Geçtiğimiz günlerde Firefox’un üreticisi Mozilla Foundation 2007 finansal yılına ait rakamlarını açıkladı. Rakamlara göre Mozilla’nın gelirleri 2007 yılında %12 artarak 75 milyon dolara ulaşmış. Fakat ilginç olan bu gelirlerin %88’ini oluşturan 66 milyon doların Google ile yapılan reklam ortaklığından gelmesi. Google’dan gelen gelir bir önceki yıl 57 milyon dolar seviyelerindeydi. Dolayısıyla Mozilla’nın gelirleri tamamen Google’dan gelen paraya dayanıyor. Bu paranın da iki kaynağı var; Firefox’daki Google arama kutusu ve Firefox-Google açılış sayfası.

Google ile Mozilla arasındaki reklam anlaşması 2008 yılında sona erecekti, fakat iki şirket geçtiğimiz Ağustos ayında anlaşmalarını 2011 yılına kadar uzattıklarını açıkladılar. Peki 2011 yılından sonra ne olacak?

Göstergeler Mozilla’nın kaderinin büyük ölçüde Google’ın elinde olduÄŸunu gösteriyor. Özellikle Chrome’un piyasaya sürülmesiyle beraber Mozilla’nın geleceÄŸi daha da riske girdi diye düşünüyorum.

Google bugüne kadar Microsoft ile başa çıkabilmek için Mozilla’ya güveniyordu. Fakat Firefox her ne kadar %18.63’lük kullanım oranıyla en çok kullanılan ikinci taracıyıcı konumunda da olsa, Explorer’ın payı hala %73’ün üzerinde. Mozilla, Microsoft’dan pazar payı çalmaya devam ediyor. Fakat bugünkü büyüme oranlarına göre Firefox’un Internet Explorer’ın pazar payını yakalaması için yaklaşık 20 yıl geçmesi gerektiği tahmin ediliyor. Chrome konusundaki agresif büyüme hedefleri düşünüldüğünde, Google’ın tarayıcı obsesyonunu gidermek için bu kadar beklemeye niyeti yok gibi görünüyor.

GeçtiÄŸimiz günlerde, Google yaptığı açıklama ile önümüzdeki yıldan itibaren bilgisayar üreticileri ile anlaÅŸmalar yaparak, Chrome’un bilgisayarda yüklü olarak gelmesini saÄŸlamaya çalışacağını belirtti. Internet Explorer’ın bu kadar çok kullanılmasındaki en önemli sebeplerin başında da Microsoft’un yaptığı benzer anlaÅŸmalar geliyor. Bunun yanında Google aynı açıklamada Chrome’un Linux ve Mac versiyonları için çalışmalarını sürdürdüğünü de belirtti.

Mozilla ile anlaşmasını 2 yıl daha uzatarak, bence Google kendine Chrome’u geliştirmek için zaman tanımış oldu. Eğer Google istediği seviyeye ulaşırsa muhtemelen 2011 yılında Mozilla’nin fişini çekecek. 2011 yılı uzun bir aradan sonra iki kutuplu web tarayıcısı savaşlarının başlangıcı olacak gibi duruyor.

Sessiz ve derinden reklam sloganını hatırlarsınız. SkyFire da o kadar sessiz çıktı ki iki sarsıp tokatlayıp “kendine gel!” diye bağırasım geldi.

Ben bir iPhone kullanıcısıyım ve kendimi bildim bileli aldığım telefonları alma kararımı tarayıcı (browser) kapasitelerine göre veririm. iPhone ÅŸu ana kadar gördüğüm en iyi tarayıcıya sahipti ve gerçekten de ilk gördüğümde ÅŸaşırmıştım. Nitekim iPhone çıtayı yükseltti. Daha dün çıkan haberlerde Opera’nın iPhone için yaptığı sürümü Apple’ın reddettiÄŸi yazıyordu ve kimi yorumlar SDK’da açıkça kendi javascriptini çalıştıran bir yazılımı Apple’ın kabul etmeyeceÄŸini önceden duyurduÄŸu için Apple’ı haklı bulurken kimileri de Opera’nın iPhone gibi geliÅŸmiÅŸ bir cihazda yapmış olduÄŸu tarayıcıyı merak etmekten kendini alamadı. Ben de dahil…

Ä°ÅŸte tam bu sessizlik içerisinde SkyFire adlı browser Windows Mobile ve Symbian platformları için tasarlamış olduÄŸu sürümünü duyurdu. Symbian’da Nokia N ve E serilerinin bazılarında çalışan bu yazılım ne daha önce denemiÅŸ olduÄŸum Opera Mini ne de diÄŸerlerine benziyor. Yazıya baÅŸladığımdan beri ÅŸu cümle için hazırlanıyordum daha fazla tutamayacağım:

Youtube’u, bilgisayarınızda gördüğünüz gibi açıyor!

Evet ÅŸaka deÄŸil yani bu mini browser sizin küçücük ekonomik Nokia telefonunuza Flash desteÄŸi getiriyor. Bankaların internet ÅŸubesi mi dersiniz, flash bannerlar mı dersiniz hepsi var. Hatta Nokia telefonunuzda Linux çalıştırıp Ubuntu ve Windows Server 2003 aynı anda kurup üstüne network’ten Doom oynayabiliyorsunuz. Sonuncusu ÅŸakaydı kaptırmışken yazayım dedim.

Özellikle Youtube ÅŸaşırtıcı bir ÅŸekilde sesli ve çok hızlı bir ÅŸekilde açılıyor ve ciddi bir ÅŸekilde müzik dinliyorsunuz. Ne kadar data yediÄŸine bakmadım, bakamadım. Ama önemli deÄŸil çünkü bu iPhone’un aÅŸmış Safari’sinin bile yapamadığı bir devrim.

Gecko engine (Firefox’un sayfaları render etme teknolojisi) bazlı bu tarayıcı, bütün data’yı server’da render ettikten sonra telefon ekranına indiriyor. (Youtube’un “yassak hemÅŸerim” yazısına takılmamamın sebebi de bu). Tabi bu özellik sayesinde ne iÅŸlemci sorunu kalıyor ne full AJAX sorunu ne de Flash ne de JavaScript.

Daha fazla uzatmadan denemeniz için link‘i veriyorum. Kayıt olduktan sonra keyfini çıkarabilirsiniz.

PBS MediaShift’den Jessica Dheere’in yaptığı habere göre, Google yeni web tarayıcısı Chrome’a Suriye’den erişimi engelledi.

Google’ın Ortadoğu ve Afrika ülkelerinde büyüme hedefleri düşünüldüğünde bu durum bir çok insana anlamsız gelebilir. Ancak, bu kararın arkasında Amerika Birleşik Devletleri hükümetinin Suriye’ye karşı uygulamakta olduğu ticaret ambargoları var.

MediaShift’in Google sözcülerinden birine dayandırarak verdiği habere göre, Chrome’a erişim yasağı sadece Suriye ile sınırlı değil. İran, Küba, Kuzey Kore ve Sudan da bu uygulamaya dahil edilmiş. Burada ilginç olan Internet üzerinden ücretsiz olarak dağıtılan, yani herhangi bir ticari alışverişte ürün olarak el değiştirmeyen Chrome’un, ticari ürünler kategorisinde düşünülerek, ambargolar kapsamına dahil edilmesi. Ayrıca diğer bir konu da, Google’ın bu ambargoyu sadece internetten yüklenen yazılımlarda uygulaması. Yani, Google’ın web üzerinden sunduğu her hangi bir servis için uygulanan bir kısıtlama ve engelleme yok.  Hatta Google, bu ülkelerde AdWords aracılığıyla hem kendi sitelerinde hem de diğer site ve bloglarda reklam gösterimi yaparak gelir elde etmeye devam ediyor.

Google internet üzerinden bu tarz bir ambargo uygulayan tek şirket değil. Geçtiğimiz yıl, ABD’nin İran üzerindeki ekonomik ambargoları sıklaştırarak arttırma kararıyla beraber, Yahoo! ve Microsoft da benzer kısıtlamalara gittiler ve web üzerinden email servislerindeki ülke seçeneklerinden İran’ı çıkardılar. Ancak o zaman Google bu tarz bir engellemeye gitmemiş ve İran’ı ülke seçeneklerine dahil etmeye devam etmişti. Yine benzer ticaret kısıtlamalarından ötürü, Adobe ürünlerinin İran, Suriye, Kuzey Kore gibi ABD hükümetinin ticari ambargo uyguladığı ülkelerde kullanılması yasak, hatta bu ürünlerin kullanım şartları anlaşmasında da bu yasaklar açıkça yazılmış.

2 Eylül 2008′de Google‘ın web tarayıcısı Chrome‘un lansmanını duyurmuÅŸtuk. O günlerde hem dijital hem de klasik medyada oldukça büyük bir gündem yaratan Chrome‘un bugün nasıl bir pazar payına sahip olduÄŸunu merak ettim.

Birçok yabancı blogda konuyla ilgili araÅŸtırmalara yer verildi. Daha sonra web istatistik saÄŸlayıcı bilimum ÅŸirketler Chrome‘un pazar payı ile ilgili ellerindeki deÄŸerleri paylaÅŸtı.

Mesela geçtiÄŸimiz günlerde Web Trends The Daily Telegraph web sitesinin istatistiklerine dayanarak Chrome‘un %2 pazar payına sahip olduÄŸunu açıkladı.

TechCrunch ve ReadWriteWeb gibi daha üst düzey kullanım seviyesine sahip internet kullanıcılarının bulunduÄŸu bloglarda ise bu oran elbette çok daha yüksek. TechCrunch‘ın bildirdiÄŸine göre sitenin Chrome kullanım oranı %8.12, ReadWriteWeb‘in ise %7.26.

Ben de buradan yola çıkarak özellikle web geliştiriciler ve girişimciler için önemli olabileceğini düşündüğüm ulaşabildiğim bazı sitelerin Chrome kullanım oranlarını paylaşmak istiyorum.

Webrazzi.com
Internet Explorer: %48.98
Firefox: %39.38
Chrome: %6.83
Safari: %2.19
Opera: %2.09
Mozilla: %0.42

FFholic.com (FriendFeedHolic)
Firefox: %64.76
Chrome: %11.32
Internet Explorer: %10.92
Safari: %9.99
Opera: %1.48

Blograzzi.com
Internet Explorer: %68.86
Firefox: %26.54
Chrome: %2.38
Opera: %1.60
Safari: %0.51

PaylaÅŸtığım veriler 2 Eylül - 20 Eylül aralığını temsil etmektedir. (2 Eylül Chrome’un piyasaya sürülme tarihi)

Görüldüğü üzere fazlasıyla yeni nesil sayılan FriendFeed gibi bir servisin üst düzey kitlesine hitap eden FFholic.com‘un %11.32 gibi oldukça yüksek bir Chrome kullanım oranı bulunuyor.

Webrazzi.com‘da da aynı ÅŸekilde TechCrunch ve ReadWriteWeb‘den pek farklı olmadan %6.83 Chrome kullanımı gözüküyor.

Daha geniÅŸ bir kitleye ulaÅŸabilen Blograzzi.com için ise %2.38 olan Chrome kullanım oranı, Web Trends‘in The Daily Telegraph‘ı baz alarak yayınladığı pazar payıyla örtüşüyor.

Sonuç olarak ÅŸu aÅŸamada Chrome‘un pazar payını deÄŸerlendirirken hangi amaç için bu deÄŸerlendirmeye ihtiyaç duyduÄŸumuz önemli gözüküyor.

Eğer sadece genel bilgi ve pazar araştırması için düşünülüyorsa %2 oranı kabul edilebilir olacaktır. Ancak eğer ürün geliştirme sürecinde bir araştırma için bu orana ihtiyaç duyuluyorsa, üzerinde çalışılan projenin kapsamına göre değerlendirmek önemlidir. Çünkü görüldüğü üzere servislerin kitlesi ile Chrome kullanım oranları büyük farklılıklar gösterebilmektedir.

Google‘ın Chrome kullanımını oldukça üst düzeylere getirebileceÄŸini tahmin ediyorum. Bunu yaparken de tarayıcısına kullanıcıların interneti kullanma, iletiÅŸim ve paylaşım alışkanlıklarını deÄŸiÅŸtirecek yenilikleri dahil edeceÄŸine inanıyorum.

Bu sebeple eğer bugünlerde odaklanacak bir alan düşünüyorsanız tarayıcıları baz alarak iletişim ve paylaşım konularında oyunun kurallarını değiştirecek alanların göz önüne alınmasını öneriyorum. Bunu yaparken de internetin bir platform ve anonimlikten uzaklaşma çabasında olan bir mecra olduğunu unutmamak gerekiyor.

Tüm internette büyük bir heyecan yaratan Google‘ın web tarayıcısı Chrome bugün lanse edildi ve ÅŸu anda bu konuyu gündemine almayan teknoloji yayını yok sanırım.

Erken davranan ve Chrome‘u deneyen birçok Webrazzi okuyucusu olduÄŸunu tahmin ediyorum ve görüşlerinizi merak ediyorum.

Benim görüşlerim şöyle:

• Chrome ultra-sonik bir hızda açılıyor ve aynı ÅŸekilde birçok web sitesini Firefox ve Internet Explorer’a göre çok daha hızlı yüklüyor.
• BaÅŸlangıç ekranındaki sık kullanılan ekran görüntüleri tahminimden daha çok iÅŸe yarıyormuÅŸ.
• RSS’i desteklemiyor olmasına ve hiçbir özelliÄŸinde RSS ile ilgili bir detay olmamasına ÅŸaşırdım.
• Chrome’un tasarımı hoÅŸuma gitti. Kendimi daha çok alana sahip hissettim.
• Sekmeleri (tab) ayrı ayrı iÅŸliyor olması ve olası çökmeler için her sekmeyi ayrı gösteren bir görev yöneticisi olması çok deÄŸerli. Eminim çok hayat kurtacaktır.

Kısacası ÅŸu an için Chrome‘un benim için en deÄŸer yaratan daha doÄŸrusu tek deÄŸer yaratan özelliÄŸi hızlı açılması ve hızlı sayfa yüklemesi. Bu Firefox’dan vazgeçmem için yeterli mi, hayır.

Sonuç olarak Chrome gelecek vaad ediyor ve çok büyük olasılıkla IE ve Firefox için gelecek geliÅŸtirmelerde temel teÅŸkil eden teknik özellikleri bünyesinde barındırıyor. Ama henüz alışkın olduÄŸumuz tarayıcıları bırakmamız için (en azından benim açımdan) çok fazla bir sebep sunamıyor. Tabi, 1 yıl sonra bugün tam bir Chrome fanatiÄŸi olma ihtimalimiz var mı? Olabilir…

Henüz Chrome‘u denemediyseniz buradan indirlebilirsiniz. Türkçe desteÄŸi olduÄŸunu da ayrıca belirtmek isterim.