçen süre içinde sosyal ağlar katlanarak büyüdü ve insanlarla kurduğumuz iletişim daha fazla internete kaydı. Sizce sosyal ağlar ve internet zihnimizde nasıl bir yer edindi, internete yönelme eğilimimizin sebebi nedir?

F. Uyanık: Ben sosyal ağlara yönelmemizdeki temel motivasyonun bilinçaltımızda yattığını düşünüyorum. Beğenilmek, takdir görmek, alkışlanmak, dikkate alınmak ya da sözlük anlamıyla “izlenmek” genel olarak çoğu insanın bilinçaltındaki çocuğa hitap ediyor. Pek çok kişi bu tespiti reddedebilir, ancak ben okuduğu kitabı bir site üzerinde paylaşmanın bile takdir görme ihtiyacına hizmet ettiğini düşünüyorum.

Örneğin Facebook sayfanızda reklamını yaptığınız kitap “ağır” bir kitap ise (öyle olsanız da olmasanız da) “aslında ben entelektüelim” demeye çalışıyor olabilirsiniz, paylaştığınız matrak bir kitap ise “ne kadar eğlenceli bir insanım bakın” demek istiyor olabilirsiniz. Ya da popüler bir filmi kötüleyip “pek çok insanın değer verdiği şeylere ben değer vermiyorum” mesajını vererek yine farklılaşma ihtiyacınıza hizmet ediyor olabilirsiniz. Ama örneğin bazı toplumsal olaylarda çevrenizdeki insanlardan farklı şeyler söylemeye çekinip kendinizi milliyetçi, cinsiyetçi vb. söylemlere de teslim edebilirsiniz. Elbette teşhir ve gözetleme gibi içgüdülerin dozu kişiden kişiye farklı olabilir, ayrıca bu tespit sosyal ağları kullanan insanların tümünü bağlamayabilir. Ancak tam tersi de geçerli, sırf sosyal ağları kullanmıyor diye bir kimsenin saydığım ihtiyaçlardan sıyrılmış olduğunu da varsayamayız.

Tüm bunlara ek olarak sosyal ağlar, aslında pek görüşmek istemeyebileceğiniz insanlarla bağlantınızı sürdürmenizi sağlayarak ya da normalde iletişim kurmaktan çekinebileceğiniz kişileri size yakınlaştırarak, tam da adına uygun “sosyal” bir hizmet görüyor. Yani sosyal ağlar bu anlamda bizi değiştirmedi. Var olan bazı sosyal yönelimlerimizi körükledi, sosyal normlarımız ya da mahremiyet anlayışımızın değişimini hızlandırdı, içimizdeki çocuğu belki de kendisinden önceki hiçbir araç ile kıyaslanamayacak ölçüde kışkırttı. Bu son söylediklerim, sadece sosyal ağları kullanmayı reddetmeyenler için geçerli tabii.

F. Demirel: Bir de sosyal medyaya çarpıcı bir popülarite kazandıran Arap Baharı ve İngiltere’deki ayaklanmalar var. Google, Facebook ve Twitter da bu değişimi hem medya boyutunda hem de kişisel boyutta destekliyor. Bu servislerin anayurdu olan ABD kişisel ifade özgürlüğüne dikkat çekmişti. OECD de buna dikkat çekiyor. Diğer yandan Pekin yönetimi ABD’nin internet özgürlüğü bahanesiyle diğer ülkelerin içişlerine müdahale etmemesi gerektiğini söylüyor ve tüm devletlerin bir şekilde interneti kontrol etme eğiliminde olduğunu görüyoruz. Çin bu küresel servisleri yasaklarken ABD fazlasıyla benimsiyor ya da öyle görünüyor. Burada bir çelişki yok mu?

F. Uyanık: Bu nokta iktidar-hegemonya tartışmasından bağımsız değil. İktidarı elinde bulunduranlar, bu güce meydan okuyabilecek her türlü aracı şüphe ile karşılayıp onu denetim altına almak istiyor. Şimdi gördüğümüz ise medya denetiminin, geleneksel medyadan sosyal medyaya transferi. Bu anlamda ülkeler geleneksel yaklaşımlarından farklı olmayan yöntemleri benimsiyor. Örneğin Çin’deki internet denetimi, sansür veya yasaklar kimseyi şaşırtmıyor. Ancak denetimin bulunmadığı düşünülen ülkelerde insanların tümüyle özgür olduğunu varsaymak da yanlış sonuçlar verebilir.

Mesela İngiltere’deki son ayaklanmaların ardından, hükümet cephesinden yönelen sosyal medya kullanımının kısıtlanması önerisi epey düşündürücü. Dedikleri gibi, “teknoloji, onu yaratan ideolojiye hizmet ediyor.” Büyük Birader aslında her yerde. Yazdığınız her satır, herhangi bir ülkede, ummadığınız bir yerde karşınıza çıkıp başınıza umulmadık dertler açabilir. Kişisel ifade özgürlüğü olarak sunulduğu söylenen özgürlüğün sınırları, olaylara hangi coğrafyadan, hangi açıdan veya hangi güç odağının penceresinden baktığınıza göre değişebiliyor. Tek bir kural var, o da şu: Özgürlük daima Büyük Birader(ler)’in ayağına basmayacağınız bir çerçeve ile sınırlı. Abartılı bir örnek vermek gerekirse, Çin’de muhalif olmayı başarabilen ABD’nin dostu, ABD’de muhalif olmayı başarabilen ise Çin’in dostu. Ama her ikisi de kendi rejimlerinin çizdiği özgürlük çemberi ile sorunlu.

F. Demirel: Sosyal medya dünyayı erişim sınırlaması olmaksızın yakalamaya çalışıyor fakat işin bir de güvenilirlik boyutu var. Kişi profilleri ya da içerikler yanıltıcı olabiliyor. Büyük bir uluslararası gazete; “İnsanlar bir haberi sosyal medyadan öğrenebilir ama onaylamak için bize gelmek zorundalar.” diyordu. Tüm bu bilgi bombardımanı bilgiye biraz daha erken ulaşmak için mi çekiyoruz?

F. Uyanık: Bu bilgi bombardımanı, olsa olsa, bir son dakika gelişmesi hakkında haber merkezlerine farklı kaynaklardan art arda ulaşan, aralarında bazı çelişkiler bulunan ilk bilgilere benzetilebilir. Örneğin bir patlama haberi ilk anda bir kaynaktan “saldırı” olarak geçebilir, diğer bir kaynak “nedeni belirsiz” diyebilir, başka bir kaynak ise “doğal gaz sızıntısı“ diyebilir. Bazı kaynaklar yaralı, ölü sayıları geçebilir, bir kaynak ise olayda ölen olmadığını söyleyebilir. İdeal şartlar altında gazeteci tüm bu bilgileri bir süzgeçten geçirmeden, teyit etmeden yayımlamaz. En özensiz yayın kuruluşunda bile en azından kurumsal bir ağız birliği oluşturulur.

Sosyal medya, normalde bir haber merkezi içinde yaşanması ve soğukkanlılıkla yönetilmesi gereken haber heyecanını tüm bir topluma yayıyor. Haber ve habere bağlı unsurların o toz toprak içinde havalandıkları yerden aşağı inip birbirlerine kavuşmaları daha uzun zaman alıyor. Ben bu anlamda habercilerin kuşaklar boyunca geliştirip kurallara bağlayarak birbirine aktardıkları ciddiyet ve soğukkanlılığın zaman içinde sosyal medyaya da hakim olacağını düşünüyorum. Ancak sosyal medyada sansasyon peşinde olan ya da sabırsız kullanıcılar da her zaman var olacak, aynen geleneksel medyanın kendisinde de olduğu gibi.

Gazetelerin bildiğimiz anlamıyla varlıklarını çok uzun süre devam ettiremeyeceklerini artık biliyoruz. Ancak haber söz konusu olduğunda gerek ciddiyet ve olgusal kesinlik isteyenlere, gerekse sansasyonel, kolay okunan, detaysız ve renkli haberlere meraklı olanlar için var olan iki ana akım medya türü varlıklarını internet üzerinde sürdürmenin yolunu bulacaklar. Halihazırda beş yıl öncesine kadar egemen olan geleneksel medya düzenimizi (yani fısıltı gazetesini ve profesyonel medyanın kendisini) büyük ölçüde internete taşımış durumdayız zaten.

F. Demirel: Sosyal medya artık bir iletişim kanalı olarak geleneksel medya tarafından ciddiye alınıyor. Kısa süre önce Türkiye’ye giriş yapan El Cezire’de Arap Baharı’nda bunu fazlasıyla gösterdi. Gazetecilik ve habercilik kültürünün sosyal medyadan etkilendiğini düşünüyor musunuz?

F. Uyanık: Evet, buna ben kişisel olarak ilk 2009 İran cumhurbaşkanlığı seçimi sürecinde tanık olmuştum. Muteber Batılı haber ajanslarının sosyal medyayı referans aldıkları, benim tanık olduğum ilk yüksek profilli haber konusu buydu.

1980’lerde tanık olunan, “amatör kamera ile çekilen uçan daire, trafik kazası vs.” haberlerinin gelişmiş, epeyce serpilmiş haline tanık oluyoruz. Kullanıcıların ürettiği içerik, ana akım medyanın ayrılmaz bir parçası haline geliyor. Bu değişime erken uyanıp kendilerini buna uyarlayanlar kazanacaklar. Ancak yurttaş gazeteciliğine önem vermek ile insanları bu gazetecilik türüne teşvik etmek arasında ince bir çizgi var. Gelecekte kurgusal haberleri gerçekte var olandan ayırt etmek daha da güçleşebilir. İnsanların kendi yarattıkları haberlerin hem kahramanı olması, hem de olayları kendi bakış açılarından anlatması toplumları yanlış yönlendirme potansiyeline sahip.

Burada hem yurttaş gazeteciliğini teşvik edenlerin bunu yaparken aşılaması gereken değerler önem kazanıyor, hem de kullanıcıların ürettiği içeriği ayıklayıp yayıma hazırlayanların gazetecilik nitelikleri. Gerek gazetecilerin, gerekse medyayı takip eden herkesin, kendilerini kurgusal bir akışa kaptırmamak için objektif, kuşkucu, sorgulayıcı bakışa her zamankinden daha fazla ihtiyacı olacak. Kurgu ve gerçeği ayırt etmek, artık yalan ve doğruyu ayırt etmekten çok daha zor bir hal alıyor ve propagandaya alet olmamak için uyanık olmak şart.

F. Demirel: BBC’deki deneyiminizi de göz önüne alırsanız, Türk medyası ve sosyal medya kullanımı hakkında ne söyleyebilirsiniz?

F. Uyanık: Türkiye sosyal medyanın en hızlı geliştiği ülkelerden. Bu dinamizm, geleneksel medya için sınırsız imkanlar sunuyor. Ancak ben, şu ana kadar önümüze çıkan örneklerde, medyanın sosyal medyadaki varlığını profesyonelce yönetebildiğini düşünmüyorum. Yapılması gereken, bir RSS kaynağını Twitter’a eşlemekten ibaret değil. Her bir sosyal mecranın kendine özgü normları ve geleneği var. Oraya uygun davranmak şart. Örneğin bana Facebook’ta her dakika mesaj yollarsanız sizi duvarımdan silerim. Twitter’da takipçilerinizin yaş ortalaması 24 olmasına rağmen dilinizi onlara uyarlamıyorsanız takipçi kaybedersiniz. Ya da günde 200 mesaj yollarsanız asla takipçi kazanamazsınız. Friendfeed’in dili ile Twitter’ın dili apayrı. Ayrıca Türk medyası etkileşim imkanlarını da yeterince kullanmıyor sosyal medyada. Twitter ve Facebook e-postanın yerini almış değil, ama galiba medyanın algısı neredeyse bu şekilde.

Gerçi burada bir risk de şu: Sosyal medyadaki ilgi düzeyi ve tepkiyi tek ölçüt olarak almak, öne çıkaracağınız haberler ve analizlerde ciddi bir sapmayı beraberinde getirebilir. Derinliğinizi kaybedebilirsiniz. Bu tuzağa düşmemek lazım. Sosyal medya eğer geleneksel medya için bir araç olacaksa, bu yeni araç, derinlikli içeriğin daha fazla tüketilmesine vesile olmalıdır. Sosyal ağlar, medya için canlı bir vitrin olabilir, ama dükkanın kendisi bir vitrinden oluşamaz.

Burada önemli bir husus da şu: Türkiye’de sosyal medya kullanım ilkeleri oluşturup bunu kamuoyuna ilan etmiş bir medya kuruluşu (benim bilgim dahilinde) yok. Aslında hem kurumsal kullanımda, hem de gazetecilerin bireysel kullanımlarında uyulması gereken pek çok kural var. Bu kuralları illa sağa sola çarparak, kazalar yaparak öğrenmek gerekmiyor. Var olan iyi örnekleri alıp uyarlamanız ve uygulamanız yeterli. Reuters, AP, BBC ve diğerleri önümüzde iyi birer örnek olarak duruyor. Tabii bu kılavuzların bu alanın doğası gereği sürekli güncellenmesi de gerekiyor. Dolayısıyla sektörün Türkiye’deki öncülerinin, ciddi kazalar yaşamadan, bir an önce sosyal medya kullanım ilkelerini yayımlayıp etkili bir şekilde uygulaması gerekir.

İlk kuralı ben söyleyeyim isterseniz: “Televizyona çıkıp canlı yayında söylemeyeceğin hiçbir şeyi, sosyal medyada da söyleme…” Kaç gazeteci bu kurala uyuyor sizce?

F. Demirel: Evet, bahsettiğiniz kişilerin sıradan bir vatandaştan daha fazla sorumluluğu var, tıpkı sanatçılar gibi. Ancak onlar da Twitter’da kendi şöhretini genişletme çabası ve yukarıda bahsettiğiniz içgüdüsel eğilimler içinde gibi olabilirler. Bu durum canlı yayınlara yansıyan çeşitli sonuçlar doğurabilir ancak gazetecilerin kişisel profillerini istekleri doğrultusunda kullanması tamamen yanlış mı?

F. Uyanık: Sosyal medya söz konusu olduğunda, pek çok yerde olduğu gibi, doğru ve yanlış izafi kavramlar. Bunların tanımlarına kişiler ve kurumlar karar vermeli. Ancak şurası kesin: Bir kurumun çatısı altında çalışan kişi, kendi ismini ve kimliğini açıkça ifade ettiği sürece, o kurumun sosyal medya ilkelerine uymalıdır. Uzun uzadıya tarif etmeye gerek yok: “Televizyonda söylenemeyecek” bir ifadeyi oraya yazmamak gerekir. Özellikle gazetecilerin uyması gereken ana kural bu. İlla kazalar yapıp Twitter hesabını kapatmak zorunda kalmadan da bu mecralarda gazeteci olarak var olunabilir. Bunun yolu da biraz “ağzından çıkan lafı kulağının duymasından” geçiyor.

F. Demirel: Siz kurallara uyan bir gazeteci misiniz? Farklı bir işiniz olsa daha fazla şey mi ifade ederdiniz Twitter’da?

F. Uyanık: Evet, gazetecilik yaparken de kurumsal iletişimle uğraşırken de sosyal medyada dile getirdiğiniz görüşlerinizde belli hassasiyetleri dikkate almanız şart. Gazetecileri bu konuda bağlayan ana ilke değişmiş değil: Bu da çok net bir şekilde tarafsızlık gereği. Kurumsal çalışanları bağlayan ana ilke ise kurumsal bağlantılar ve varsa tanık oldukları “aile sırları”. Bu sınırlar dışında aslında özgürsünüz. Ama bu, mesleğiniz ve toplumdaki yeriniz ne olursa olsun, genel nezaket kuralları ve “siyaseten doğru” bir dil kullanımı gereğini ortadan kaldırmıyor.

Bu ortamlarda kendi isimlerini kullandıkları halde, oraya her aklına geleni yazanları anlayamıyorum. O yazdıklarınız oradan silinmiyor. Seneler sonra bile karşınıza çıkabilir bunlar. Kaybolup gitse bile insanların zihinlerinden silinmeyecektir. İki düşünüp bir yazmak lazım. Gördüğüm bazı örnekler benim bu ortamlarda daha fazla yazıp çizmekten ziyade daha temkinli olmamı beraberinde getiriyor. Kişisel normlarım da bu yönde evriliyor yani.

F. Demirel: Twitter’da Türkçe kullanımına dair hatalar paylaştığınızı görüyorum. SMS ve anlık sohbetlerden sonra sosyal medya da Türkçe’yi (ve diğer dilleri) olumsuz etkiliyor olabilir mi?

F. Uyanik: Bu düzeltme merakı, bir süre sunuculuk yapmış olan pek çok kimsede var olan mesleki bir defo galiba. Bundan sıyrılmaya çalışıyorum aslında. “SMS ve sosyal medya gibi diğer araçlar Türkçe’yi bozuyor” demek ise aracın (medium) rolünü abartmak gibi geliyor. Türkçe (ve diğer diller) eğer bozuluyorsa bunun toplumsal nedenleri vardır: Eğitim sistemi gibi. Bilgisayar ve cep telefonu merakının bizleri daha az okumaya yönelttiği iddia edilebilir. Ama buradaki suçlu telefon ya da bilgisayarın kendisi değil en nihayetinde. Kullanılan aracın doğası kısa ve hızlı ifadeleri zorunlu kıldığı için epeyce bir kısaltma hayatımıza girmiş olabilir. Buradaki sorun ise Türkçe kısaltmalardan ziyade, Türkçesi mevcut olan ifadelerin İngilizcelerini tercih etmeye başlıyor olmamız: “SMS”, “ok” gibi kelimeler bunlar. Evet “Araç mesajdır”, ama her başımız sıkıştığında aracı suçlamak, sorumluluktan kaçmaktan başka birşey değil.

F. Demirel: UNDP olarak Twitter ve Facebook’ta aktifsiniz. Kurumsal düzeyde sosyal medyayı kullanırken nelere dikkat ediyorsunuz?

F. Uyanık: BM Kalkınma Programı yani UNDP’nin Türkiye’deki Facebook kullanıcılarının en az yüzde 37’si 25-34 yaş aralığında. Kullanıcılarımızın en az yüzde 29’u ise 18-24 yaş arasında. Yani çok genç takipçilerimiz var. Bu kullanıcıların medya tüketme eğilimleri yüksek. Yani resimsiz ya da videosuz bir mesajın yerine ulaşma ihtimali düşük. Twitter’a baktığınızda ise köşeli bir dille kaleme alınmış bir mesajın “retweet” edilmesi pek mümkün değil.

Dolayısıyla bizim yapmaya çalıştığımız, iktisadi ve insani gelişme gibi bir konu başlığının kapsamına giren, normalde kolay tüketilmeyebilecek mesajları rahat algılanabilen yeni mesajlara dönüştürmek. Bu mesajlar yoluyla kullanıcıları bunaltmadan, toplumdaki kalkınma sorunları hakkında düşünmeye sevk etmeyi hedefliyoruz. Bu konular hakkında detay isteyenleri ise ilgili sayfalara yönlendiriyoruz. Her ay yayımladığımız e-bülten ve sesli/görüntülü podcastlarımız da bu sayede ummadığımız kadar farklı alıcılara ulaşıyor.

Genç kullanıcıların ilgisini çekebilecek bazı iş ilanlarını ve diğer BM kuruluşlarının (örneğin UNICEF’in Afrika’ya yardım kampanyası gibi) önemli mesajlarını da Facebook ve Twitter üzerinden aktarıyoruz ve çok ciddi geri dönüşler alıyoruz.

Friendfeed, Youtube, Flickr gibi kanallar ise doğaları gereği mesajdan ziyade medya paylaşımına hizmet ediyor ancak bunların da özenli yönetilmesi şart. Örneğin yayımladığınız bir videonun ya da bir ses bandının detaylı içerik bilgileri, bir fotoğrafın tarih ve kişi bilgileri içermesi gibi ayrıntılara dikkat etmek gerekiyor. Uzun ve karmaşık kurgulanmış ya da teknik bilgi içeren yazı, ses ve videolar daha az tüketiliyor.

Bu arada vurgulamak gerekir: Merkezi New York’ta bulunan UNDP’nin sürekli güncellenen, kapsamlı bir sosyal medya kullanım kılavuzu var. Bu kılavuz, sosyal medyanın kurumsal kullanımı ve bu mecraları çalışanların kullanımına dair pek çok soruya yanıt veriyor.

F. Demirel: Sizinkileri saymazsak ben de Türkiye’de henüz benzer kılavuzlar görmüş değilim, bu konuda geleneksel medyanın adım atması gerektiği kadar belki bize de görev düşüyor.

Biraz kişisel tarafa geçelim. Sizi de Twitter’da bulmak mümkün. Twitter sizin için ne ifade ediyor, bahsettiğiniz kuralları dikkate alıyor musunuz?

F. Uyanık: Facebook ve Twitter ile Londra’da yaşadığım dönemde tanışmıştım. Her ikisinin de Türkiye’de popülerleşmesi uzun sürmedi. Facebook’un daha kolay kavranan ve daha tiryakilik yaratan bir durumu vardı belki ilk bakışta. 2007 sonlarında tanıştığımda bendeki etkisi de bu şekilde oldu. Ancak “arkadaş” sayım giderek artmaya başlayınca Facebook üzerinde daha az yazı, resim, link paylaşmaya başladım. Garip bir ters orantı…

Twitter hesabımı ise Kasım 2008’de açtım. Ancak sık kullanmaya başlamam 2009 Şubat-Mart aylarına rastlıyor. O aylarda Twitter İngiltere’de bir fenomene dönüşmeye başlamıştı. Türkiye’deki “Twitter patlaması” ise 2010’a denk geliyor. Twitter sonrasında Facebook kullanımım çok azaldı. Türkiye’den ve dünyadan doğru kişileri takip ediyorsanız Twitter’ın hayata yepyeni bir pencere açtığı söylenebilir. İlgi alanlarınızda dünyayı takip etmek hiç bu kadar kolay olmamıştı. İlgi alanınız dahilindeki ciddi bir haberi kaçırmanıza, o haberle ilgili farklı perspektiflerden mahrum kalmanıza artık neredeyse imkan yok.

Ancak galiba Twitter ve diğerlerini bu kadar göklere çıkarmanın da sorunlu tarafları var. Bu araçların zamanımızı çaldığı doğru. En basitinden her birimize birer akıllı telefon aldırmak gibi bir tüketim propagandası içerdiği de doğru. Elbette dozajı ne ölçekte olursa olsun röntgen ve teşhirin de potansiyel olarak sorunlu tarafları var. Benim Twitter’ı kişisel kullanımım giderek azalıyor. En azından mesajlarımın içeriği artık daha anonim. Çoğu zaman da geriye dönük olarak bazı kişisel içerikli mesajlarımı siliyorum. Bir oda kalabalıklaştıkça uluorta konuşmayıp yanındakine fısıldamaya başlamak gibi bir durum bu herhalde. Sanıyorum herkesin kendini bu ortamlara ve onların kendi içindeki değişimine adapte etmek için kullandığı farklı yöntemler var.

F. Demirel: Peki bu odadaki kişiler sizce ne kadarı kurgusal? Slavoj Zizek ile internetin kurgusal boyutunu konuşmuştunuz. Bugünkü durumu nasıl yorumlanabilir?

F. Uyanık: Zizek’e göre enteresan bir şekilde çevrimiçi kişiliklerden ziyade günlük hayattaki kişiliklerimiz kurgusal. Eğer bir kimse internette gerçek kimliğini gizliyorsa çoğu kez aslında kişiliğinin derinliklerinde yatan öz benliğine konuşma fırsatı tanımış oluyor.

İnsanlar esasen internette kimliklerini gizlemedikleri zamanlarda kurguya yöneliyor. Herkes (aynen günlük hayatta olduğu gibi) aslında ne kadar da güzel-yakışıklı, komik, eğlenceli, bilge bir kimse olduğu mesajını vermeye çalışıyor. Facebook’taki profil fotoğrafları ya da paylaşılan linklerde hep bu alt metin var aslında. Diyelim ki görülmek istemediğiniz bir mekanda iseniz Foursquare’e giriş yapmıyorsunuz. Yani internette kimliğini açıklayan insanlar “olduğu” değil, “olmak istediği”/”olduğuna inandığı” insanı “oynuyor”; kimliğini açıklamayanlar ise daha “gerçekçi” davranabiliyor. Tabii bu ikinci önerme de tartışılabilir.

Tüm bu karmaşa içinde “iyi” bir haber varsa o da şu: Youtube videolarının altında yorum olarak gördüğünüz ırkçı, cinsiyetçi, kaba saba dil, çoğu kez gerçek kişilere değil, bastırılmış kişiliklere ait. O mesajları yazanlardan biri yan dairenizde oturan nazik beyefendi de olabilir. Belki de Youtube’da küfredebilmesi sayesinde daha zararsız bir insanla karşı karşıyasınız.

F. Demirel: Bir ara sosyal medya diyeti yaptınız. Onun amacı neydi?

F. Uyanık:  İki kez “planlı sosyal medya orucuna” girdim. Her ikisi de doktora tezimle ilgiliydi. 2010 başında tezin okumaları için bir süre kendimi tüm bu araçlardan mahrum bırakmıştım. 2011 ortasında da bu kez tezimin ilk kapsamlı taslağını yazarken aynı yola başvurdum. Kendimi haftalarca eve kapadım ve bu sene yaz sağ olsun çok geç geldi. Yöntemin çok işe yaradığını söyleyebilirim…

F.Demirel: Paylaşımlarınız için çok teşekkürler. Sosyal medya ve yeni medya düzenini tekrar konuşmak üzere son olarak neler söylemek istersiniz?

F. Uyanık:  Son olarak, az önce bahsettiğim sosyal medya diyetinin sonlarına doğru zaman zaman sıkılarak Twitter’a girip yazılanları okuduğumu itiraf etmek isterim!

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Haziran ayında Avrupa’da internette vakit geçirme süresi kişi başına ortalama 26,1 saat olarak gösteriyor ama yukarıda adını verdiğimiz 3 ülkede bu ortalama 31 saate çıkıyor.

comScore, Türkiye’nin tekil kullanıcı sayısını 22.967 milyon olarak gösterirken, her ziyaretçinin ortalama 3.4 sayfa görüntülediğini paylaşıyor.

Hürriyet ve Milliyet Avrupa’nın Online Gazete Siteleri Arasında ilk 5′te

Haziran 2011′de toplam 167,2 milyon tekil kullanıcı gazete sitelerini ziyaret etmiş.Geçen yıla göre yüzde 11′lik artışa denk gelen bu yükseliş, aylık ortalama 40,5 dakikalık kullanımı beraberinde getirmiş.

Avrupa’nın en çok ziyaret edilen gazete sitesi İngiliz Daily Mail, 17,2 milyon tekil ziyaretçisiyle dünya çapında 2. sırada geliyor. Avrupa listesinde 2. sırada The Guardian geliyor, aylık ortalama ziyaretçi sayısı 13,5. Avrupa’nın en popüler 3. gazete sitesi Alman Bild‘e ait. Aylık 9,9 milyon tekil kullanıcı Bild’i ziyaret ediyor.

İlk üçte Türkiye’nin adı geçmiyor ama 4. ve 5. sıra sırasıyla Hürriyet ve Milliyet‘e ait. Hürriyet’in aylık tekil ziyaretçi sayısı 9,5 milyon, Milliyet’in ise 8,8 milyon olarak gösteriliyor.

Her zaman Türkiye’nin en çok ziyaret edilen siteleri arasında olan Hürriyet ve Milliyet Alexa’ya göre de Türkiye’nin ilk 10 listesinde yer alıyor.  Milliyet yedinci, Hürriyet sekizinci sırada. Google Adplanner tahminleri biraz geriden gelirken, ikilinin rekabeti Compete’e aşağıdaki gibi yansıyor.

comScore’un raporunda Milliyet’in ardından Fransız Le Monde ve Rus Komsomolskaya Pravda geliyor. İlk 10′u tamamlayan 3 gazete ise NY Times, Le Figaro ve RIA Novosti oluyor.

Geleneksel Tarafta Gazeteler

Biraz basılı tarafa bakacak olursak, Türkiye İstatistik Kurumu’nun raporuna göre ülkemizde 2010 yılında gazete ve dergilerin sayısı 2009 yılına göre yüzde 6,4 artmış ve  6,459 gazete ve dergi yayımlanmış. Bu yayınlarda gazetelerin oranı yüzde 43.

2010 yılında yayımlanan gazetelerin yüzde 90′ı yerel, yüzde 3,3′ü bölgesel ve yüzde 6,7′si ise ulusal yayın yapıyor. Yıllık toplam tirajın yüzde 94,6′sını gazeteler oluşturuyor. 2010 yılında ülkemizde yayımlanan gazete ve dergilerin yıllık toplam tirajı 2.57 milyar ve bunun yüzde 94,6′sını gazeteler oluşturuyor.

Tam bu noktada ülkemizde 8 ulusal gazetenin toplam 11 iPad uygulaması geliştirdiğini hatırlatmakta fayda var.

Yaz Ayları Tatil/Seyahat Sitelerine Yaradı

comScore aynı bültende Avrupa’nın en çok ziyaret edilen sitelerini de paylaşıyor. Google toplamda 335.3 milyon Avrupalı kullanıcıya ulaşarak ilk sırayı kaptırmazken, 2. sırada 259.8 milyon kullanıcıya ulaşan Microsoft , 3. sırada 246.3 milyon ziyaretçisiyle sosyal ağ devi Facebook geliyor. Listede Türkiye’den 30 milyon ziyaretçiyi aşan bir site göremiyoruz.

comScore Mayıs-Haziran arasında en büyük büyümeyi Priceline.com’un yaptığını paylaşıken, Agoda ve Booking.com gibi tatil/seyahat sitelerinin de yüzde 15 kadar büyüdüğü söylüyor. Expedia’nın da yüzde 7′lik bir büyüme sağladığı ve artan ziyaretlerin TripAdvisor sitelerinn geldiği paylaşılıyor.

Sosyal ağlar ise yine hayatımızın önemli online duraklarımız olmaya devam ediyor. Zamanının çoğunu sosyal ağlarda harcıyoruz. Vkontakte, geçen aya göre yüzde 6 gerilerken, Twitter 36.3 milyon ziyaretçiyle listeye son sıralardan girmeyi başarmış görünüyor. Facebook ise 246.3 milyon tekil ziyaretçi ve 151.4 sayfa görüntüleme ile sosyal ağlarda rakipsizliğini koruyor. Google+’nın 1 ay gibi bir sürede 25 milyon ziyaretçiye ulaşması da Facebook’un için çok önemli görünmüyor.

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Her ne kadar sayısını bilmediğimiz kadar ulusal veya yerel online haber sitesi olsa da ulusal gazetelerin online dünyada ayrı bir yeri olduğunu biliyoruz. Güvenilir haber kaynağı olmayı sürdüren gazetelerin gerçek dünyada olduğu gibi online dünyada da ilgi görmesine şaşırmamak gerek. Diğer yandan basılı yayıncılığın giderek cazibesini kaybettiği gerçeğini de akılda tutmak gerekiyor ve webin öldüğü varsayımına bakılırsa iPad gibi tablet bilgisayarlar için mobil uygulama çıkarmak oldukça mantıklı görünüyor.

Gazete Biçiminde iPad Uygulamaları
iTunes’da yaptığımız aramalarda 8 ulusal gazetenin toplam 11 iPad uygulaması geliştirdiğini gördük.  iPad uygulaması geliştiren gazetelerden Bugün, Gözcü, Hürriyet, Hürriyet Daily News (HDN), Radikal ve Sabah’ın (eSabah) dijital gazete şeklinde birer uygulaması bulunuyor.

iPad’e Özel Tasarımlar
Diğer yandan Akşam, Bugün ve Milliyet yarı özel tablet tasarımlarına sahip. App Store’da iki iPad uygulaması olan Sabah, özel tasarıma sahip uygulaması (Sabah HD) ile de okuyucularına farklı bir seçenek sunuyor. Tablet biçimine en uygun uygulama ise adıyla da çağrışım yapan Zaman Tablet. İngilizce yayımlanan Today’s Zaman da özel bir tasarımla App Store’da yerini alıyor.

Ücretli Gazeteler
Radikal ve eSabah 30 günlük, Hürriyer eGazete 90 günlük deneme süresinin ardından aylık 2,99 dolar karşılığında okunabiliyor. HDN ise 90 günlük ücretsiz sürenin ardından aylık 4,99 dolar istiyor.

1. Akşam Gazetesi - aksam.com.tr - Geliştirici: Gezegen Bilisim
2. Bugün eGazete - bugun.com.tr -  Geliştirici: Ipek Medya Grubu
3. eSabah - sabah.com.tr  – Geliştirici:  Turkuvaz Yayıncılık
4. Hürriyet Egazete - hurriyet.com.tr – Geliştirici: Hürriyet Gazetecilik
5. HDN - hurriyetdailynews.com - Geliştirici: Hürriyet Gazetecilik
6. Milliyet HD - milliyet.com.tr – Geliştirici: Doğan Gazetecilik
7. Radikal Egazete - radikal.com.tr – Geliştirici: Hürriyet Gazetecilik
8. Sabah HD - sabah.com.tr –  Geliştirici: Turkuvaz Yayıncılık
9. Sözcü - sozcu.com.tr – Geliştirici: Estetik Yayıncılık
10. Today’s Zaman - zaman.com.tr – Geliştirici: Feza Gazetecilik
11. Zaman Tablet - todayszaman.com – Geliştirici: Feza Gazetecilik

Yukarıdakilerden farklı olarak App Store’da iPhone uygulaması olan farklı ulusal gazetelerin yer aldığını da ekleyelim. Hemen her iPhone kullanıcısının en az bir haber uygulamasına sahip olduğu düşünülürse Türkiye’de ulusal gazetelerin mobil dönüşüme ayak uydurmakta zorlanmadığını söyleyebiliriz.

Yeri gelmişken Webrazzi iPad & iPhone uygulamasını da App Store’dan indirebileceğinizi hatırlatalım.  ;)

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Newsbeat, yükselen dijital medya dünyasını odağına alıyor. Online haber siteleri ve güçlü bloglara hizmet vermek isteyen Newsbeat, yayınlanan haberlerin anlık trafiğini okuyarak bir erken uyarı sistemi görevi üstleniyor.

Yeni trafik kaynağı gösterimlerinde renklerden faydalanan Newsbeat, ilk bakışta haber sitenize gelen trafiği okumanızı sağlıyor. Şu anda beta olarak genel kullanıma açılan servisi sosyal medyaya önem veren El Cezire ile New York Times, Fox News ve Times gibi dünyaca ünlü yayın kanallarının kullandığı paylaşılıyor.

Blog dünyasına ulaşan Betaworks’ün bu yeni servisinde, yazarlar da kendi yazılarının trafiğini takip edebiliyor. Haberlerin hızlı yayılım gösterip göstermeyeceği kestirilebiliyor.

Newsbeat, ziyaretçilerin ilgisini canlı olarak görmenizi ve bu ilgiye yönelik adımlar atarak ziyaretçilerinizle olan etkileşiminizi arttırmanıza yardımcı oluyor. Oldukça mantıklı ve işe yarar bir hizmet olduğunu Chartbeat ile gördüğümüz gerçek zamanlı ziyaretçi takibi bu kez daha profesyonel bir şekilde karşımıza çıkıyor.

Dahası Betaworks, Chartbeat’i e-ticaret, oyun gibi farklı siteler için özelleştirmeyi planlıyor. Shopbeat bu konuda gelecek ilk örnek. Charbeat’in site üzerindeki temel işlevsel alanları tanıması ile oldukça doğru okumalar yapacaktır. Newsbeat 30 günlük deneme süresinin ardından aylık 199 dolardan başlayan üyelik modelleri sunuyor ama buna değecek bir hizmet sunulduğunu düşünüyorum. Tabii benzer servislerin artmasıyla ileride bu ücretlerin düşmesini de merakla bekliyorum.

Newsbeat gerçek zamanlı ve kişisel hedeflemeli web geleceğine doğru atılan çok doğru bir adım. Chartbeat için şimdilik 3 milyon dolarlık yatırımı bulunuyor. Gözlemlediği ziyaretçi sayısı 4 milyonu geçen Charbeat, yeni servisleriyle adından daha çok söz ettirecek gibi görünüyor.

Chartbeat’de canlı olarak avc.com’un trafiğini görüntüleyebilirsiniz.

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

WSJ Safe House, paylaşılacak özel belgeleri araştırmacı uzman gazetecileriyle inceleyeceğini ifade ediyor. Bilgi paylaşımı yapacak kişilere de üst düzeyde güvenlik teminatı veriyor. Söz konusu başvurular için ilk sırada online kanalı tavsiye ediyor ama gönderiler için posta adresini de paylaşıyor.

WSJ, Safe House ile haksız ve hukuksuz faaliyetleri ortaya çıkarmak maksadıyla Brad McCarty‘nin dediği gibi “iyi çocuk” rolünü alıyor ama Wikileaks ile karşılaştırılması zor, hatta ortada daha büyük sorunlar var.

WSJ Safe House Ne Yapamaz?

WSJ’nin Wikileaks kadar bağımsız ve cesur davranamayacağı çok açık. Çünkü News Corp. ve ABD’nin yasalarına tam bağımlı olmak WSJ’nin ellerini bağlıyor. Online başvuru kaynağı açmak ise karşılaşılacak belge kirliğini ve güvensizliği akla getiriyor. Bu konuda bir çok detay ortaya koyulabilir ama bunlardan ziyade Assange’in Wikileaks’i ile Murdoch’un Safe House’u arasındaki ilişkiden bahsetmeyi daha önemli buluyorum.

WSJ, News Corp. ve Wikileaks İlişkisi

Bilindiği gibi Wikileaks başta kendi websitesi wikileaks.org ve kopya sunucular olmak üzere büyük Alman, İngiliz ve Amerikalı gazetelerle de işbirliği yaptı. Hatta Türkiye’de de Taraf Gazetesi bu görevi üstlendi.

WSJ ile Wikileaks ilişkisine baktığımızda ise karşımıza Murdoch’un Belgeleri (Guardian) ve çıkıyor. Assange’in sigorta belgeleri olarak dile getirdiği Murdoch ve News Corp. hakkındaki belgeler WJS’nin Güvenli Saray’ını daha da bulanıklaştırıyor.

Ayrıca WSJ’nin daha önce Wikileaks’ın paylaştığı bazı belgeleri yayınlamadığı biliniyor. Söz konusu bilgi paylaşımında bahsi geçen bir tazminat şartı var ancak belgelerin yanında bunun pek önemi bulunduğunu düşünmüyorum. Zira belgeler ABD’li diplomatların yazışmalarını içermesiyle dikkat çekiyor.

WSJ Safe House Ne Yapabilir?

WSJ Safe House basın özgürlüğünün yeni bir açılımı olarak kabul edilebilir. Neler çıkaracağını zaman gösterecek ama bir Wikileaks etkisi yaratması bana göre mümkün değil. Ya da kimbilir, belki de Safe House, Assange hakkında bazı belgeler açıklar..

Görsel Kaynak: peterhac

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Milliyet’in yenilenen uygulamasına baktığımızda internet sitesinde bulunan bölümlerin hemen hemen tamamının kapsandığını ve en çok ziyaretçi çeken foto-galeri (!) ve video galeri bölümlerinin de uygulamaya eklendiği görülüyor. Flash desteği olmayan iPhone’larda videoların uyumlu bir format ile sunulduğunu tahmin ediyorum. Geçtiğimiz haftalarda yenilenen Ntvmsnbc ve CNN Türk uygulamalarında da video bölümünün olduğunu aktarmadan geçmeyelim.

iPad için geliştirilen Milliyet HD uygulamasını tablet bir dergi stilinde hazırlayan Milliyet’in neden iPhone’da buna benzer stili tercih etmediğini bilemiyorum. Ancak uygulamanın standart iPhone menülerinin dışında kendi görselleriyle hazırlanması daha doğru olmuş. Bu arada dile getirmeden geçemeyeceğim haberleri facebook ve e-posta ile paylaşabildiğiniz uygulamada, neden twitter’ın olmadığını ise anlayamadım

Tasarımsal olarak bir gazete sitesinden beklenen bol görselli, çok haberli yapısını başarılı şekilde yeni uygulamasına aktaran Milliyet’in iPhone uygulaması yenilenmeden önce 250 bin kere indirilmiş. Uygulama yenilendikten sonra ise uygulamanın günlük indirilme sayısının 4′e katlandığı bilgisini aldık. En çok ziyaret edilen kategorilerin ise Son dakika, Spor, Ekonomi ve Siyaset olduğunu öğrendik.

Türk internet kullanıcısının en çok ziyaret ettiği sitelerin başında gelen haber sitelerinin kendilerini yeni teknolojilere hızlı adapte etmeye çalışmaları sevindiriyor. Kullanıcıların da haber sitelerinin mobil uygulamalarına yoğun ilgi gösterdiğini ise zaman zaman elimize ulaşan istatistiklerden anlıyoruz. Yerli pazarda halen başarılı bir ücretli model görememiş olsak da çeşitli grupların zaman zaman gazeteyi birebir uygulamaya aktararak bunu denemeleri bile heyecan verici.

Milliyet ve Vatan‘ın geçtiğimiz hafta el değiştirmesinin ardından Milliyet’in online stratejilerinde nasıl değişiklikler olacağını merak ediyoruz. Uzun süredir online’da olduğu kadar mobil ve tablet cihazlarda da aktif olan Milliyet grubunun önümüzdeki dönemde bu stratejisini geliştirirek devam ettirmesini umuyoruz, sanrım bekleyip görmenin dışında bir şansımız yok.

Bu yazı Ali Altuğ Koca tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Editörler tarafından seçilen önemli haberleri gündeminize ekleyen serviste istenilen şekilde haber kategorilerinin oluşturulması sağlanmış.

Arama özelliği ile biraz vakit geçirerek kendinize özgü güzel bir haber sitesi yapabileceğiniz Trove’ye Facebook profiliniz ile kayıt olmak mümkün. Bu sayede beğenileriniz üzerinden Trove’ya kendinizi belirli ölçülerde tanıtmış oluyorsunuz.

Trove’nun önümüzdeki dönemde daha fazla sosyal medya figürü ile güçlendirileceği açıklanıyor. Washington Post’un yönetim kurulu başkanı Donald Graham da açılış mesajını bir Facebook notu üzerinden paylaşması bunu doğruluyor. Trove’nin mobil tarafı da düşünülmüş. Android ve BlackBerry uygulamaları hazır olan servisin iPhone ve iPad uygulamaları ise hazırlanıyormuş.

Wall Street Journal, Trove için 5 ile 10 milyon dolar arasında bir yatırım planından bahsediyor ki servisin bu yatırımı altyapı ve pazarlama için kullanabileceğini düşünmek zor değil. Daha önce iCurrent adlı kişisel bir haber toplama servisini satın alan Washington Post, online dünyada yaşadığımız bilgi bombandırmanını dağıtmak konusunda kararlı görünüyor.

Takip ettiğiniz bir haber kanalı üzerine bir konuşma başlatabileceğiniz bölümün yanında, Trove epostanıza günlük olarak önemli başlıkları gönderiyor. İstediğiniz haberleri profilinize kaydedebiliyor, beğenmediklerinizi gündeminizden çıkarabiliyorsunuz.

Yahoo’nun LiveStand‘i açıldığında sosyal ve kişiselleştirilebilir haber portalları arasındaki savaş da başlamış olacak. İşte Trove için hazırlanan Barak Obama’lı tanıtım videosu:

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Alt sitelerinin de arayüzlerini değiştiren Hürriyet.com.tr’de alt siteler menülerde öne çıkartılmış ve her kategori sitesi içeriğine  uygun şekilde modellenmiş. Klasik renk seçimlerinden vazgeçmeyen sitenin kullanıcılardan ters bir tepki alacağını tahmin etmiyorum.

Hürriyet gibi büyük internet projelerinde yapılan tasarım değişiklikleri genelde sürekli ziyaretçilerde rahatsızlık yaratır. Facebook her tasarım değiştirdiğinde ortaya çıkan eski Facebook’u istiyoruz gruplarını bu duruma örnek gösterebiliriz. Hürriyet’te yapılmış değişiklik ise daha çok işleri doğru yoluna koymak ve görülen eksiklikleri düzeltip biraz parlatmak olarak açıklanabilir. Açıkcası bizde kısa süre içinde buna benzer bir yenileme ve küçük değişiklikler yapmayı planlıyoruz.

Tabi ki kullancılardan gelen geri dönüşlere göre birkaç düzeltme yapılacaktır. Ancak genel yapıda bir değişiklik olacağını düşünmüyorum. Hürriyet.com.tr’nin yeni tasarımında arama kutusu da logonun yanına taşınarak ön plana çıkartılmış. Üst tarafta herhangi bir reklam alanı oluşturulmamış ancak tüm menünün üzerine bir reklam alanının yerleştirilmesi olası görünüyor.

Hürriyet.com.tr gibi günde 2 milyon aylık 20 milyon ziyaretçiyi ağırlayan bir portalda değişiklikler yapmak ve herkesi memnun etmek kolay olmayacaktır. Ancak yenilenen tasarımı hem Hürriyet’in genel tarzına uyması hem de yenilikleri bünyesine katması açısından başarılı bulduğumu söyleyebilirim.

Bu yazı Ali Altuğ Koca tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Referandum döneminde Türk siyasi partilerinin online kanallarda aktif olmaya başladığını görmüştük. Bu tecrübeden kendine pay çıkaran Sanalsecim.com, siyasi partilerin ve milletvekili aday adaylarının tanıtım yapabileceği bir site olarak yayına başlamış.

Sanalsecim.com’da parti, şehir ve aday adayı başlığında hem görsel hem de yazılı içeriklere ulaşabiliyor. Kendi genel seçim oylamasını da başlatan sitede partilere göre oy dağılımı canlı olarak yayınlanıyor ve katılım gelecek için potansiyel bir seçim sonucu öngörüyor.

Milletvekili aday adaylarının kendini tanıtma fırsatı bulduğu Sanalsecim.com, seçmenlerin milletvekili aday adaylarını tanımasını kolaylaştırıyor. Henüz 2 hafta önce açılışı yapıldığı için içerik çok zengin değil ancak seçime doğru önemli bir haber kaynağı olması mümkün.

Türkiye’de bu tür girişimlerin bize kadar ulaşması seçim döneminde daha yoğun online aktiviteler ile karşılaşacağımızı net bir şekilde gösteriyor. 3 kişilik bir ekiple VeMedya tarafından hazırlanan Sanalsecim.com’un seçim yaklaştıkça önemseneceği de açık. Salih Karadeniz de kurmuş oldukları sitenin amacını “Seçmene seçim ile ilgili her türlü bilgiyi bir arada sunmak.” olarak iyi bir şekilde özetliyor.

Siyasi gündemin online dünyada bir hareketlilik oluşturmasından doğru şekilde faydalanan Sanalsecim.com, Twitter ve Facebook‘ta daha profesyonel hareket etmesi halinde seçmenlerin ilgisini daha fazla çekecektir. Önümüzdeki 84 günde bakalm siyaset, sosyal medyaya ne kadar yaklaşacak.

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

ABD’nin en çok ziyaret edilen gazetesi olan NY Times, bu ünvanını yitirme pahasına da olsa önemli bir adım attığının farkında. 1851’den beri yayında olan gazetenin bu adımı online kullanıcıların bedava içerik algısını kırabilirse sektörü kesinlikle hareketlendirecektir.

Online dünyada ücretli yayınlar çok uzun bir geçmişe sahip olmasa da iPad gibi tablet cihazların hayatımıza girmesi ile farklı bir boyut kazanmıştı. Apple ve Google’ın uygulama marketlerinde abonelikli ücretlendirme modelini açması da bu alanda yeşil ışık yakmıştı.

Kimi gazeteler online içeriğini çeşitli modellerle ücretli olarak okuyucularına sunuyor ve bunu haklı buluyor. NY Times da reklamveren ve okuyucu arasında sağlıklı bir denge kurmanın öneminden bahsediyor. Online tarafta yıllardır ücretsiz içerik sunarak kullanıcılarda oluşturulan psikolojik etkiyi de öngören NY Times, yeni modelin çok korkutucu olmadığını rakamlarla açıklıyor.

Aylık 20 makaleden fazlasını okumak isteyenler için 15 dolardan başlayan 4 haftalık abonelikler (web+mobil) sunan saygın gazete, okuyucularının %85′inin bu sınıra ulaşmayacağını öngörüyor. Google’dan gelecek ziyaretçilere 5 makaleye kadar izin verildiği açıklanıyor ama diğer referans bağlantılar için ise şimdilik bir sınırlama görünmüyor.

NY times işin mali boyutunuda masaya yatırarak, Amerikan gazetelerinde (basılı ve dijital) reklam gelirlerinin 2009-2010 arasında % 6.3 düştüğünü paylaşıyor. Amerikan Gazeteler Birliği bunu rekor bir düşüş olarak kaydetmiş ve bu durum zaten basılı yayın için içerik hazırlayan gazeteleri bazı sorgulamalara itiyor. Kantar Media raporuna göre online medyaya yapılan harcamalar %6.5 artmış ama New York Times Media Group reklam gelirlerinin 2010′da %2.1 düşerek 780.4 milyon dolar olduğu aktarılıyor.

NY Times’ın abonelik için belirlediği ücret, The Wall Street Journal ve The Financial Times ile karşılaştırıldığında biraz daha fazla duruyor. Hatta konuyu kalema alan Jeremy Peters, bir okuyucunun;

Ücretler yok yüksek, bunu karşılayamayacağım. BBC veya CNN’i tercih edeceğim. Üzgünüm NY Times, varlıklı kişileri seçtin.

şeklindeki yorumuna Lori K. adlı başka bir okuyucunun;

Varlıklı mı? Bir aylık tüm emek sadece iki öğle yemeği tutarında. Ben bu düşük ücretler için NY Times’ı desteklemekten mutluyum.

şeklindeki sözlerine yer veriyor.

NY Times 28 Mart’tan itibaren yeni sistemini uygulamaya alacak. Okuyucular şimdiden bu yapıyı mümkün olduğunca zorlayacak fikirler üretiyor ama ben Lori K.’nın görüşüne sonuna kadar katılıyorum. Online yayıncılık basılı taraftan çok daha fazla çaba gerektiyor ve alınan hizmetin karşılığını bulamaması kimsenin hoşlanmadığı reklam çeşitlerinin karşımıza çıkmasına sebep oluyor.

Büyük bir tecrübe ve çalışma gerektiren, sürekli güncel tutulan online yayınlar aylık bir kaç kahve parasını haketmiyor mu dersiniz? Bu konuda kararınızı etkileyen değişken, içeriğin kalitesi mi yoksa ücreti midir?

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Dipnot’un Türkçe iPad dergisi kısa süre önce App Store’daki yerini aldı ve şu anda genel listede 5. sırada bulunuyor. İngilizce olan versiyonu ise bugün itibariyle görücüye çıktı.

Uygulamalar daha önce de bahsettiğim gibi Adobe’nin Digital Publishing Suite çözümü ile hayata geçirilmiş durumda ve şahsen oldukça beğendiğimi söyleyebilirim.

iPad’de özellikle Wired gibi popüler dergilerde gördüğümüz türden başarılı video, müzik ve resim entegrasyonları barındıran Dipnot tablet versiyonları önümüzdeki günlerde sektörün iştahını kabartacak diye tahmin ediyorum.

Bu iştah kabartma hem Dipnot’a yönelik reklamveren ilgisi, hem de farklı medya gruplarının benzer çalışmalara yönelmek için özellikle Adobe’nin kapısını çalması şeklinde olabilir.

İlk olarak sıfırıncı “0″ sayısı paylaşılan Türkçe derginin artık ilk sayısı da uygulama içindeki yerini aldı. Yayıncılar bilirler, degilerin ilk olarak sıfır sayısı bir tür beta test olarak basılır. Sonradan ilk sayı piyasaya sürülür. Dipnot’un tablet versiyonunda da yaptığı aslında buna benzer bir yaklaşımdı. Ancak belirttiğim gibi artık derginin ilk sayısı da yayında ve oldukça başarılı bulduğumu söylemeliyim.

Şu anda Dipnot Türkçe ve İngilizce olmak üzere App Store’da iki farklı uygulama bulunuyor. Bu sebeple İngilizce dergiyi okumak isterseniz İngilizce uygulamayı indirmeniz gerekiyor. Özellikle Türkiye’de yaşayan yabancılar için değerli olacağını düşündüğüm İngilizce Dipnot Tablet versiyonu eğer içeriğini biraz daha genel konulara çeker ve yerel içeriği biraz olsun azaltırsa dünya çapında da ilgi görebilir.

Kısacası Dipnot.tv’nin son dönemlerdeki çalışmalarını beğeniyorum ve ilk yazıda da bahsettiğim gibi yeni medya alanında öncü işler yaptığını düşünüyorum. iPad ve Android dergileri ile de gösterdiği çabanın geri dönüşünü kısa süre içinde alacağını tahmin ediyorum.

Eğer  Türkçe bağımsız bir tablet dergi arıyorsanız Dipnot’un iPad ve Android dergilerini indirmenizi öneririm. App Store’da “Dipnot” diye aradığınızda her iki uygulama da listeleniyor. Ama yine de Türkçe uygulamayı buradan, İngilizce uygulamayı ise buradan indirebileceğinizi paylaşmış olayım.

Bu yazı Arda Kutsal tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Özellikle basılı medyanın mobil cihazlara yöneldiği günümüz yeni medya ekosisteminde, Dipnot.tv’nin iPad ve Android cihazları hedefleyen yeni girişimi ilgimi çekti. Bu fırsatla da Cüneyt Özdemir’le görüşüp şirketi Dipnot.Tv hakkında biraz daha derinlemesine bilgiler aldım.

Öncelikle, Dipnot.tv’nin “son dönemlerde yakaladığı yükselişi” derken bunu lafın gelişi söylemediğimi bilmenizi isterim. Kendilerinden aldığım istatistikler de zaten bu gelişimi ispatlar nitelikte.

Sitenin aylar bazındaki tekil ziyaretçi artışına baktığımızda Aralık 2010′dan  Ocak 2011′e %240 büyüme yakalanmış. Aynı şekilde sayfa gösterimlerinde de %250‘lik büyüme sağlanmış.

Bir haber sitesi olarak gündemi yakalayan son dakika güncellemelerinin yanı sıra, özel haberleriyle de başarılı bulduğum Dipnot.Tv, bu büyümeyi nasıl yakaladı derseniz, yeni medyayı doğru anlamanın sonucu olduğunu düşünüyorum. Çünkü sitenin sadece sosyal medyadan aldığı trafik toplam trafiğinin %50′si durumunda. Aslına bakarsanız yazımın başında sözünü ettiğim Dipnot.tv tablet dergisi de işte bu doğru anlamanın bir diğer yansıması.

Mart ayının ortasına doğru yayında olacağını öğrendiğim uygulama, iPad ile birlikte Android cihazları da destekliyor olacak. Türkçe’nin yanı sıra İngilizce versiyonu da bulunacak olan uygulama, bu iki dile farklı içerikler sunmayı hedefliyor. Türkçe versiyon özel olarak indirilebilen bir dergi sunarken, online olarak günlük gelişmeleri aktarabilen bir arayüze de sahip olacak. İngilizce versiyonda ise sadece haftalık bir dergi yapısı uygulanacak.

Adobe Türkiye’nin de desteklediği bu projede şirketin henüz lansmanını yapmadığı, prerelease’de ön taleple belirli firmalara sunduğu Digital Publishing Suite kullanılıyor. Adobe InDesign CS5′de hazırlanan dergilerin App Store üzerinden satılabilecek formata getirilmesini sağlayan servis, şu anda dünyada Wired’ın iPad uygulamasında kullanılıyor. Apple Türkiye ile bu konuda da hızlıca konuştum ve Türkiye’de Dipnot.tv dışında birkaç yayıncı firmayla daha görüşmeler yapıldığını öğrendim. Bu konuda detaylı bir başka yazı paylaşıyor olacağız.

Klasik banner reklamlarından ziyade yaratıcı reklam çözümlerine yer verileceğini öğrendiğim Dipnot.tv tablet dergisinde, özellikle video destekli rich-media reklam modelleri destekleniyor olacak. Zaten iPad’de Wired uygulamasını kullananlardansanız bahsettiğim türden uygulamaların neler olacağını tahmin edebilirsiniz.

Birçok dergi grubu ve gazeteden önce bu tür bir çalışmayı başlatan ve Adobe Türkiye ile de işbirliğinde projeyi yürüten Dipnot.tv’nin uygulamasını planladığı şekilde hayata geçirmesi durumunda sektörde anlamlı bir paradigma değişikliği yaratması olasıdır.

Eğer Cüneyt Özdemir ve ekibi Dipnot.tv’de hedefledikleri çalışmaları doğru şekilde uygular ve yakaladıkları rüzgarı doğru kullanırlarsa bir dönem Habertürk’ün gösterdiği hızlı çıkışı önümüzdeki dönemlerde kendilerinden de görebiliriz. Bu da aslında hem medyaya yeni bir soluk, hem de Türkiye internet pazarında yenilikçi işlerin daha hızlı gerçekleştirilmesini destekleyecektir.

Bu yazı Arda Kutsal tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Müzik sektörü dijital dünyaya açıldıkça korsan paylaşımlar da aynı paralel de büyüdü. Kaset ve CD satışlarından kazanılan gelirler(sağ alttaki grafik) internet üzerindeki paylaşım ağları sayesinde alt seviyelere düştü.

Amerika’da iTunes sektörü ayakta tutmaya çalışırken, ondan 2 önce açılan Napster (1999) sektörün dinamiklerini değiştirmeye başlamıştı. Korsan müzik paylaşımları zaman zaman büyük davalarla durdurulmak istendi. Napster’ın yasal bir çerçeveye oturtulmasından sonra popüler paylaşım programı LimeWire da Amerika Kayıt Endüstrisi Birliği (RIAA) tarafından mühürlenmişti.

Tüm bunların yanında dijital dünyadaki albüm ve tek şarkı satışlarına rağmen hiç bir zaman müzik şirketlerinin istediği gibi olmadı. Bu dünyanın dinamiklerini anlayan kimi sanatçılar, albümlerini internetten bedava yayınlayarak daha fazla kazanç sağlama ve reklam yapma yoluna gitti.

Bugün Müyap – Fizy tartışmalarıyla da gördük ki yasal dijital müzik yayıncılığı yurt dışında olduğu gibi ülkemizde de bir standarta oturmuş değil. Müzik piyasası ile aynı kaderi paylaşan film sektöründen sonra şimdilerde yayıncılık dünyası benzer bir iklim değişikliği yaşıyor ve taşlar yerinden oynuyor.

Basılı yayıncılığı tehdit etmeye başlayan dijital dünyada ilk olarak dergilerin internete uyum sürecine(emecmua, mygazines) şahit olduk. Haber ve içeriklere hızlı erişim isteği gazeteleri online dünyaya çekerken, bazı dergiler basımı durdurdu. Bu süreçte “Dergi Şart” adıyla bu dijital dönüşümden en az zararla ayrılmak adına kampanyalar göze çarptı.

WSJ gibi sayılı örnekler dışında ücretli online gazete bulunmuyor. Dergiler ise online bir haber sitesi olarak hizmet vermeye çalışıyor. Dijital okur yazarlık yükselen tablet ve e-kitap okuyucu pazarı ile de güç toplarken dijital yayıncılıkta Apple ve Google’ın öncülük ettiği yeni bir dönem başlıyor. Bu iki yeni model de dijital yayınları abonelik modeli üzerinden ücretlendirerek gerçek ve sanal dünya arasındaki kazanç denklemini kurtarmaya çalışıyor. Ancak ücretli dijital yayınlar için gelecek o kadar da parlak görünmüyor.

Dijital Çağda Yayıncılık adlı raporda ele alındığına göre artık e-kitap okuyucu fiyatları 200 doların altına düşmüş durumda. Tablet dünyasındaki rekabet de yavaş yavaş fiyatları düşürüyor ama bu durum hala kullanıcı tarafında yeterli görülmüyor. Rapora göre kullanıcıların %35′i cihazları hala çok pahalı bulurken, %25′i e-kitap fiyatlarını çok pahalı buluyor. En önemlisi ise katılımcıların %41′inin online yayınların kağıt tatminini vermediğine inanması. Aşağıdaki tablonun sağında, kullanıcıların e-kitaplara uyum göstermesinin önündeki engeller gösteriliyor.

Yayıncılığın dijital dünyaya uyumu müzik endüstrisinin aksine daha yavaş olsa da bu değişim kendi yolunu çizmeye yetiyor. Bain’in raporuna göre ABD’de e-kitap pazarı henüz %5 seviyesinde ama 2015′te %20-25 seviyesine çıkması bekleniyor. Fransa’da bu değişimin %3′ten %15-20′ye, Kore’de ise %4′ten %20-25′e doğru olması bekleniyor.

Farklı ülkelerden kullanıcıların ortalama %89 oranında ücretsiz gazeteleri tercih ettiğini gösteren rapor, en yüksek oranla(%22) Koreliler’in online içeriğe para verdiğini ortaya koyuyor. ABD’de %14 olan bu oran, Fransa’da 9′a düşüyor. Türkiye’de ise online içeriğe para vermek isteyen kişilere pek rastlamadığımızı kabul etmek gerekiyor.

Raporun sonunda online yayıncılığın değiştireceği kazanç dağılımına yer veriliyor ve yeni teknolojilerin kullanıcıyı odak noktası yaptığına dikkat çekiyor. Basılı bir yayın organının tüm kademelerinin online dünyaya geçişi elbetteki bazı noktalarda dengelerin bozulmasına neden oluyor ve kullanıcılar genellikle dokunabildiği şeye para ödemek istiyor. Dijital yayıncılık yükselse de basılı kaynakların yok olması pek mümkün değil ama dijital içeriklerde yazı, ses ve görüntü birleşimini kullanmak rağbeti arttırabilir.

Online yayıncılıkta kendi adıma önemli gördüğüm bir nokta da bilgi kirliliği. Dünyanın herhangi bir yerindeki bir olayın anında önümüze düştüğü online dünyada, okuyucuları bilgi bombardımanından korumanın yolları düşünülmeli. Okura değerlendiremeyeceğinden fazla bilgi sunmak, onların içeriğe değer vermesini de zorlaştıran bir faktör.

Bu sebeple online yayıncılıkta yerel ve kişiye özel içerikler mümkün olduğunca profesyonel ve basit bir sunumla aynı anda milyonlarca kişiye ulaşılabileceği düşünülerek üretilmeli. Eğer yayıncılar, her kullanıcıyı birer dağıtım kanalı olduğunu görebilir ve arz-talep dengesine dikkat ederse müzik sektöründen daha az bir kayıpla dijital dönüşümünü tamamlayabilir diye düşünüyorum.

Konuyla yakından ilgilenenlerin online okur-yazarlığın geleceği konusunda 2008′de yayınlanan NY Times araştırmasına da göz atmasını tavsiye ederim.

Görsel Kaynak: Online Reading

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

Google bu adımıyla online yayınları kolay erişilebilir ve güvenli bir ödeme altyapısıyla birleştirmeyi hedefliyor. Yayın ücretinin %10′unu alacak olan Google, Apple’ın %30′luk payının yanında bir adım önde olacak.

Google, kullanıcıların izin vermesi halinde kullanıcı ismi, posta kodu ve eposta adresini yayıncılarla paylaşacak. Daha ziyade web üzerindeki yayınlara ulaşmak isteyen Google One Pass, mobil işletim sisteminin desteklemesi halinde mobil uygulamalarda da kullanılabilecek.

One Pass ile tek bir ödeme ile ücreti ödenen online içeriklere her yerden erişilebilecek. Eric Schmidt’in Berlin’de açıkladığı bu sisteme Alman dijital yayıncılar ilk adımı atmış. Popular Science, Prisa ve Rust Communications gibi yayınlar Google One Pass kullanacak isimler arasına katılmış.

Şimdilik Kanada, Fransa, Almanya, İtalya, İspanya, İngiltere ve ABD’de geçerli olan sistem diğer ülkelerde ise ilerleyen dönemde aktif olacak. Türkiye’de Google Checkout’un geçerli olmaması nedeniyle bu servisten faydalanmamız mümkün değil. Ama şimdiden dijital yayıncılığın ücretli bir dünya olacağına kendimizi alıştırmamız gerekiyor.

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.

İlk yazımızda da paylaştığımız gibi LiveStand yalnızca kendi içeriklerini kullanmayacak. Anlaşma sağlanan dijital dergilere de LiveStand üzerinden erişilebilecek. TV formatında reklamlarla yeni bir dönüşüm başlatmayı planlayan Yahoo, LiveStand’de yerel içeriklere dolayısıyla yerel pazarlamaya da önem verecek.

İşte eğlenceli ve renkli görünen LiveStand’in ilk görüntüleri.

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi'de yayınlanmıştır.